Heeft de Kerk ooit het naziregime gesteund?

Nee. De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen heeft nooit de beleidsmaatregelen of overtuigingen van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (nazi's) goedgekeurd.[31] In oktober 1942 veroordeelde het Eerste Presidium het nazisme als iets dat afkomstig was van "goddeloze en samenzwerende mannen".[32]

Er is geen verslag waaruit blijkt dat kerkleiders Duitse heiligen der laatste dagen ooit hebben opgedragen nazi’s te worden of de nazi-ideologie over te nemen.[33] Kerklieders benadrukten de neutraliteit van de kerk in partijpolitiek[34] en moedigden zendelingen aan om niet aan politiek deel te nemen terwijl ze in Duitsland dienden.[35]

Zijn de leringen van de Kerk verenigbaar met het nazisme?

Nee. De leringen van de Kerk zijn fundamenteel onverenigbaar met de kerngedachten van het nazisme.[36] In 1938 concludeerde een verslag over de Kerk dat voor nazi-functionaris Alfred Rosenberg was geschreven dat "de leringen van de mormonen onverenigbaar zijn met het nationaalsocialistische wereldbeeld."[37] De nazi’s hadden vooral minachting voor de vriendelijke houding van de heiligen tegenover Joden en voor hun gebruik van het Oude Testament.[38][39]

Maar zijn er geen overeenkomsten tussen wat de Kerk leert en het nazisme?

Sommigen hebben gewezen op overeenkomsten tussen sommige dingen die de Kerk onderwijst en sommige aspecten van de nazi-ideologie, zoals belangstelling voor familiegeschiedenis, lichamelijke gezondheid en gehoorzaamheid.[40][41]

Maar hebben sommige kerkleiders niet positieve dingen over de nazi's gezegd?

Ja. Sommige kerkleiders in Duitsland en de Verenigde Staten zeiden positieve dingen over bepaalde aspecten van het nazibewind in Duitsland, zoals de nadruk op gezond leven, genealogie, maatschappelijke ordelijkheid en het inzamelen van donaties voor de armen.[42]

Sommige andere kerkleiders spraken zich echter openlijk uit in hun kritiek op het nazisme, zoals David O. McKay,[BIO] die Hitler een 'moorddadige dictator' noemde,[43] en John A. Widtsoe,[BIO] die Hitler 'geestelijk ziek' noemde en de raciale opvattingen van de nazi's 'een lelijke waan'.[44][45]

De nazi’s waren zich bewust van de overwegend negatieve gevoelens die kerkleiders tegenover hen hadden.[46]

Is het waar dat zendelingen het Duitse basketbalteam hielpen coachen voor de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn?

Ja. Ter voorbereiding op de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn benaderden de Duitse autoriteiten zendelingen van de Heiligen der Laatste Dagen om te helpen bij het coachen van het nationale basketbalteam.[47] De zendelingen namen dit aanbod aan als een kans om de tegenstand tegen de Kerk in Duitsland te overwinnen.[48]

Veroordeelde de Kerk Duitsland toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak?

Het Eerste Presidium veroordeelde de oorlog tijdens de algemene conferentie, maar zonder Duitsland specifiek te noemen,[49] en zei dat God „eeuwige straffen” zou opleggen aan degenen die „onrechtvaardig” oorlog voerden.[50]

Hadden heiligen der laatste dagen meer of minder kans om lid te zijn van de nazi-partij?

Minder dan 3% van de Duitse heiligen der laatste dagen was lid van de nazipartij,[51] vergeleken met de algemene Duitse bevolking, waar het lidmaatschap rond de 10% lag.[52]

Waarom zou een Heilige der Laatste Dagen een nazi worden?

Sommige genoemde redenen waren een persoonlijke overtuiging in het nazisme, antisemitische overtuigingen of gevoelens, druk om zich om sociale redenen aan te sluiten, of als vereiste voor werk bij de overheid.[53][54]

Wat vonden de nazi’s van de mormonen?

Het naziregime stond wantrouwig en argwanend tegenover de Kerk,[55] maar als algemeen beleid liet het de Kerk tussen 1933 en 1945 in Duitsland doorgaan,[56] al waren er wel enkele beperkingen.[57] De houding van individuele nazi’s tegenover de Kerk liep uiteen van coöperatief tot vijandig.[58]

De Kerk werd door de nazi’s een Sekte (‘sekte’) genoemd,[59] wat in Duitsland zowel een technische als een negatieve betekenis had.[60]

Bespioneerden de nazi’s de Kerk?

Ja. Interne rapporten en memo's van de nazi-geheime politie (de Gestapo) wijzen erop dat kerkleden en kerkelijke activiteiten in Duitsland in de gaten werden gehouden.[61] Toen president Heber J. Grant in 1937 door Duitsland reisde en de heiligen in Frankfurt en Berlijn toesprak, werd hij in de gaten gehouden en werden zijn toespraken opgenomen door nazi-agenten.[62]

Werden heiligen der laatste dagen in Duitsland door de nazi’s vervolgd?

