Pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon

Isinulat ba ni Joseph Smith ang Ang Aklat ni Mormon? Nangopya ba siya mula sa ibang mga aklat para isulat ito? Ano ang manuskritong Spaulding? Tinutukoy ng artikulong ito ang marami sa mga kilalang teorya tungkol sa kung paano nalikha ang Ang Aklat ni Mormon.

Saan nagmula ang Ang Aklat ni Mormon?

Sinabi ni Joseph Smith[BIO] na isinalin niya ang Ang Aklat ni Mormon sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos mula sa sinaunang mga laminang ginto na itinuro sa kanya ng isang anghel na nagngangalang Moroni.[BIO][1] Iba’t ibang alternatibong teorya ang naiharap sa paglipas ng mga taon.

Timeline ng mga Alternatibong Teorya tungkol sa Pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon

Ika-19 na Siglo - Sa Panahon ng Buhay ni Joseph Smith

Hunyo 26, 1829

Iniulat ni E. B. Grandin,[BIO] tagapaglimbag ng Wayne Sentinel, ang sinasabing pagkakatuklas at pagsasalin ng isang “Ginintuang Biblia,” at sinabing karamihan sa mga tao ay naniniwalang ito ay isang panlilinlang.[2]

Agosto 11, 1829

Si Jonathan Hadley,[BIO] patnugot ng Palmyra Freeman, ay may pag-aalinlangang isinalaysay ang kuwento ni Joseph Smith tungkol sa mga laminang ginto, at tinawag siyang "napakamangmang."[3][4]

Pebrero 20, 1830

Si C. C. Blatchley,[BIO] sa New-York Telescope, ay pumupuna sa estilo ng isang bahagi ng Ang Aklat ni Mormon at sinasabing “ang pahina ng pamagat [ni Joseph] ay nagsasabing siya ang may-akda nito.”[5]

Marso 1830

Inilathala ang Ang Aklat ni Mormon at ginawang mabibili.[6] Sinasabi sa paunang salita at pahina ng pamagat na isinalin ito sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos.[7]

Nobyembre 25, 1830

Inaangkin ng Cleveland Herald na binago nina Joseph Smith at Oliver Cowdery[BIO] ang mga pangalan at wika mula sa Biblia para likhain ang Ang Aklat ni Mormon at kumita ng pera.[8]

Pebrero 10, 1831

Sinasabi ni Alexander Campbell[BIO] na si Joseph Smith mismo ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon, at ipinahihiwatig ang posibleng impluwensiya ni Satanas.[9]

Pebrero 15, 1831

Iniulat ng Cleveland Advertiser na “pinaniniwalaan” na si Sidney Rigdon ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon.[10]

Pebrero 28, 1831

Si Abner Cole,[BIO] patnugot ng Reflector ng Palmyra, ay nagsabi na nakuha ni Joseph Smith ang ideya para sa Ang Aklat ni Mormon mula kay Luman Walters,[BIO] isang manghuhula at naghahanap ng nakabaong kayamanan na nagtrabaho kasama ng mga Smith.[11][12]

Setyembre 1, 1831

Si James Watson Webb,[BIO] patnugot ng Morning Courier and New-York Enquirer, ay nagsasabing si Sidney Rigdon[BIO] ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon at nakikipagtulungan siya sa mga Smith sa isang "relihiyosong sabwatan" para kumita ng pera.[13]

1834

E. D. Howe,[BIO] in his book Mormonism Unvailed, claims that Sidney Rigdon revised Solomon Spaulding's[BIO] unpublished book Manuscript Found to create the Book of Mormon.[14]

Abril 27, 1839

Iniulat ng Boston Daily Advertiser na ang pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, na dati ay "mahirap ipaliwanag," ay sapat na naipapaliwanag ng teoryang Spaulding.[15]

Hunyo 1839

Isinulat ni Alexander Campbell na nakumbinsi siya ng Mormonism Unvailed ni E. D. Howe na ginamit ni Sidney Rigdon ang manuskrito ni Solomon Spaulding para isulat ang Ang Aklat ni Mormon.[16]

Pebrero 1841

Ang Anti-Mormon Almanac ay nagkukuwento ng isang salaysay na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa diyablo.[17]

1842

Inilathala ni J. B. Turner[BIO] ang Mormonismo sa Lahat ng Panahon, at iginiit na si Joseph Smith ang nag-iisang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon.[18]

Ika-19 na Siglo - Pagkatapos ng Kamatayan ni Joseph Smith

1852

Sinasabi ni Orsamus Turner[BIO] na sina Lucy Mack,[BIO] Joseph Smith Sr.,[BIO] Oliver Cowdery, at Joseph ay sama-samang gumawa ng Ang Aklat ni Mormon para kumita ng pera.[19]

1867

Sinasabi ni Pomeroy Tucker[BIO] na si Joseph Smith ay bihasang mambabasa na madalas magbasa ng mga kuwentong kathang-isip at mga kuwentong krimen, gaya ng tungkol sa privateer na si Captain Kidd,[BIO] pati na rin ng Biblia.[20]

1873

Inilathala ni T. B. H. Stenhouse[BIO] ang kanyang kasaysayan tungkol sa Simbahan matapos siyang itiwalag at iminumungkahi na gumamit si Joseph Smith ng mga séance at espirituwalismo upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon.[21]

1884

Si Clark Braden,[BIO] isang elder sa Disciples of Christ (Campbellite), ay sumusuporta sa teoryang Spaulding-Rigdon at sinasabing gumamit ang mga naunang miyembro ng Simbahan ng mga argumento mula sa Wonders of Nature and Providence Displayed ni Josiah Priest upang ipagtanggol ang Ang Aklat ni Mormon.[22]

Taglagas 1884

Natuklasan ang Manuscript Found ni Solomon Spaulding; inilarawan ito ni L. L. Rice bilang “hindi pinagmulan ng Mormon Bible” at sinabi ni Pangulo ng Oberlin College na si James H. Fairchild[BIO] na “kailangang maghanap ng ibang paliwanag sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon.”[23]

1885

Inilathala ng Reorganized Church of Jesus Christ of Latter Day Saints ang Manuscript Found ni Solomon Spaulding.[24]

Hunyo 1885

Iniulat ng Santa Maria Times ang mga "kahina-hinalang" usap-usapan tungkol sa ikalawang manuskripto ni Spaulding.[25]

Abril 1887

Iniulat ng Cleveland Plain Dealer na gumamit si Solomon Spaulding ng isang hindi nailathalang manuskrito mula kay Ethan Smith[BIO] para isulat ang Manuscript Found, na pagkatapos ay nirebisa ni Joseph Smith upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon.[26][27]

Disyembre 1898

Isinulat ni Lily Dougall[BIO] na ang isip ni Joseph Smith ay “tunay na nalinlang ng kusang lumilitaw na mga kakaibang guni-guni ng isang masigla ngunit hindi disiplinadong utak,” at na malamang siya mismo ang lumikha ng Ang Aklat ni Mormon.[28]

Ika-20 Siglo

Enero 6, 1902

Iniulat ng pahayagang RLDS na The Saints' Herald ang isang debate kung saan inakusahan si Joseph Smith na kumuha mula sa aklat ni Ethan Smith na View of the Hebrews at iba pang mga akda.[29]

Mayo 1902

Isinulat ni Isaac Woodbridge Riley[BIO] na may epilepsy si Joseph Smith at ginawa niya ang Ang Aklat ni Mormon sa pamamagitan ng awtomatikong pagsulat, gamit ang impormasyong hindi niya namamalayang alam mula sa mga pinagmulan tulad ng View of the Hebrews.[30]

1930

Isinulat ni Bernard DeVoto[BIO] na si Joseph Smith ay isang naghahallucinate na “paranoid” na gumamit ng Manuscript Found ni Solomon Spaulding at ng mga turo ni Sidney Rigdon upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon.[31]

1931

Isinulat ni Harry M. Beardsley[BIO] na si Joseph Smith ay may dementia præcox, na kalaunan ay nakilala bilang schizophrenia, at nalikha niya ang Ang Aklat ni Mormon sa pamamagitan ng hindi malay na paggunita sa mga bagay na dati na niyang narinig.[32]

1945

Iginiit ni Fawn Brodie[BIO] na si Joseph Smith mismo ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon, na may ilang impluwensya mula sa View of the Hebrews at iba pang mga teksto.[33]

1983

Naglabas si Vernal Holley[BIO] ng isang mapa na nagsasabing ang mga pangalang pangheograpiya sa Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa mga lugar sa New England at sa Great Lakes, kung saan naglakbay si Solomon Spaulding.[34]

1987

Sinasabi nina Jerald[BIO] at Sandra Tanner[BIO] na si Joseph Smith mismo ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon, gamit ang mga hango mula sa Biblia, Shakespeare, mga turo ni Alexander Campbell, at iba pang mga sangguniang mula sa panahong iyon.[35]

1998

Isinulat ni William D. Morain[BIO] na si Joseph Smith ay may dissociative na kalagayang pangkaisipan[36] na nakaimpluwensya sa paglikha ng Ang Aklat ni Mormon, at itinuro rin ang View of the Hebrews at iba pang mga pinagmulan.[37]

Ika-21 Siglo

2002

Sinasabi ni Scott C. Dunn[BIO] na maaaring nalikha ni Joseph Smith ang Ang Aklat ni Mormon sa pamamagitan ng espiritista na gawain ng awtomatikong pagsulat.[38]

2002

Ipinapangatuwiran ni Grant H. Palmer[BIO] na humango si Joseph Smith mula sa Biblia, sa View of the Hebrews, sa mga paniniwalang Amerikanong Protestante, at sa iba pang mga sanggunian nang likhain ang Ang Aklat ni Mormon, at na ang salaysay ni Joseph tungkol sa pagkakatuklas at pagsasalin ay naimpluwensiyahan ng isang kuwentong Aleman na tinatawag na "The Golden Pot."[39][40]

2004

Ipinapangatuwiran ni Dan Vogel[BIO] na si Joseph Smith mismo ang lumikha ng Ang Aklat ni Mormon, at isinama rito ang iba’t ibang ideya mula sa kanyang kapaligiran.[41]

2006

Ipinapangatuwiran ni Richard K. Behrens[BIO] na ang teolohiya ni Joseph Smith ay naimpluwensiyahan ng anak ni Ethan Smith, ng pamangkin ni Solomon Spaulding, at ni Hyrum Smith, na sinasabi ni Behrens na lahat ay konektado sa Dartmouth College.[42]

2008

Iminungkahi ni Rick Grunder[BIO] na naimpluwensiyahan si Joseph Smith ng aklat ni Gilbert Hunt[BIO] na The Late War.[43]

2013

Sinasabi ni Chris Johnson[BIO] na ang The Late War ang pinakamahalagang pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon bukod sa Biblia, at itinuturo rin niya ang The First Book of Napoleon at iba pang mga sulatin.[44]

2014

Iminumungkahi ni Jeremy Runnells[BIO] na may kaugnayan ang Ang Aklat ni Mormon sa View of the Hebrews, The Late War, at The First Book of Napoleon.[45] Ipinapalagay din niya na kinuha ni Joseph Smith ang mga pangalang “Cumorah” at “Moroni” mula sa mga kuwento tungkol kay Captain Kidd.[46]

2019

Iminumungkahi ng isang artikulo sa Journal of Psychedelic Studies na ang mga espirituwal na karanasan ni Joseph Smith ay maaaring dulot ng mga hallucinogen.[47]

2024

Sinasabi ni Lars Nielsen[BIO] na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula kay Sidney Rigdon gamit ang halo ng Manuscript Found ni Solomon Spaulding at iba pang mga akda at ideya noong panahong iyon, na ipinadala kay Joseph Smith.[48][49]

Expand Timeline

Isinulat ba ni Joseph Smith ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, malamang hindi. Si Joseph ay isang mahinang manunulat na may napakakaunting edukasyon.[50][51] Tinatayang na ang karamihan sa Ang Aklat ni Mormon ay naisalin sa loob ng humigit-kumulang 60 araw ng paggawa sa loob ng 85-araw na panahon.[52] Sinabi ng mga saksi ng pagsasalin na hindi siya sumangguni sa anumang mga aklat o manuskrito habang idinidikta niya ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon sa kanyang mga tagasulat.[53][54][55]

Naniniwala ba ang mga tao noon na si Joseph ang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon?

Inangkin ng ilang kritiko na si Joseph ang may-akda,[56][57] samantalang ang iba ay naniwalang hindi niya kayang isulat iyon nang mag-isa.[58][59][60] Ang popular na teorya noon ay na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula kina Sidney Rigdon[BIO] at Solomon Spaulding.[BIO][61]

Sinabi ng mga nakasaksi sa paggawa ng Ang Aklat ni Mormon na isinalin ito ni Joseph mula sa mga laminang ginto sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos, habang idinidikta ang teksto sa isang tagasulat.[62]

Inililista sa pahina ng pamagat ng unang edisyon ng Ang Aklat ni Mormon si Joseph Smith bilang “May-akda at May-ari,” malamang para sumunod sa batas ng copyright ng U.S.[63][64] Ipinapakita ng paunang salita na isinalin ni Joseph ang aklat.[65] Noong 1837, inupdate ang pahina ng pamagat upang sabihing “Isinalin ni Joseph Smith, Jr.”[66]

Maaari kayang inimbento lang iyon ni Joseph nang sandaling iyon? O kaya ay nagsaulo siya ng mga talata bago pa man?

Hindi, malamang hindi. Ang Aklat ni Mormon ay naglalaman ng masalimuot na salaysay, sinaunang balarila,[67] at natatanging mga tauhan,[68] kultura, mga estilo ng panitikan, at mga banghay ng kuwento; napakahirap para kay Joseph na mapanatiling magkakatugma ang lahat ng detalyeng ito sa isip lamang niya.[69][70]

Si Martin Harris,[BIO] ang unang tagasulat noong pagsasalin, ay iniulat na sinubukang alamin kung binibigkas lang ni Joseph ang Ang Aklat ni Mormon mula sa memorya at nagpasya na hindi.[71]

Kabisado ba talaga ni Joseph Smith ang Biblia? Hindi ba makatutulong iyon sa kanya na imbentuhin ang Ang Aklat ni Mormon?

Marahil, pero malamang hindi. Inangkin ng mga naniniwala na hindi gaanong bihasa si Joseph sa Biblia,[72] bagaman hindi sumang-ayon ang ilang kritiko.[73] Sinabi ng kanyang inang si Lucy Mack[BIO] na si Joseph ay “hindi kailanman nakabasa ng buong Biblia,” at siya ang may pinaka-kaunting interes sa pagbabasa sa lahat ng kanyang mga anak.[74]

Hindi ba humihiram ang Ang Aklat ni Mormon mula sa Biblia?

Oo, madalas sipiin ang Biblia sa Ang Aklat ni Mormon,[75][76] kasama ang humigit-kumulang 35% ng aklat ni Isaias.[77] Gaya ng iba pang bahagi ng pagsasalin, tila idinikta ni Joseph ang mga talatang ito sa halip na ipakopya ang mga ito sa kanyang tagasulat mula sa isang Biblia.[78]

Ang Aklat ni Mormon ay nakasulat din sa lumang istilong Ingles na kahalintulad ng King James Bible.[79]

Hindi ba sinabi ng ina ni Joseph na lagi siyang nagkukuwento tungkol sa mga sinaunang Amerikano?

Oo, naalala ni Lucy Mack Smith na si Joseph ay tumatanggap ng mga tagubilin mula sa anghel na si Moroni “paminsan-minsan” at nagkukuwento sa pamilya tungkol sa “mga sinaunang nanirahan sa kontinenteng ito.”[80][81]

Nagmula ba ang Ang Aklat ni Mormon sa Natagpuang Manuskrito ni Solomon Spaulding?

Hindi. Sumulat si Solomon Spaulding[BIO] ng isang hindi nailathalang kathang-isip na kuwento tungkol sa mga sinaunang Romano na dumaong sa Hilagang Amerika na tinawag na Manuscript Found.[82] Noong 1834, inangkin ni E. D. Howe[BIO] sa kanyang aklat na Mormonism Unvailed na binago ni Sidney Rigdon ang manuskrito ni Spaulding upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon.[83]

Natuklasan ang Manuscript Found[84] noong 1884 at napag-alamang walang kaugnayan sa Ang Aklat ni Mormon.

Ginamit ba ni Sidney Rigdon ang manuskrito ni Spaulding para isulat ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi. Si Sidney Rigdon at Solomon Spaulding ay kapwa nanirahan sa o malapit sa Pittsburgh nang ilang taon na nagkasabay,[85] at sinabi ng mga kritiko noong 1830s na kinuha ni Rigdon ang hindi nailathalang Manuscript Found ni Spaulding para likhain ang Ang Aklat ni Mormon.[86]

Gayunpaman, walang ebidensya na may anumang kinalaman si Sidney Rigdon sa paglikha ng Ang Aklat ni Mormon, o na nakilala niya si Solomon Spaulding o si Joseph Smith bago ang pagsasalin.[87] Itinanggi ni Rigdon ang pahayag na iyon[88] at nanumpa sa dulo ng kanyang buhay na totoo ang paliwanag ni Joseph tungkol sa Ang Aklat ni Mormon.[89]

Kinopya ba ni Joseph Smith ang aklat ni Ethan Smith na View of the Hebrews?

Hindi, malamang hindi. Inilathala noong 1823, ang [BIO]View of the Hebrews ni Ethan Smith ay nangangatwiran na ang mga Katutubong Amerikano ay mga inapo ng nawawalang sampung lipi ng Israel.[90] Gayunman, walang ebidensyang pangkasaysayan na nagpapakita na alam ni Joseph Smith ang aklat o nabasa niya ito bago niya ginawa ang Ang Aklat ni Mormon.[91]

May ilang pagkakatulad ang mga aklat, pero marami ring mahahalagang pagkakaiba.[92] Halimbawa, wala sa Ang Aklat ni Mormon ang alinman sa mga kaugalian, paniniwala, o pangalan ng mga Katutubong Amerikano na ginagamit ni Ethan Smith bilang ebidensya ng mga pinagmulang Hebreo, at halos lahat ng mga talata sa Biblia na sinipi niya ay wala rin dito.[93]

Kalaunan ay muling inilathala ni Joseph ang mga sipi mula sa View of the Hebrews bilang suporta sa Ang Aklat ni Mormon.[94] Noong ikadalawampung siglo lamang nagsimulang akusahan ng mga kritiko si Joseph na nangopya mula rito.[95]

Hindi ba miyembro si Oliver Cowdery ng kongregasyon ni Ethan Smith? Posible bang siya ang may pananagutan sa Ang Aklat ni Mormon?

Marahil, pero malamang hindi. Ang madrasta at mga kapatid na babae ni Oliver Cowdery[BIO] sa ama ay nakalista bilang mga miyembro ng Poultney Congregational Church sa Vermont, kung saan naging pastor si Ethan Smith kalaunan, pero hindi nabanggit si Oliver.[96] Walang anuman sa dokumentaryong talaan na nag-uugnay kay Oliver Cowdery sa View of the Hebrews.[97]

Unang nakilala ni Oliver si Joseph Smith noong Abril 5, 1829, isang taon matapos simulang isalin ni Joseph ang Ang Aklat ni Mormon kasama si Martin Harris.[98]

Maaari kayang ginamit ni Joseph Smith ang aklat ni Josiah Priest na The Wonders of Nature and Providence Displayed, na sumipi mula sa View of the Hebrews?

Malamang hindi. Bagama’t ang The Wonders of Nature ay makukuha sa Manchester Library,[99][100] walang ebidensya na si Joseph, ang kanyang pamilya, o sinumang mga unang miyembro ng simbahan ay mga parokyano roon; may ilang tindahan ng aklat sa Palmyra at hindi bababa sa isang aklatan na mas malapit sa tahanan ng mga Smith.[101]

Hindi ba maraming pagkakatulad sa pagitan ng The Late War at Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, pero pareho silang gumagamit ng istilo ng pagsulat na kahawig ng King James Bible.[102] Ang The Late War ay isang aklat tungkol sa Digmaan ng 1812, at iginiit ng mga kritiko na nakaimpluwensya ito sa nilalaman ng Ang Aklat ni Mormon.[103] Tumugon naman ang iba na ang mga pagkakatulad ng dalawang aklat ay hindi kapansin-pansin.[104]

May ilan na nagsabi na ang wika sa Ang Aklat ni Mormon ay mas tunay na makaluma kaysa sa huwad-na-biblikal na estilo ng The Late War.[105]

Larawan na naghahambing ng pinaikling mga sipi mula sa The Late War at sa Ang Aklat ni Mormon. — Ang paghahambing ng isang kritiko ng mga pinagdugtong na sipi mula sa The Late War at Ang Aklat ni Mormon.

Mga larawan ng mga pahina ng The Late War at ng Ang Aklat ni Mormon na may mga highlight na nagpapakita ng pagkakaiba sa lokasyon ng mga parirala sa teksto. — Ang mga diumano'y magkahawig na parirala ay lumilitaw sa ilang pahina, na may marami pang ibang parirala sa pagitan na hindi isinama sa pahayag ng kritiko.

Mayroon bang mga pagkakatulad sa Ang Aklat ni Mormon at sa The First Book of Napoleon?

Hindi. Ang The First Book of Napoleon, the Tyrant of the Earth ay isang aklat tungkol kay Napoleon Bonaparte at sa mga digmaan sa Europa.[106] Katulad ng The Late War, ginagaya nito ang wika ng King James Bible, at inangkin ng mga kritiko na naimpluwensiyahan nito ang Ang Aklat ni Mormon.[107] Walang matibay na ugnayan sa pagitan ng dalawang aklat, at ang mga sinasabing pagkakatulad ay tila mahina.[108]

Kinuha ba ni Joseph Smith ang mga pangalang “Moroni” at “Cumorah” mula sa mga kuwento tungkol kay Captain Kidd?

Hindi, malamang hindi. Ilang tao ang nagsabi na ang batang si Joseph ay naging interesado sa mga kuwento at nakabaong kayamanan ni Captain William Kidd.[BIO][109][110] Wala ni isa sa dalawang pangalan ang binanggit sa alinmang kilalang kuwento tungkol kay Kidd noong nabubuhay si Joseph.[111] Ang mga teorya na kinuha ni Joseph Smith ang pangalang "Moroni" mula sa ibang mga pinagmulan ay haka-haka.[112]

Pero wala bang mga mapa na may kasamang isla ng “Camora”? At ang kabisera nito na “Moroni”?