Nee, niet als officieel overheidsbeleid.[63] Er zijn echter individuele verslagen van heiligen die door de nazi’s werden lastiggevallen, bedreigd of geviseerd,[64][65] en sommige kerkliteratuur werd verboden of in beslag genomen.[66][67]

Heeft de naziregering ooit de Kerk verboden of zendelingen uit Duitsland gezet?

Nee, uit documenten blijkt wel dat nazi-functionarissen voorstelden om buitenlandse heiligen der laatste dagen-zendelingen in Duitsland te verbieden, en dat ze een verbod op de kerk bespraken.[68]

Kerkleiders in Duitsland werden door nazifunctionarissen uitdrukkelijk gewaarschuwd dat de Kerk zware gevolgen zou ondervinden als zij gedrag vertoonde dat als vijandig tegenover de regering werd gezien.[69] Een plaatselijke kerkleider in Hamburg werd bedreigd door de Gestapo, die waarschuwde dat als Duitsland de oorlog won, de Kerk daarna aan de beurt zou zijn—net zoals de Joden.[70]

Werd een van de Duitse heiligen naar concentratiekampen gestuurd?

Ja. Sommige heiligen van de laatste dagen werden naar concentratiekampen gestuurd; blijkbaar niet alleen omdat ze lid van de Kerk waren, maar vanwege politiek verzet tegen de nazi’s of omdat ze Joodse afkomst hadden.[71][72]

Vochten heiligen der laatste dagen in het Duitse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog?

Ja. Hoewel het exacte aantal Duitse heiligen dat tijdens de oorlog in de Wehrmacht, ofwel de strijdkrachten van Duitsland, vocht onbekend is, hebben historici gedocumenteerd dat Duitse heiligen in elke grote tak van het Duitse leger vochten.[73]

Hoeveel Duitse heiligen der laatste dagen stierven tijdens de Tweede Wereldoorlog?

Er wordt geschat dat minstens duizend Duitse heiligen der laatste dagen omkwamen als gevolg van de oorlog, in gevechten of als burgerslachtoffers.[74]

Waren er Duitse heiligen die zich tegen de nazi’s verzetten?

Ja. Het bekendste voorbeeld is Helmuth Hübener, die samen met vrienden uit zijn gemeente in Hamburg anti-nazifolders verspreidde.[75] Hübener werd geëxecuteerd vanwege zijn daden tegen de naziregering.[76][77] Max Reschke[BIO] hielp Joden voor de nazi’s te verbergen,[78] en een andere heilige der laatste dagen werd gearresteerd omdat hij weigerde op het werk de nazigroet te brengen.[79][80]

Maakte het twaalfde geloofsartikel mensen eerder bereid om nazi te worden?

Mogelijk. Het twaalfde geloofsartikel zegt: "Wij geloven, dat wij koningen, presidenten, heersers en magistraten onderworpen zijn en dat wij de wet zullen gehoorzamen, eren en handhaven."[81] Dit is zo uitgelegd dat de heiligen geloven in het handhaven van de wetten van het land en goede burgers zijn van welk land ze ook wonen,[82] en er is minstens één verslag dat dit vers werd aangehaald ter ondersteuning van het nationaalsocialisme onder Duitse heiligen der laatste dagen.[83] Zendingsleiders in Duitsland haalden ook het twaalfde geloofsartikel aan om aan te geven dat de Kerk bereid was naast de nazi's te bestaan.[84]

Is het waar dat Heber J. Grant Duitse heiligen vertelde de nazi’s te steunen?

Nee. Er is geen verslag waaruit blijkt dat president Grant officieel kerkleden in Duitsland opdroeg om de nazi’s te steunen of lid te worden van de nazipartij. Op 8 juli 1937 hield hij echter in Frankfurt een toespraak voor de heiligen waarin hij hun onderwees over de Godheid, de geloofsartikelen en gebed.[85] Later die maand hield president Grant in Berlijn een soortgelijke toespraak.[86]

Waarom staat er een foto van Heber J. Grant voor een nazivlag?

In de zomer van 1937 reisde president Grant door Europa om met kerkleden te spreken, met onder meer stops in Zwitserland en Duitsland.[87] Terwijl hij in Frankfurt, Duitsland, was, sprak president Grant op 8 juli 1937 tot bijna duizend mensen die bijeen waren in een lokaal gemeenschapscentrum.[88]

De locatie, die eigendom was van plaatselijke nazi's, toonde de hakenkruisvlag, die destijds de nationale vlag van Duitsland was.[89][90] Op dezelfde manier laten andere foto's van die spreekreis zien dat president Grant Zwitserse kerkleden toespreekt voor de vlag van Zwitserland.[91]

Had J. Reuben Clark antisemitische opvattingen?

Ja. J. Reuben Clark,[BIO] die apostel was en lid van het Eerste Presidium, koesterde sommige antisemitische houdingen en overtuigingen,[92] al steunde hij het nazisme niet.[93]

Heeft de Kerk uitspraken gedaan over de neonazibeweging?

Ja. In 2017 gaf de Kerk, als reactie op marsen van witte supremacisten en neonazi’s in Charlottesville, Virginia, een verklaring uit waarin zij mensen veroordeelde die een agenda van “witte cultuur” of witte suprematie “bevorderen of nastreven”.[94]