Oo, parang ganoon. Lumilitaw ang Comoros Islands sa maraming mapa noong 1700s at 1800s, at karaniwang tinatawag na “Comoro” o katulad nito.[113] Lumilitaw ang “Meroni” sa dalawang French na mapa ng Comoros Islands mula noong 1740s, sa isla ng Anjouan.[114] Ang unang kilalang paglitaw ng “Moroni” sa isang mapa ay mula noong 1851 sa isla ng Ngazidja, na naging kabisera ng Comoros Islands noong 1963.[115]

Walang ebidensya na nakita ni Joseph ang mga mapang ito, at malamang na hindi niya nakita ang mga ito.[116] Ang “Moroni/Meroni” at “Cumorah/Comoro” ay mga halimbawa ng maling magkahawig na salita: mga salitang “magkahawig ang anyo o tunog” pero magkaiba ang kahulugan at pinagmulan.[117]

Mga Halimbawa ng Maling Magkahawig na Salita

Pangalan/Salita:	Paggamit sa Ingles:	Iba Pang Paggamit:
Camera	Kagamitang ginagamit sa pagkuha ng mga litrato	Salitang Italyano para sa “silid”[118]
Batman	Superhero sa komiks na may temang paniki	Lungsod at ilog sa Turkey[119]
Maya/Māyā	Kabihasnang Mesoamerikano	salitang Hindi para sa “ilusyon,” isang doktrina sa Hinduismo[120]

Mga Halimbawa ng Maling Magkakahawig na Salita sa Ang Aklat ni Mormon

Pangalan/Salita:	Paggamit sa Ang Aklat ni Mormon:	Iba Pang Paggamit:
Antiparah/Antiparras	Lungsod ng mga Nephita[121]	Salitang Espanyol para sa “salamin”/“goggles”[122]
Kemis	Nefita, anak ni Omni[123]	Nayon sa Bulgaria[124]
Hearthom/Hearthome	haring Jaredita, anak ni Lib[125]	Lungsod sa Pokémon[126]
Himni	misyonerong Nephita, anak ni Mosias[127]	Salitang Albanian para sa "awit"[128]
Kimnor/Kimnori	Jaredita, ama ni Akish[129]	Tatak ng meryendang damong-dagat[130]
Manti	Lupain at lunsod sa timog ng Zarahemla[131]	Dumpling sa gitnang Asya[132]
Muloki/Moloka‘i	Misyonero, ibinilanggo ng mga Lamanita[133]	islang Hawai’ian[134]
Neum	Sinaunang Israelita na binanggit ni Nephi[135]	Bayan sa Bosnia at Herzegovina[136]
Ogath	Lugar sa timog ng mga tubig ng Ripliancum[137]	Karakter sa World of Warcraft[138]
Pachus/Pachas	Hari ng mga Nephitang sumalungat[139]	Salitang Espanyol para sa “mga bote”[140]
Shule	Haring Jaredita, anak ni Kib[141]	Dating kaharian at kasalukuyang county sa Tsina[142]
Zoram	Israelita, naglalakbay kasama ng pamilya ni Lehi[143]	Kilusang pampulitika sa India[144]

Expand Table

Kinuha ba ang mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon mula sa mga bayan sa New England?

Hindi, malamang hindi. Noong 1989, sinabi ni Vernal Holley[BIO] na gumamit si Solomon Spaulding ng mga pangalan ng mga lugar sa New England at Canada sa kanyang hindi nailathalang manuskrito.[145] Gayunman, marami sa mga sinasabing magkaparehong pangalan ay hindi ginamit noong o bago ang 1829, at tila hindi tumutugma ang mapa sa panloob na heograpiya ng Ang Aklat ni Mormon.[146]

Hindi ba nag-aral si Hyrum Smith sa Dartmouth? Maaari kaya niyang isinulat ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi. Si Hyrum Smith[BIO] ay hindi nag-aral sa Dartmouth,[147] at wala siya roon sa karamihan ng proseso ng pagsasalin.[148] Nag-aral si Hyrum sa Moor's Indian Charity School, na matatagpuan sa tabi ng Dartmouth College, kung saan nakatanggap siya ng ilang taon ng batayang edukasyon noong siya ay tinedyer.[149]

Walang ebidensya na sangkot si Hyrum sa pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon.

Tumulong ba ang propesor sa Dartmouth na si John Smith sa paggawa ng Ang Aklat ni Mormon?

Hindi. Si John Smith[BIO] ay isang mangangaral at propesor ng mga klasikal na wika sa Dartmouth College.[150] Namatay siya noong 1809, ilang taon bago pumasok si Hyrum sa Moor’s Charity School.[151] Walang ebidensya na nagkita kailanman sina Hyrum at John Smith, at tila hindi sila magkamag-anak.[152]

Paano naman ang mga magulang ni Joseph? Hindi ba guro sa paaralan ang kanyang ama?

Oo, nagturo si Joseph Smith Sr.[BIO] sa paaralan tuwing taglamig habang nagsasaka ang pamilya sa Vermont, na karaniwang ginagawa noon.[153] Noong panahong iyon, walang pormal na edukasyon, lisensya, o pagsasanay na kailangan upang maging guro.[154]

Inangkin ng ilang kritiko na matalino at maging "tuso" ang mga magulang ni Joseph,[155] samantalang sinabi naman ng ibang kritiko na ang mga Smith ay "walang pinag-aralan," "hindi marunong bumasa at sumulat," at "mapamahiin."[156] Walang ebidensya na sangkot ang mga magulang ni Joseph sa paggawa ng Ang Aklat ni Mormon.

Nagmula ba sa diyablo ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi. Itinuturo ng Ang Aklat ni Mormon na si Jesucristo ang muling nabuhay na Tagapagligtas ng sanlibutan, ang Anak ng Diyos, at ang Diyos ng buong daigdig.[157][158] Bagaman iminumungkahi ng ilang Kristiyano na ito ay sataniko o demonyo,[159] naniniwala ang mga Banal sa mga Huling Araw na ang Ang Aklat ni Mormon ay salita ng Diyos at may banal na pinagmulan.[160]

Nagbababala ang Galacia 1:8 tungkol sa mga anghel na nagbibigay ng maling ebanghelyo, hindi ba’t nakuha ni Joseph Smith ang mga lamina mula sa isang anghel?

Oo. Sinabi ni Joseph na nagpakita sa kanya ang anghel na si Moroni at ipinakita kung saan niya makukuha ang mga laminang ginto.[161] Sa Galacia, nagbabala si Pablo laban sa pagtanggap ng anumang ebanghelyo na hindi kay Cristo, kahit pa ito ay mula sa isang anghel.[162] Ang babalang ito ay laban sa mga huwad na ebanghelyo,[163] hindi laban sa mga anghel sa pangkalahatan.[164]

Naniniwala ang mga Banal sa mga Huling Araw na ang Ang Aklat ni Mormon ay naglalaman ng orihinal na ebanghelyo na itinuro ni Jesucristo, hindi ng bago.[165] Ipinakahulugan si Moroni bilang ang anghel na tinutukoy sa Pahayag 14:6[166] na may “walang hanggang ebanghelyo upang ipangaral” sa mundo.[167][168]

Hindi ba sinasabi sa 2 Corinto 11:14 na si Satanas ay maaaring magpakita bilang isang anghel ng liwanag?

Oo.[169] Ayon kay Joseph, si Satanas ay nagpakita bilang isang anghel ng liwanag sa isang pagkakataon, ngunit natuklasan siya ni Miguel na arkanghel.[170]

Sa ilang pagkakataon, nagbigay si Joseph ng mga tagubilin kung paano matukoy si Satanas at ang mga huwad na espiritu.[171][172][173][174]

Nagkaroon ba si Joseph Smith ng sakit sa pag-iisip? Nakatulong kaya iyon sa kanya para maisulat ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, malamang hindi. Walang ebidensyang pangkasaysayan na si Joseph Smith ay may sakit sa pag-iisip.[175]

Iminumungkahi ng mga kritiko na si Joseph ay may epilepsy,[176] bipolar disorder,[177] dissociative disorder,[178] schizophrenia,[179] at iba pang mga kondisyon sa pag-iisip.[180] Ipinapakita ng mga pag-aaral na ang mga kondisyong tulad ng bipolar disorder at schizophrenia ay maaaring humantong sa mas mataas na pagkamalikhain,[181] pero sa mas mababang kakayahang mag-isip.[182] Hindi malamang na may mga kondisyong ito si Joseph Smith.[183][184]

Dagdag pa rito, nagbabala ang ilang iskolar na ang pag-diagnose sa mga taong patay na, na kilala bilang "retrospective diagnosis," ay isang "hindi katanggap-tanggap na pagpapasimple."[185][186]

Gumagamit ba si Joseph Smith ng mga hallucinogen habang nililikha ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, malamang hindi. Isang artikulo sa Journal of Psychedelic Studies ang nagpalagay na ang mga espirituwal na karanasan at mga pangitain ni Joseph Smith ay dulot ng mga hallucinogen.[187] Walang makasaysayang ebidensya na sumusuporta sa ideya na gumamit si Joseph o ang mga naunang miyembro ng Simbahan ng mga hallucinogen.[188]

Ginamit ba ni Joseph Smith ang espiritismo o awtomatikong pagsulat para isulat ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, malamang hindi. Ang automatic writing ay isang espirituwalistang gawain ng hindi malay na pagsulat habang nasa isang hipnotiko, tila-trance na kalagayan.[189] May ilan na nagsabi na tugma ang Ang Aklat ni Mormon sa mga tekstong automatic writing.[190] Ikinakatuwiran ng mga iskolar ng mga Banal sa mga Huling Araw na hindi sapat na naipapaliwanag ng automatic writing ang masalimuot na nilalaman ng Ang Aklat ni Mormon, ni ang mga detalye nito na may kaugnayan sa sinaunang paglalakbay, pagpapangalan, at kultura.[191][192]

Paano naman ang mga pagkakatulad ng Ang Aklat ni Mormon sa Leaves of Grass ni Walt Whitman?

Pabirong iginiit ng apologist na Banal sa mga Huling Araw na si Jeff Lindsay[BIO] na kinopya ni Joseph Smith ang aklat ni Walt Whitman na Leaves of Grass, na inilathala noong 1855, para ipakita kung gaano kahina ang mga argumento para sa pangongopya.[193]

Ano ang mga kalakasan at kahinaan ng mga teorya?

Teorya:	Mga Lakas	Mga Kahinaan
Si Joseph Smith mismo ang lumikha ng Ang Aklat ni Mormon.	Tinutugunan ng Ang Aklat ni Mormon ang mga isyu noong panahon ni Joseph[194] Ang Aklat ni Mormon ay sumisipi mula sa King James Bible[195][196]	Kakulangan ni Joseph sa edukasyon at kakayahan sa pagsulat[197][198][199] Bilis ng proseso ng pagsasalin[200][201] Walang mga draft o tala na nauna pa sa orihinal na manuskritong idinikta[202] Tila naglalaman ang Ang Aklat ni Mormon ng impormasyong hindi maaaring nalaman ni Joseph Smith[203]
Ginamit ni Sidney Rigdon ang Manuscript Found ni Solomon Spaulding	Sina Rigdon at Spaulding ay kapwa nanirahan nang ilang panahon sa Pittsburgh, Pennsylvania[204] Iginigiit ng mga taong nakakakilala kay Spaulding na ang Manuscript Found ay tumutugma sa Ang Aklat ni Mormon[205]	Walang ebidensya na kailanman ay nakilala ni Sidney Rigdon si Solomon Spaulding[206] Walang ebidensya na nakilala ni Joseph Smith si Sidney Rigdon bago ang 1830[207] Manuscript Found at ang Ang Aklat ni Mormon ay kakaunti ang pagkakapareho[208] Ipinapakita ng pagkakatuklas ng Manuscript Found na hindi mapagkakatiwalaan ang mga affidavit[209] Walang ebidensya para sa dalawang manuskrito ni Spaulding[210]
Kinuha nina Joseph Smith/Solomon Spaulding ang mga pangalan ng mga lungsod sa New England	Pag-aangkin na ang mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon ay kahawig ng mga lungsod sa New England[211]	Maraming pangalan sa mapa ang naging karaniwang gamit lamang matapos mailathala ang Ang Aklat ni Mormon[212]
Ginamit nina Joseph Smith at Oliver Cowdery ang View of the Hebrews ni Ethan Smith	View of the Hebrews at ang Ang Aklat ni Mormon ay may mga pagkakatulad, gaya ng mga Israelita sa Amerika[213] Nakatira si Oliver Cowdery sa parehong lungsod gaya ni Ethan Smith[214]	Walang ebidensya na nabasa o nagkaroon ng access sina Joseph Smith o Oliver Cowdery sa View of the Hebrews[215] Kaunti ang matibay na ugnayan sa pagitan ng dalawang aklat[216] Nakita ng mga Banal sa mga Huling Araw ang View of the Hebrews bilang ebidensya para sa Ang Aklat ni Mormon[217] Lumitaw ang pahayag na ito nang napakahuli kahit malawak na naipakalat ang View of the Hebrews noong dekada 1820[218][219] Sinimulan na ni Joseph Smith ang pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon bago pa nasangkot si Oliver Cowdery[220]
Gumamit si Joseph Smith ng espiritismo o awtomatikong pagsulat	Maaaring kayang ulitin ng mga automatic writer ang impormasyong hindi nila sinasadyang naaalala[221] Ang pagkakatulad ni Joseph Smith kay Pearl Curran, isang espiritista na walang mataas na pinag-aralan na lumikha ng kinikilalang teksto sa pamamagitan ng awtomatikong pagsulat[222][223]	Sinasabi na ang Ang Aklat ni Mormon ay naglalaman ng nilalaman na hindi sana maaaring nakaharap ni Joseph Smith bago niya ito idinikta, hindi tulad ng mga tekstong isinulat sa pamamagitan ng automatic writing[224]
Si Hyrum Smith ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon	Nag-aral si Hyrum sa paaralan malapit kay propesor John Smith ng Dartmouth[225]	Nag-aral si Hyrum sa Moor's Charity School, hindi sa Dartmouth College[226] Kumuha si Hyrum ng mga pangunahing klase tulad ng aritmetika[227] Walang kaugnayan si Hyrum kay Propesor John Smith ng Dartmouth, na namatay bago pa pumasok si Hyrum sa Moor's[228] Hindi naroon si Hyrum sa karamihan ng proseso ng pagsasalin[229]
Ginamit ni Joseph Smith ang The Late War	Parehong gumagamit ang dalawang aklat ng wikang Biblikal at may magkakatulad na mga parirala[230]	Mahina ang mga sinasabing pagkakatulad sa teksto[231] Ang balarila ng Ang Aklat ni Mormon ay mas tunay na makaluma kaysa sa The Late War[232] Gumagamit ang pahayag ng hindi mapagkakatiwalaang estilometrikong pagsusuri na naglabas ng magkakasalungat na resulta[233] Lumitaw nang napakahuli ang claim[234]
Ginamit ni Joseph Smith ang Ang Unang Aklat ni Napoleon	Parehong gumagamit ang dalawang aklat ng wikang Biblikal at may magkakatulad na mga parirala[235]	Mahina ang mga diumano'y pagkakatulad sa teksto[236] Ang balarila ng Ang Aklat ni Mormon ay mas totoong arkaiko kaysa sa Ang Unang Aklat ni Napoleon[237] Lumitaw nang napakahuli ang claim[238]
Kinuha ni Joseph Smith ang mga pangalang Cumorah at Moroni mula sa mga kuwento tungkol kay Captain Kidd o sa mga lumang mapa	Pagiging tanyag ng mga kuwento tungkol kay Captain Kidd noong panahong iyon[239] Paulit-ulit na mga pahayag na si Joseph ay nabighani sa nawawalang kayamanan ni Captain Kidd[240][241] Mga pagkakatulad sa pagitan ng mga pangalang Moroni/Cumorah at Meroni/Comore[242]	Walang nalalamang mga kuwento tungkol kay Captain Kidd noong nabubuhay si Joseph Smith na bumabanggit sa Cumorah o Moroni.[243] Walang ebidensya na nakita ni Joseph Smith ang mga mapa ng Comoros, o ng kalaunan nitong kabisera, ang Moroni[244] Ang magkatulad na mga salita o pangalan ay maaaring mga huwad na magkahawig na salita[245] Ang sinasabing impluwensya sa dalawang pangalan ay hindi nagpapaliwanag sa natitirang teksto ng Ang Aklat ni Mormon
Si Joseph Smith ay may sakit sa pag-iisip	Pahayag na may kasaysayan ng sakit sa pag-iisip ang pamilya ni Joseph[246] Pahayag na si Joseph ay may mga sintomas ng mga sakit sa pag-iisip[247][248]	Mga kahirapan sa retrospective diagnosis[249] Kawalan ng mga pag-aangkin o paglalarawan noong panahong iyon na si Joseph ay may sakit[250] Ang sakit sa pag-iisip ay may tendensiyang makasagabal sa kakayahang mag-isip[251][252]
Gumamit si Joseph Smith ng mga hallucinogen.	Malawak na pananaliksik tungkol sa mga side effect ng mga hallucinogen mula sa mga retiradong akademiko[253]	Walang makasaysayang ebidensya na gumamit si Joseph Smith ng mga droga o hallucinogen[254] Walang mga pahayag noong panahong iyon na bumabanggit sa mga hallucinogen o droga, kahit mula sa mga kritiko[255] Espekulatibo ang pahayag[256]

Expand Table

Pinatutunayan ba ng pagpabulaan sa mga mapanuring teorya na totoo ang Ang Aklat ni Mormon?

Hindi, ang pagpabulaan sa mga kritikal na pahayag at mga alternatibong teorya ay hindi nagpapatunay na totoo ang Ang Aklat ni Mormon.[257]

Ngunit totoo ba ang Ang Aklat ni Mormon?

Oo.[258]

The Facts

Sinabi ni Joseph Smith na ang Aklat ni Mormon ay isinalin mula sa mga sinaunang lamina sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos.
Noong nabubuhay pa si Joseph Smith, malawakang pinaniniwalaan ng mga kritiko na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa Manuscript Found ni Solomon Spaulding.

Nagmungkahi ang mga kritiko ng ibang mga pinagmulan, kabilang ang pangongopya, paggamit ng droga, awtomatikong pagsulat, sakit sa pag-iisip, at lihim na pakikipagtulungan kina Sidney Rigdon o Oliver Cowdery.
May ilang kritiko ang nagsabi na si Joseph ang may-akda, at naimpluwensiyahan siya ng mga aklat tulad ng View of the Hebrews, The Late War, at The First Book of Napoleon.
Walang pagkakasundo ang mga kritiko kung sino ang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon, o kung paano ito isinulat.

Our Take

Ang Aklat ni Mormon ay mahalaga dahil nagsisilbi itong ebidensya ni Jesucristo at ng kanyang ebanghelyo, at sinusuportahan nito ang katungkulan ni Joseph Smith bilang propeta, at ang pagpapanumbalik. Ngunit bago pa man mailathala ang Ang Aklat ni Mormon, nagmungkahi na ang mga kritiko ng ibang paliwanag tungkol sa pinagmulan nito. May basehan ba ang alinman sa mga teoryang iyon? Mayroon bang tunay na pagkakasundo sa mga kritiko?

Sa paglipas ng mga taon, maraming posibilidad ang iminungkahi ng mga kritiko, kabilang ang mga hallucinogen, sakit sa pag-iisip, mga lihim na katuwang, at plagiarism. Inangkin ng ilang kritiko na si Joseph Smith ay isang henyo sa panitikan, pero paulit-ulit siyang inilarawan ng mga nakakilala sa kanya bilang halos hindi marunong sumulat at walang pormal na edukasyon. At wala sa mga paliwanag na ito ang tila lubos na nakapagpapaliwanag sa nilalaman ng Ang Aklat ni Mormon, sa paraan ng pagdidikta nito, sa pagiging kumplikado nito, o sa espirituwal na epekto nito.

Kaya saan nagmula ang Ang Aklat ni Mormon? Para sa mga naniniwala, ang salaysay ni Joseph Smith na ito ay lumabas sa pamamagitan ng banal na paraan ay nananatiling pinakasimple, pinakamakatwiran, at pinakanakakukumbinsing paliwanag. Napapalakas ang paniniwalang ito ng patotoo ng mga nakasaksi mismo na nagpatotoo sa realidad ng mga lamina at ng pagsasalin. Higit sa lahat, maaaring hangarin ng sinuman na malaman ang katotohanan sa pamamagitan ng taos-pusong panalangin at pagtanggap ng patotoo mula sa Espiritu Santo na totoo ang Ang Aklat ni Mormon.

What's Your Take?

Once some Mormonr readers submit their takes, they will appear here. Submit yours above!

Read More Difficult Questions

726 Primary Sources

Footnotes

BIOJoseph Smith, Jr.
Joseph Smith (1805–1844) organized The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Born in Sharon, Vermont, he began to experience visions of deity and angels at a young age. One vision featured the Angel Moroni, who revealed the location of gold plates with an account of ancient Americans. He translated this record and published it as The Book of Mormon. He continued to receive revelations throughout his life which serve as the foundation for the Church's doctrine today. He led the Latter-day Saints across the country from New York to Illinois. In 1844, he was martyred while awaiting trial in Carthage, Illinois.
BIOMoroni
Moroni (circa 400 AD) was a son of Mormon, the Nephite military leader and prophet. He authored the final book in the Book of Mormon, concluding the record, and was the last survivor of the Nephite civilization. According to Joseph Smith's history, Moroni, as a resurrected angel sent from God, appeared to the young visionary and instructed him between 1823 and 1827 about the coming forth and translation of the Book of Mormon.
BIOEgbert B. Grandin
Egbert B. Grandin (March 30, 1806–April 16, 1845) was an early 19th-century American printer and publisher known for printing the first edition of the Book of Mormon. Born in Freehold, New York, he eventually settled in Palmyra, New York, where he established a printing business and published The Wayne Sentinel newspaper. In 1829, Joseph Smith and Martin Harris approached him to print the Book of Mormon. Despite initial reluctance and the controversial nature of the book, Grandin agreed to print it after securing a payment guarantee from Martin Harris. Grandin died in Palmyra in 1845.
BIOJonathan Hadley
Jonathan A. Hadley (c. 1809–1869) was a newspaper editor in New York and Wisconsin. For a few years he published the Palmyra Freeman, an anti-Masonic newspaper that criticized Joseph Smith and the early Latter-day Saint movement. He continued in the newspaper business and eventually moved to Wisconsin in 1847, where he began printing the Watertown Chronicle and served in several local and state offices.
BIOC. C. Blatchley
Cornelius Camden Blatchley (1773–1831) was a physician and social reformer in New York City. He was an early critic of the Book of Mormon and wrote an article called "Caution Against the Golden Bible" which was published by the New-York Telescope on February 20, 1830.
BIOOliver Cowdery
Oliver Cowdery (1806–1850) was a scribe for the Book of Mormon and served as one of the Book of Mormon's Three Witnesses. In 1838, he was excommunicated from the church for a number of reasons, including encouraging lawsuits against the Church and defaming Joseph Smith by accusing him of adultery. He returned to the faith near the end of his life and never denied his testimony of the Book of Mormon's veracity.
BIOAlexander Campbell
Alexander Campbell (1788-1866) was a Scots-Irish immigrant who became an ordained minister in the United States and, with his father Thomas Campbell, became a leading figure in the Restoration Movement. In 1831, he wrote a review of the Book of Mormon in his newspaper, the Millennial Harbinger, entitled "Delusions: An analysis of the book of Mormon with an examination of its internal and external evidences, and a refutation of its pretenses to divine authority." His works include The Living Oracles (1826), a translation of the New Testament, The Christian System (1836), and Christian Baptism—Its Antecedents and Consequents (1851).
BIOAbner Cole
Abner Cole (AKA "Obadiah Dognerry, Esq.") (1783-1835) was a 19th-century American newspaper editor. He was one of the earliest critics of Joseph Smith and the Book of Mormon. Writing under the name of "Obadiah Doberry, Esq." for the Reflector newspaper in Palmyra, he wrote the first public criticisms of "Mormonism." Cole knew some of the contents of the Book of Mormon before it was published as it was being printed in the same one-room print shop as his newspaper. Starting in January 1830, the Reflector printed the first few chapters of the Book of Mormon, accompanied by his own criticisms. According to Cole, Smith was too uneducated to have written the Book of Mormon, and theorized that Smith got help from "Walters the Magician" (Luman Walter).
BIOLuman Walters
Luman Walters (c. 1789–1860) was a physician, treasure-seeker, fortune teller, and believer of folk magic. He lived in western New York during the 1820s and was known in Palmyra and Manchester for using seer stones, treasure-divining, and occult rituals in search of buried treasure. He was involved in treasure-digging expeditions that included members of Joseph Smith's family. Walters later practiced medicine in Ontario County, New York.
BIOJames Watson Webb
James Watson Webb (1802–1884) was a New York newspaper editor, publisher, diplomat, and politician. Born in New York, he served as an officer in the U.S. Army before entering journalism and working as editor and owner of the influential New York Courier and Enquirer, a prominent Whig newspaper. Webb wrote on national political issues such as banking, tariffs, expansion, and slavery.
BIOSidney Rigdon
Sidney Rigdon (1793–1876) was a Campbellite minister in Pennsylvania but joined the Church in 1830. He was a gifted orator and served as a member of Joseph Smith's First Presidency. He ran as Joseph Smith's vice presidential candidate in 1844. After Joseph Smith's death, he claimed to be Joseph Smith's successor in opposition to the Quorum of the Twelve. He was excommunicated and went on to establish "The Church of Jesus Christ" in Friendship, New York, where he lived until his death.
BIOE. D. Howe
Eber Dudley Howe (1798–1885) was an Ohio newspaper editor and journalist who authored an early influential anti-Mormon book: Mormonism Unvailed [sic]. Howe was a vocal opponent of the Latter-day Saints in the pages of his newspaper the Painesville Telegraph. Along with Doctor Philastus Hurlbut (1809–1883), he formulated the Solomon Spaulding theory of the origin of the Book of Mormon.
BIOSolomon Spaulding
Solomon Spaulding (alt. Spalding) (1761-1816) was an American author who, from 1809 to 1812, worked on a historical fiction about a Roman discovery of the Americas. This unfinished manuscript is sometimes called "The Oberlin Manuscript" or "Honolulu Manuscript." This text was published by the Reorganized Church of Jesus Christ of Latter-day Saints in 1885 and The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints in 1886 and 1920 under the name Manuscript Found. One early theory of Book of Mormon origins (still popular in some circles today) is that this manuscript was used as a source by Joseph Smith to produce the Book of Mormon.
BIOJ. B. Turner
Jonathan Baldwin Turner (December 7, 1805–January 10, 1899) was an American educator, agriculturalist, and a prominent advocate for public education and agricultural colleges in the United States. He played a significant role in the development of land-grant colleges, which were established to promote education in agriculture and the mechanical arts. He also examined and critiqued the beliefs, practices, and historical claims of the Latter-day Saint movement, publishing works such as Mormonism in All Ages, which examined and questioned the claims of Joseph Smith and the origins of the Book of Mormon.
BIOOrsamus Turner
Orsamus Turner (1801-1855) was a printer from western New York. He worked in a newspaper office under Timothy S. Strong, who published the Palmyra Register. In 1852, he published the book History of the Pioneer Settlement of Phelps & Gorham's Purchase, and Morris' Reserve, which included a chapter critical of Joseph Smith’s family and the Church.
BIOLucy Mack Smith
Lucy Mack Smith (1775–1856) was the mother of Joseph Smith, Jr. Born and raised in New Hampshire, she married Joseph Smith, Sr. in 1796. A faithful Presbyterian and a committed Seeker, Smith believed her son's claims to visions. She stayed with the Latter-day Saints throughout her life until Nauvoo, when age prohibited her from traveling with the Saints to the Intermountain West. She composed and dictated the most thorough history of Joseph Smith's early life, which became The History of Joseph Smith By His Mother, transcribed by scribe Martha Coray.
BIOJoseph Smith, Sr.
Joseph Smith, Sr. (1771–1840) was born in Topsfield, Essex County, Massachusetts, to Asael Smith and Mary Duty. He married Lucy Mack Smith in 1796. He was the father of Joseph Smith, Jr. He was one of the eight witnesses of the Book of Mormon and served as the first Patriarch of the Church. He died in Nauvoo, Illinois.
BIOPomeroy Tucker
Pomeroy Tucker (1802–1870) was a newspaper editor, printer, and politician from Palmyra, New York. He worked with E. B. Grandin to publish the Wayne Sentinel newspaper and helped print the Book of Mormon. Tucker later served in the New York Assembly, was Palmyra’s postmaster and village president, and authored the 1867 anti-Mormon book Origin, Rise, and Progress of Mormonism.
BIOWilliam Kidd
William Kidd (c.1645–1701) was a Scottish-born sea captain and privateer commissioned by the English crown in 1696 to hunt pirates in the Indian Ocean. He was arrested in 1699 and tried for piracy and murder, resulting in his execution in 1701. There were rumors that he had buried treasure somewhere along the North American coast.
BIOT. B. H. Stenhouse
T. B. H. Stenhouse (1825–1882) was a missionary and pioneer in the Church who was baptized in Scotland in 1845. He was excommunicated in Utah in 1870, affiliated with William Godbe's followers, and became a prominent critic of the Church in Utah. In 1873 he wrote The Rocky Mountain Saints: A Full and Complete History of the Mormons, a widely read history about the history of the Church and its leaders.
BIOClark Braden
Clark Braden (1831—1915) was an American preacher, debater, and writer known for his outspoken criticism of various religious movements, including the Latter-day Saint movement and the Spiritualist movement. Braden was particularly noted for his public debates and writings that challenged the doctrines and historical claims of these groups.
BIOJames H. Fairchild
James H. Fairchild (1817-1902) was the third president of Oberlin College. Born in Stockbridge, Massachusetts, he moved to Ohio as a child. Fairchild graduated from Oberlin in 1838 and later held various professorships before becoming president in 1866. An abolitionist, he participated in the Oberlin-Wellington Rescue of 1858. Fairchild married Mary Fletcher Kellogg in 1841. He wrote a history of Oberlin College published in 1883 and several philosophical works. He served as acting president again from 1896 to 1898 and died in 1902.
BIOEthan Smith
Ethan Smith (1762–1849) was a New England clergyman who was born in Belchertown, Massachusetts. He became a Congregationalist clergyman and authored a variety of works, including View of the Hebrews, a book that critics have highlighted as a possible source of the Book of Mormon. There is no family relation between Ethan Smith and the Joseph Smith family.
BIOLily Dougall
Lily Dougall (1858–1923) was a Canadian novelist, essayist, and religious thinker. Educated in New York and Scotland, she built her literary career in Britain, publishing widely read novels like Beggars All. Dougall wrote fiction as well as theological and philosophical works, including debates on religion, psychology, and modernity.
BIOIsaac Woodbridge Riley
Isaac Woodbridge Riley (May 20, 1869–September 2, 1933) was an American scholar, historian, and author known for his critical studies on religious movements and figures. He is particularly noted for his work on Joseph Smith. Riley received his education at Amherst College and later earned a doctorate from the University of Leipzig in Germany. He was a professor of philosophy and psychology, teaching at several institutions including Vassar College and Yale University. In 1902 he published The Founder of Mormonism: A Psychological Study of Joseph Smith, Jr., which offers a critical psychological analysis of Joseph Smith. The book was one of the earliest attempts to apply psychological theories to the study of religious leaders and movements and argued that Smith's visions resulted from epileptic seizures.
BIOBernard DeVoto
Bernard DeVoto (1897–1955) was an American historian, essayist, and journalist. He was born in Ogden, Utah, and later wrote the “Easy Chair” column for Harper’s Magazine. His historical works on the American West include Across the Wide Missouri, which won the Pulitzer Prize for History in 1948. He also served as an editor of the journals of Lewis and Clark.
BIOHarry M. Beardsley
Harry M. Beardsley (1893–1952) was a journalist, broadcaster, and editorial writer for the Chicago Daily News, where he worked for 32 years. In 1931 he published a book titled Joseph Smith and His Mormon Empire.
BIOFawn Brodie
Fawn McKay Brodie (September 15, 1915–January 10, 1981) was an American biographer and historian best known for her controversial and influential biography of Joseph Smith No Man Knows My History: The Life of Joseph Smith (1945). She received a bachelor's degree in English literature from the University of Utah in 1934 and a master's degree from the University of Chicago in 1936. Her biographical work is noted for its psychological approach and critical perspective on its subjects. In May 1946, Brodie was excommunicated from The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints for her work critical of Joseph Smith. Brodie married Bernard Brodie, a military strategist and scholar, and they had three children. She died of lung cancer in 1981.
BIOVernal Holley
Vernal Holley (1924–2000) was a former member of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints and a lifelong resident of Weber County, Utah. He served in various mid-level Church leadership roles. Holley later left the Church after researching the Solomon Spaulding theory of Book of Mormon authorship, convinced the book was a 19th-century fictional work.
BIOJerald Tanner
Jerald Dee Tanner (June 1, 1938–October 1, 2006) was an American writer known for his critical publications on The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. He, along with his wife Sandra, co-founded the Utah Lighthouse Ministry, which is dedicated to examining and challenging the teachings and historical claims of the Church. Tanner was raised in the Church but began to question its doctrines and history during his teenage years. In 1959 he married Sandra McGee, and together they published notable works critical of the Church including Mormonism: Shadow or Reality? and The Changing World of Mormonism. He died on October 1, 2006.
BIOSandra Tanner
Sandra McGee Tanner (born January 14, 1941) is an American writer known for her critical examination of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Along with her late husband, Jerald Tanner, she co-founded the Utah Lighthouse Ministry, an organization dedicated to researching and challenging the teachings and historical claims of the Church. She was born into a family with a strong Latter-day Saint background, with her great-great-grandfather being Brigham Young. She was raised in the Church but began questioning its teachings in her teenage years. In 1959, Sandra married Jerald Tanner, who shared her interest in investigating the history and doctrines of the Church. The couple collaborated extensively in their research and publications, becoming well-known and controversial figures. Sandra and Jerald have co-authored numerous books, pamphlets, and articles critically examining the Church, including notable works such as Mormonism: Shadow or Reality? and The Changing World of Mormonism.
BIOWilliam D. Morain
Dr. William D. Morain (b. 1942) is a retired American plastic surgeon and academic. He attended Harvard Medical School and was a Professor of Plastic Surgery at Dartmouth Medical School. Morain also served as president of the Plastic Surgery Educational Foundation and the Northeastern Society of Plastic Surgeons, secretary of the American Board of Plastic Surgery, and editor-in-chief of the Annals of Plastic Surgery.
BIOScott C. Dunn
Scott C. Dunn is a technical writer and editor. He served as the production manager of BYU Studies and as managing editor of Sunstone magazine. He has published research in the Journal of Mormon History and other publications. He holds an M.A. in Applied Linguistics from Brigham Young University.
BIOGrant H. Palmer
Grant H. Palmer (August 17, 1940 – September 25, 2017) was born in Salt Lake City, Utah. Palmer was employed by the Church Educational System for over thirty-four years and worked in institutes and seminaries across the world. He was an active member of the Mormon History Association. He was disfellowshipped in 2004 for his 2002 book An Insider's View of Mormon Origins, which challenges the origins of the Church and the Book of Mormon. He resigned from the Church on October 25, 2010.
BIODan Vogel
Daniel Arlon Vogel (b. 1955) is an independent researcher and author known for his critical examinations of early Mormon documents and the life of Joseph Smith. His notable work, Joseph Smith: The Making of a Prophet intertwines psychological interpretations and the familial influences on Smith, particularly the religious divisions within his family. Along with this biography, Vogel has compiled the multi-volume Early Mormon Documents.
BIORichard K. Behrens
Richard K. Behrens studied economics at Dartmouth College and managerial economics and finance at Northwestern University. He retired after a career in corporate banking and began conducting historical research, presenting at the John Whitmer Historical Society, Mormon History Association, and other forums.
BIORick Grunder
Rick Grunder (1948– ) is an author, historian, and antiquarian bookseller specializing in Latter-day Saint history. He was the first Chairman of the Bibliographic Department at Brigham Young University’s library, serving until 1981 before establishing his long-running business, Rick Grunder – Books. He is the author of the five-volume reference work Mormon Parallels: A Bibliographic Source.
BIOGilbert Hunt
Gilbert J. Hunt (1784?–1827?) was a printer, writer, and businessman in New York City. In 1816 he published The History of the Late War between the United States and Great Britain (also known as The Late War), a history of the War of 1812 written in the style of the King James Bible. He wrote poetry and operated a printing office.
BIOChris Johnson
Chris Johnson is a former member of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints and served as a missionary in Japan. He has presented research against the Book of Mormon and the Church at the ExMormon Conference and online.
BIOJeremy Runnells
Jeremy Todd Runnells (1980–present) is the author of The CES Letter and founder of the CES Letter Foundation. He was born and raised in southern California and was active in the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints until 2012. In April of 2013, Runnells published Letter to a CES Director: Why I Lost My Testimony. Runnells resigned from the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints in April 2016.
BIOLars Nielsen
Lars Pauling Nielsen is the author of "Letter to an IRS Director," which alleges the Church deliberately misled the IRS to disguise the size of their investment fund. He leaked the report to various news agencies. He resigned from the Church in 2010. He has also authored the book "How the Book of Mormon Came to Pass."
BIOMartin Harris
Martin Harris (1783–1875) was an early Latter-day Saint leader. He married his first cousin Lucy Harris on March 27, 1808, in Palmyra. Harris served in the War of 1812 in the New York Militia. His contributions to Church history include serving as Joseph Smith's scribe from April to June 1828. He was one of the Three Witnesses of the Book of Mormon and was baptized on April 6, 1830. He was excommunicated in December 1837 and subsequently became a member of the high council of James J. Strang's church. Harris later joined William C. McLellin's movement in 1847. He migrated to the Salt Lake Valley in 1870, where he was rebaptized.
BIOHyrum Smith
Hyrum Smith (1800–1844) was born in Tunbridge, Vermont. He was the older brother of Joseph Smith, who organized the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, and served as the Church's second patriarch. He was one of the Eight Witnesses to the Book of Mormon. In 1837, he became Second Counselor in the First Presidency, and the following year, he was imprisoned alongside Joseph Smith in Liberty Jail. Hyrum Smith became the Church's new patriarch in 1841 after the death of his father, Joseph Smith, Sr., in Nauvoo. Hyrum also served as a member of the City Council, the Nauvoo Legion, and the Council of Fifty. He was martyred along with Joseph Smith in Carthage Jail in 1844.
BIOJohn Smith
John Smith (1752-1809) was a Dartmouth University professor of classics and taught Ancient Languages. He received his Bachelor's and Master's degrees in the arts from Dartmouth, and received an honorary Doctorate of Divinity from Brown, though he never studied there. He was also the librarian of the college, and served as a pastor in the school's congregation for 30 years. John Smith was thought to be a distant relative of Joseph Smith, but they appear to be unrelated.
BIOJeff Lindsay
Jeffrey Dean Lindsay (1959–present) is a Latter-day Saint apologist. He received a Ph. D. in chemical engineering from Brigham Young University and worked as a U.S. patent agent. Lindsay is the current vice president of the Interpreter Foundation and has written books and articles defending the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints for over twenty years, primarily through his blog arisefromthedust.com and website jefflindsay.com.
[1]↩︎
Sa isang personal na kasaysayang isinulat noong 1832, sinabi ni Joseph:
isang anghel ng Panginoon ang dumating at tumayo sa harap ko at noon ay gabi at tinawag niya ako sa aking pangalan at sinabi niya na pinatawad na ng Panginoon ang aking mga kasalanan at inihayag niya sa akin na sa Bayan ng Manchester, Ontario County, N.Y., ay may mga laminang ginto na may mga ukit na iniukit ni Moroni at ng kanyang mga ama, na mga lingkod ng buhay na Diyos noong unang panahon
Noong 1835, sinabi ni Joseph Smith na isinalin niya ang mga laminang ginto “sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos at ipinangangaral ko na ito mula noon.”
Ang pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon ay nagsasaad na ang mga laminang ginto ay:
Isinulat, at tinatakan, at itinago sa Panginoon, upang hindi sila malipol; upang lumabas sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos sa pagpapakahulugan nito; tinatakan ng kamay ni Moroni, at itinago sa Panginoon, upang lumabas sa takdang panahon sa pamamagitan ng mga Gentil; ang pagpapakahulugan nito sa pamamagitan ng kaloob ng Diyos.
[2]↩︎
Sa isyu ng Wayne Sentinel noong Hunyo 26, 1829, nag-ulat si E. B. Grandin tungkol sa "kunwa'y pagkakatuklas" at pagsasalin ng mga laminang ginto. Matagal nang kumakalat ang balita tungkol sa sinasabing pagkakatuklas na ito. Sinasabi sa artikulo:
Sa mismong rehiyong ito, sa nakalipas na ilang panahon, marami nang haka-haka ang umiral tungkol sa diumano’y pagkakatuklas, sa pamamagitan ng higit-sa-taong mga paraan, ng isang sinaunang talaan, na may likas na panrelihiyon at banal na pinagmulan, na nakasulat sa sinaunang mga titik, na imposibleng maipaliwanag ng sinuman maliban sa pinagkalooban ng natatanging kaloob sa pamamagitan ng inspirasyon. Karaniwan itong kilala at tinutukoy bilang ang "Gintong Biblia." Karamihan sa mga tao ay naniniwala na ang buong usapin ay bunga ng isang matinding panlilinlang, at ng mas matinding pamahiin. Sinasabi na ilalathala ito sa sandaling matapos ang pagsasalin. Samantala, nabigyan kami ng sumusunod, na inilarawan sa amin bilang nilalayong pahina ng pamagat ng akda—ibinibigay namin ito bilang isang pambihirang bagay:—
Pagkatapos, isinama sa artikulo ni Grandin ang teksto mula sa pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon.
Si E. B. Grandin ang naging tagalimbag ng Ang Aklat ni Mormon sa bandang huli.
- Wayne Sentinel reports on the "pretended discovery" and translation of the "Golden Bible," says most people don't believe in it.
- The 1830 titlepage of the Book of Mormon.
[3]↩︎
Sa isyu noong Agosto 11, 1829, may pag-aalinlangang inilahad ni Hadley ang kuwento ni Joseph tungkol sa mga laminang ginto at pagsasalin, at sinabing ang “paksa ay halos palaging tinrato gaya ng dapat itong tratuhin—nang may paghamak.” Nagsimula ang artikulo:
Ang pinakamalaking piraso ng pamahiin na kailanman ay napasok sa saklaw ng aming kaalaman ay yaong matagal nang nakakuha, at patuloy pa ring kumukuha, ng pansin ng ilang mapamahiin at panatikong tao sa bahaging ito. Karaniwan itong kilala at tinutukoy bilang "Gintong Biblia."
Sinabi rin ni Hadley:
Ngayon, tila hindi maliit na kataka-taka na may naitago sa mundong ito sa kanluran, at sa liblib na bayan pa ng Manchester, ang isang talaang ganito ang uri; at lalo pang kataka-taka na ang isang taong gaya nitong si Smith (na halos walang pinag-aralan) ay nabigyan sa pamamagitan ng inspirasyon ng kakayahang mahanap at maipaliwanag ito.
- Palmyra Freeman reports on story of an angel appearing to Joseph Smith, the Book of Mormon translation, and refers to Joseph as "very illiterate."
[4]↩︎
Ang pagtawag kay Joseph na “walang pinag-aralan” ay hindi ibig sabihin na hindi siya marunong magbasa o magsulat. Binibigyang-kahulugan ng diksyunaryo ni Webster noong 1828 ang “illiterate” bilang:
Hindi marunong bumasa o sumulat; walang alam sa mga titik o aklat; hindi naturuan; walang pinag-aralan; hindi naturuan sa agham; gaya ng isang mangmang na tao, bansa, o tribo.
- Webster’s 1828 dictionary definition of "illiterate."
[5]↩︎
Sa New York City, inilathala ang isang artikulo na naglalaman ng mga puna ni C. C. Blatchley sa teksto at pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon. Isinulat niya:
Natanggap ko ngayong buwan ang labing-anim na pahina ng gawang ito, mula pahina 353 hanggang 368 kasama. Wala akong makitang kahigitan sa estilo sa halimbawang ito; ni anumang ebidensya na ang bibliang ito ay hindi aklat na si Joseph Smith mismo ang gumawa. Ipinahayag ng kanyang pahina ng pamagat na siya ang may-akda nito; at pinatutunayan ito ng estilo nito.
Tungkol sa estilo, isinulat ni Blatchley:
Ang mga salitang, `At ito ay nangyari,` ay inuulit nang 56 na beses sa 16 na pahina, at maging sampung beses sa isang pahina. Ang `Ngayon` at `narito,` ay inuulit-ulit malapit sa simula ng mga pangungusap, tig-30 beses at higit pa, sa 16 na pahinang ito. Dahil dito, ang apat na bagay na ito ay nauulit nang 162 beses sa pandinig, habang nagsasalita tungkol sa digmaan ng mga Nephita at Lamanita, sa panahon ni Moroni, at paghahari ng mga hukom, ayon sa aklat ni Alma.
- C. C. Blatchley criticizes Book of Mormon text, says Joseph Smith is the author in New-York Telescope article.
[6]↩︎
Iniulat ng isyu ng Wayne Sentinel, noong Marso 26, 1830, na inilathala ni E. B. Grandin, na mabibili ang Ang Aklat ni Mormon sa kanyang tindahan ng mga aklat.
Matapos isama ang teksto mula sa pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon, sinasabi ng pahayagan:
Ang akdang nasa itaas, na may humigit-kumulang 600 pahina, malaking duodecimo, ay ipinagbibili na ngayon nang pakyawan at tingian sa Palmyra Bookstore, nina HOWARD & GRANDIN. Palmyra, Marso 26, 1830.
- Announcement of selling of the Book of Mormon in the Wayne Sentinel.
[7]↩︎
Ang paunang salita sa Ang Aklat ni Mormon, na isinulat ni Joseph Smith, ay nagsasabi:
Dahil maraming maling ulat ang ikinalat tungkol sa sumusunod na gawain, at marami ring labag sa batas na hakbang ang ginawa ng masasamang taong may balak na sirain ako, at pati na rin ang gawaing ito, ipinaaalam ko sa inyo na isinalin ko, sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos, at ipinapasulat, ang isang daan at labing-anim na pahina, . . . na ang nasabing salaysay ay ninakaw at inilihim sa akin ng isa o mga tao, . . . ngunit narito, sinabi sa akin ng Panginoon, . . . ["]kaya nga magsasalin ka mula sa mga lamina ni Nephi, hanggang sa makarating kayo roon sa inyong naisalin, na inyong iningatan; at narito ilalathala ninyo ito bilang tala ni Nephi;["]
Sinasabi sa pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon, na bahagi ng isinaling teksto, na ito ay:
Isinulat, at tinatakan, at ikinubli sa Panginoon, upang huwag silang malipol; upang lumabas sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos sa pagpapakahulugan nito; tinatakan ng kamay ni Moroni, at ikinubli sa Panginoon, upang lumabas sa takdang panahon sa pamamagitan ng mga Gentil; ang pagpapakahulugan nito sa pamamagitan ng kaloob ng Diyos;
- Joseph says he translated the Book of Mormon “by the gift and power of God” in its preface.
- The 1830 titlepage of the Book of Mormon.
[8]↩︎
Sinabi ng isyu ng Cleveland Herald noong Nobyembre 25, 1830:
ang tanging opinyon namin tungkol sa pinagmulan ng Gintong Biblia na ito ay na si G. Cowdry at si G. Smith, ang sinasabing may-akda, ay ginamit ang lumang Biblia upang mapanatili ang sunod-sunod na mga pangyayari, at sa pamamagitan ng pagpapalit ng mga pangalan at wika ay nakalikha ng hanay ng walang saysay na pananalita na tinawag na “Ang Aklat ni Mormon,” na may layuning kumita ng pera sa pagbebenta ng kanilang mga aklat; at dahil alam nilang hindi ito mabibili maliban kung makapagpapukaw sila ng kasabikan at pag-uusisa sa isip ng publiko, kaya nagpadala sila ng labindalawang apostol upang ipalaganap ang mga doktrina nito . . .
- Cleveland Herald says Joseph Smith and Oliver Cowdery altered the "old Bible" to make the Book of Mormon.
[9]↩︎
Sa kanyang pagsusuri ng Ang Aklat ni Mormon, ipinahayag ni Alexander Campbell,
Si Smith, ang tunay nitong may-akda, na isang mangmang at walang-hiyang manloloko na gaya ng sinumang sumulat ng aklat, ay inilalantad ang kanyang tunay na pagkatao sa pagbatay ng kanyang buong aklat sa isang maling katotohanan, o isang kunwaring katotohanan, na ginagawang sinungaling ang Diyos.
At dahil si Joseph Smith ay isang napaka-mangmang na tao at tinawag na may-akda sa pahina ng pamagat, hindi ako makapag-aalinlangan kahit isang sandali na siya ang tanging may-akda at nagmamay-ari nito.
[Ang Aklat ni Mormon] ay tiyak na gawa-gawa ni Smith gaya ng tiyak na si Satanas ang ama ng mga kasinungalingan, o ang kadiliman ay anak ng gabi.
“Si Smith ay mukhang tapat na tao.” Ganoon din si Simon Magus, ang mangkukulam. “Ngunit siya ay binigyang-inspirasyon.” Ganoon din si Judas, ni Satanas.
- Alexander Campbell says Joseph is the author of the Book of Mormon.
[10]↩︎
Sinabi ng isyu ng Cleveland Advertiser noong Pebrero 15, 1831:
Si Rigdon ay dating alagad ni [Thomas] Campbell at sinasabing isinugo upang manghikayat ng mga bagong mananampalataya, ngunit malamang na inisip niyang mas kapaki-pakinabang kung kikilos siya gamit ang sarili niyang puhunan, at kaya isinulat niya, gaya ng pinaniniwalaan, ang Ang Aklat ni Mormon, at sinimulan ang kanyang paglalakbay sa bayan ng Kirtland, na inilarawan bilang isa sa mga dulong punto ng Banal na Lupain.
- The Cleveland Advertiser claims Sidney Rigdon wrote the Book of Mormon.
[11]↩︎
Sa kanyang artikulong "Gold Bible, No. 5," inangkin ni Abner Cole:
Kilalang-kilala na si Jo Smith ay hindi kailanman nagkunwaring may anumang pakikipag-ugnayan sa mga anghel hanggang sa matagal na panahon matapos ang kunwa'y pagkakatuklas ng kanyang aklat, . . . at kilalang-kilala rin na ang isang palaboy na manghuhula na ang pangalan ay Walters, na noon ay nakatira sa bayan ng Sodus, at minsang ibinilanggo sa kulungan ng county na ito dahil sa panggagantso, ay palagiang kasama at matalik na kaibigan ng mga impostor na ito na naghuhukay ng pera.
Mayroon nang kaunti na lamang pag-aalinlangan, sa isipan ng mga kahit paano ay pamilyar sa mga pangyayaring ito, na si Walters, . . . ang unang nagmungkahi kay Smith ng ideya na humanap ng isang aklat.
Isinulat din ni Cole:
Kung susuriin ng mapanuring mambabasa ang “Ang Aklat ni Mormon,” agad niyang mapapansin na sa maraming pagkakataon, ang estilo ng Biblia, na siyang pangunahing kinopyahan nito, ay lubusang binago sa mas masamang paraan.
- Abner Cole claims Joseph Smith was influenced to create the Book of Mormon by Luman Walters, details their money-digging and magic practices.
[12]↩︎
Noong nakaraang taon, noong Hunyo 12, 1830, naglathala si Abner Cole ng isang artikulong nangungutya sa Ang Aklat ni Mormon, na may pamagat na "The Book of Pukei." Dito, pinaratang ni Cole na ang "balabal" ng salamangkero na si Luman Walters ay napunta kay Joseph.
2. Ngayon, si Walters, ang Mangkukulam, ay isang lalaking hindi kaaya-ayang tingnan, at sa matinding kamangmangan ay idinagdag ang sukdulang kapal ng mukha,—sinunod niya ang tawag ng mga tamad at batugan, at naglabas ng isang lumang aklat sa hindi kilalang wika, (ang mga Talumpati ni Cicero sa Latin,) kung saan binasa niya sa harap ng mga Tamad at Batugan ang mga kakaibang kuwento tungkol sa mga nakatagong kayamanan at sa espiritung may pagbabantay roon.
10. Ngayon ang iba pang mga gawa ng mahikero, kung paano nahulog ang kanyang balabal sa propeta na si Jo. Smith Jun. at kung paano gumawa si Jo. ng kasunduan sa espiritu, na pagkatapos ay lumabas na isang anghel, at kung paano niya nakuha ang “Gintong Biblia,” mga salamin, at baluting dibdib—hindi ba tapat na maitatala ang mga ito sa aklat ni Pukei?”
- Abner Cole, parodying the Book of Mormon, writes that Joseph Smith was influenced by Walters the Magician.
[13]↩︎
Nagbigay si James Watson Webb ng isang pahayag na walang binanggit na pinagmulan noong Agosto 1831 na ang isang kagalang-galang na naghuhukay ng kayamanan at dating mangangaral mula sa Ohio na nagngangalang "Henry Rangdon or Ringdon" ay tumulong sa mga Smith sa paghahanap ng kayamanan sa isang panahon ng relihiyosong pagbabangon at panatismo. Sa kanyang isyu noong Setyembre 1, 1831, isinulat ni Webb:
Walang duda na ang dating parson mula sa Ohio ang may-akda ng aklat na kamakailan ay inilimbag at inilathala sa Palmyra, at ipinapasa bilang bagong Biblia. Puno ito ng mga kakaibang salaysay—sa estilo ng mga kasulatan, at kapansin-pansing may mga tanda ng ilang talino at pamilyar na pagkakakilala sa Biblia.
Tinawag silang mga salin, ngunit sa katunayan at sa totoo lang ay pinaniniwalaang gawa ito ng dating mangangaral mula sa Ohio, na nanatili sa likuran at iniharap si Joe upang akuin ang bagong Biblia at ang bagong pananampalataya
Walang ebidensya na kilala ni Sidney Rigdon si Joseph Smith bago ang 1830 o na naging manghuhukay siya ng kayamanan.
- Morning Courier and New-York Enquirer say an acclaimed money-digger named "Henry Ringdon" helped the Smith's dig for treasure between Manchester and Palmyra.
- Morning Courier and New-York Enquirer says Joseph Smith and Sidney Rigdon came up with the Book of Mormon to make money.
[14]↩︎
Pinuna ng aklat ni E. D. Howe na Mormonism Unvailed si Joseph Smith, ang Ang Aklat ni Mormon, at ang pinagmulan ng simbahan. Isinulat ni Howe:
Sa palagay namin ay may mga katotohanan at datos na nailabas, na sapat, kahit paano, upang magbigay ng malakas na palagay na ang mga pangunahing bahagi ng “Gold Bible” ay unang naisip at binuo ng isang Solomon Spalding, habang naninirahan sa Conneaut, Ashtabula county, Ohio.
Kung gayon, hindi natin maiwasang mapunta sa konklusyong ito:—na si Lambdin . . . ay inilagay ang “Manuscript Found” ni Spalding sa mga kamay ni Rigdon, upang ito ay pagandahin, baguhin, at dagdagan, ayon sa maaari niyang isipin na nararapat; at ituturing naming kulang pa nga ang tatlong taong pag-aaral ng Biblia para baluktutin ito sa paraang inilipat ito sa Ang Aklat ni Mormon.
Isinama ni Howe ang ilang sinumpaang salaysay, na iniulat na mula sa pamilya at mga kaibigan ni Spaulding, na nagsasabing ang Ang Aklat ni Mormon ay sumunod sa estilo at kuwento ng gawa ni Spaulding.
Ito ang naging nangingibabaw na teorya tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon.
- In Mormonism Unvailed E. D. Howe suggests that the Book of Mormon is plagiarized from Solomon Spaulding's manuscript.
[15]↩︎
Ang artikulo ng Boston Daily Advertiser tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon ay may kasamang sinumpaang salaysay mula sa biyuda ni Solomon Spaulding na si Matilda Davison, na nagsabing ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa hindi nailathalang manuskrito ng kanyang yumaong asawa at malamang na kinopya ni Sidney Rigdon. Ang sinumpaang salaysay ni Matilda ay unang nailathala sa Boston Recorder bilang bahagi ng liham ni John Storrs sa patnugot.
Bago muling ilimbag ang sinumpaang salaysay ni Matilda, sinabi ng Boston Daily Advertiser:
Ang Boston Recorder noong nakaraang linggo ay naglalaman ng sumusunod na kakaibang paglalahad tungkol sa pinagmulan at kasaysayan ng Bibliya ng mga Mormon. Ipinapaliwanag nito nang lubhang kasiya-siya ang pag-iral ng aklat, isang bagay na hanggang ngayon ay mahirap ipaliwanag. Mahirap isipin kung paano maiuugnay ang isang akdang naglalaman ng napakaraming palatandaan na gawa ito ng isang may pinag-aralang isip, sa isang pandarayang napakakapal ng mukha, at sa isang pamahiing napakagarapal gaya ng tiyak na naglarawan sa mga nagtatag ng nagpapanggap na sektang panrelihiyon na ito.
- Boston Daily Advertiser says the Spaulding theory answers the question of the Book of Mormon's origins, reprints Boston Recorder affidavit from Matilda Spaulding Davison.
- John Storrs includes affidavit from Matilda Spaulding Davison and writes in support of the Spaulding theory in letter to the Boston Recorder editor.
[16]↩︎
Sa isyu ng Hunyo 1839 ng publikasyon ni Alexander Campbell na The Millennial Harbinger, isinulat ni Campbell:
Mahirap isipin kung paanong ang isang akda [Ang Aklat ni Mormon] na may napakaraming palatandaang gawa ng isang edukadong isipan ay maiuugnay sa isang pandarayang napakakapal ng mukha at sa isang pamahiing napakababa na siyang tiyak na naglarawan sa mga nagtatag ng nagkunwaring sektang panrelihiyon na ito. . . .
Mula nang mabasa namin ang "Inilantad ang Mormonismo" ay halos wala na kaming pagdududa na si Sidney Rigdon ang pangunahing utak sa mapanlinlang na pangyayaring ito; at na ang biyuda ni Solomon Spaulding, kung matatagpuan, ay makapagbibigay ng tunay at kasiya-siyang impormasyon tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon--kahit man lamang tungkol sa nobela ni G. Spaulding, ang tunay na batayan ng panlilinlang.
Noong una, sinabi ni Campbell na si Joseph Smith ang “nag-iisang may-akda.” Noong 1831.
- Alexander Campbell writes that he believes the Spaulding theory.
- Alexander Campbell says Joseph is the author of the Book of Mormon.
[17]↩︎
Isinulat ng The Anti-Mormon Almanac na dumalo ang isang Katutubong Amerikanong lalaki sa isang pulong ng Simbahan at ibinigay ang kanyang opinyon tungkol dito:
Nagsimula siya sa pagdetalye ng dakilang kabutihang nagawa ng Biblia, na ang may-akda ay ang Diyos. At, sabi niya, nakita ito ng diyablo at nagpasiya na siya rin ay magkakaroon ng sarili niyang Biblia, at kaya isinulat niya ang Ang Aklat ni Mormon. Pero, nang suriin niya ito, nakaramdam siya ng hiya sa kanyang ginawa, kaya itinago niya ito sa Ontario County, New York. Ngunit hinukay ito ni Jo Smith, at inilathala ito bilang isang paghahayag mula sa Diyos!
- The Anti-Mormon Almanac says that the Devil wrote the Book of Mormon.
[18]↩︎
Tungkol sa Ang Aklat ni Mormon, isinulat ni Turner:
Hindi namin maisip kung paanong ang sinumang taong may karaniwang pag-iisip ay maiisip kailanman na ang Diyos, o sinumang iba pang nilalang, maliban kay Joe Smith, ang may-akda o may-ari ng gayong aklat.
- J. B. Turner argues JS is the sole author of the BOM.
[19]↩︎
Si Orsamus Turner ay isang residente ng Palmyra, New York. Noong 1852 inilathala niya ang Kasaysayan ng Unang Paninirahan sa Phelps & Gorham's Purchase, at Morris' Reserve, na may isang kabanata tungkol sa Simbahan at sa pamilyang Smith. Binanggit ni Turner ang “malakas ngunit di-nalinang na talino” ni Lucy Mack Smith, at iginiit na sila nina Lucy, Joseph, Joseph Sr., at Oliver Cowdery ang lumikha ng Ang Aklat ni Mormon.
ang aklat mismo ay walang duda, isang likha ng pamilyang Smith, na tinulungan ni Oliver Cowdery
Ang payak na layunin ni Gng. Smith, ng kanyang asawa, ni Jo at ni Cowdery, ay kumita ng pera;
Inilarawan ni Turner si Joseph na may “mas mababa sa karaniwang talino,” pero na ang “talino ng ina ay paminsan-minsang nakikita sa kanya nang mahina.”
Sinabi rin ni Turner na malamang na si Sidney Rigdon ang sumulat ng Aklat ng mga Kautusan, na posibleng ginamitan ng manuskrito ni Spaulding.
- Orsamus Turner’s book chapter says the Book of Mormon came from Lucy Mack Smith, Joseph Smith Sr. and Oliver Cowdery.
[20]↩︎
Nagtrabaho si Pomeroy Tucker sa palimbagan ni E. B. Grandin habang inililimbag niya ang Ang Aklat ni Mormon sa Palmyra. Sa kanyang aklat noong 1867 na Origin, Rise, and Progress of Mormonism, sinabi ni Tucker na si Joseph ay “natutong bumasa nang may malawak na pag-unawa,” at madalas na nagbabasa ng “mga kathang-isip at mga tala ng krimen” tulad ng “mga kuwento ni Stephen Burroughs at Captain Kidd, at iba pang gaya nito.” Ipinagpatuloy ni Tucker:
Habang lalo siyang umuunlad sa pagbabasa at kaalaman, nagkaroon siya ng espirituwal o relihiyosong pag-iisip, at madalas niyang binabasa ang Biblia, kaya naging pamilyar siya sa ilang bahagi nito, kapuwa sa Lumang Tipan at Bagong Tipan; pumipili siya ng mga talata mula rito na kanyang sinisipi at tinatalakay nang may malaking pagtitiwala sa sarili kapag kasama ang kanyang mapamahiing mga kakilala. Ang mga Propesiya at mga Hayag ang kanyang natatanging lakas.
Inangkin ni Tucker na matapos subukang sumali sa mga Methodist, sinabi ni Joseph na “ang lahat ng sektaryanismo ay mapanlinlang, lahat ng simbahan ay nasa maling pundasyon, at ang Biblia ay isang kathang-isip.” Tinukoy rin ni Tucker ang pamilyang Smith bilang “ganap na mga ateista.”
- Pomeroy Tucker claims Joseph Smith often read stories of Captain Kidd, and later frequently read the Bible.
[21]↩︎
Si T. B. H. Stenhouse ay itiniwalag mula sa Simbahan at kalaunan ay naglathala ng aklat na pinamagatang The Rocky Mountain Saints: A Full and Complete History of the Mormons. Tila nagdududa si Stenhouse sa teoryang Spaulding-Rigdon, at iminumungkahi na ang Ang Aklat ni Mormon ay nalikha sa pamamagitan ng espiritismo, at partikular na itinuturo ang mga batong tagakita ni Joseph Smith bilang ebidensya.
Isinulat ni Stenhouse:
Ngunit maaari pa ring tanggapin na ang pag-iisa ni Joseph sa likod ng kurtina kasama ang kanyang kristal na mga “tagapagpaliwanag” ay katumbas ng madidilim na séance na napakakaraniwan sa karanasan ng makabagong Espiritwalismo. Marami sa kasaysayan ni Joseph ang tila nagpapatibay sa gayong teorya. Madalas siyang inakusahan na kunwari siyang nagbibigay ng mga paghahayag sa pamamagitan ng isang “batong paningin” na inilalagay niya sa kanyang sumbrero, pagkatapos ay idinidikit ang kanyang mukha sa sumbrero at hinaharangan ang lahat ng liwanag mula rito; sa paraang iyon ay sinasabing nabasa niya ang wika ng langit.
- T. B. H. Stenhouse claims Joseph Smith may have used spiritualism to write the Book of Mormon, doesn't believe Spaulding theory.
[22]↩︎
Sa isang debate kasama ang isang miyembro ng RLDS Church, sinuportahan ni Clark Braden ang teoryang Spaulding-Rigdon. Ipinangatwiran din niya na ang mga naunang miyembro ng Simbahan tulad nina Sidney Rigdon, Orson Pratt, at Parley P. Pratt ay kinuha ang kanilang mga argumento bilang suporta sa Ang Aklat ni Mormon mula sa aklat ni Josiah Priest na Wonders of Nature and Providence Displayed. Sinabi niya:
Sa ika-297 pahina ng "The Wonders of Nature and Providence," nagsisimula ang isang artikulo ni G. Priest, ang may-akda, kung saan mahaba niyang ipinapangatuwiran na ang mga Indian ay mga inapo ng mga Israelita. . . . Sa kabuuan, sumipi si Priest mula sa mahigit apatnapung manunulat, na mahigit dalawampu sa kanila ay mga Amerikano, na nagtaguyod ng ideya na ang mga katutubo ng Amerika ay mga Israelita. . . . Mula sa aklat ni Priest ninakaw nina Rigdon at ng mga Pratt ang kanilang mga argumento. . . . Ipinapakita nito na hindi lamang ninakaw ni Rigdon ang aklat, at ninakaw ni Joe ang peep stone para isalin ito, kundi ninakaw din ng mga Mormon ang kanilang mga argumento mula kay Priest upang suportahan ito.
Bagaman hindi ito binanggit ni Braden, kasama sa aklat ni Priest ang mga sipi mula sa View of the Hebrews.
- Clark Braden supports the Spaulding-Rigdon theory, Church members took arguments for the Book of Mormon from Josiah Priest's book Wonders of Nature and Providence Displayed.
[23]↩︎
Noong 1884, natuklasan na ang Manuscript Found ni Spaulding ay nasa pag-aari ni L. L. Rice sa Hawaii. Nakuha ni Rice ito nang bumili siya ng mga aklat at mga materyales sa pag-iimprenta mula kay E. D. Howe noong 1839 o 1840.
Sumulat si Rice ng dalawang liham kay Joseph Smith III tungkol sa manuskrito. Sa una, na isinulat noong Marso 28, 1885, sinabi ni Rice na natuklasan niya ang manuskrito “anim o walong buwan” bago iyon. Nagtapos siya:
Tiyak na ang Manuskritong ito ay hindi ang pinagmulan ng Mormon Bible, anuman ang maaaring naging ibang manuskrito. . . . Walang pagkakapareho sa mga pangalan, sa mga tao, o sa mga lugar; at walang pagkakatulad sa estilo ng mga ito.
Ibinigay ni Rice ang manuskrito kay James H. Fairchild, pangulo ng Oberlin College, na nagsabi:
Tila walang pangalan o pangyayaring pareho sa dalawa. . . . Kailangang humanap ng ibang paliwanag sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, kung may kailangan mang paliwanag.
- RLDS Church publishes two letters from L. L. Rice to Joseph Smith III about Solomon Spaulding's Manuscript Found, along with the entire manuscript.
- James H. Fairchild found no resemblance between the Spaulding manuscript and the Book of Mormon.
[24]↩︎
Noong 1885, inilathala ng Reorganized Church of Jesus Christ of Latter-day Saints ang Ang Nakitang Manuskrito kasama ang mga liham mula sa mga taong nagmay-ari nito at nakatuklas nito.
Noong 1886, inilathala rin ng pahayagan ng Church of Jesus Christ of Latter-day Saints na Deseret News ang manuskrito.
- RLDS Church publishes two letters from L. L. Rice to Joseph Smith III about Solomon Spaulding's Manuscript Found, along with the entire manuscript.
- Preface to the Deseret News edition of "Manuscript Found."
[25]↩︎
Noong Hunyo 1885, iniulat ng Santa Maria Times:
Mula nang isapubliko ang pagkakatuklas [ng Natagpuang Manuskrito], inangkin na may dalawang manuskrito si Spaulding, isa tungkol sa Indian at ang isa naman tungkol sa mga tribong Hebreo, na ang una ang natuklasan sa Honolulu at ang huli ang pinagmulan ng inspirasyon ng orihinal na si J. Smith. Gayunman, tila walang narinig o naikalat tungkol sa anumang pangalawang manuskrito hanggang matapos matuklasan ang una (gaya ng tawag dito), na nagbibigay sa palagay na ito ng malinaw na amoy ng ex post facto na maaaring tawagin ng ilan na “kahina-hinala.”
Sinabi ni L. L. Rice, na nakatuklas sa manuskrito na nasa kanyang pag-aari noong 1884:
Ang palagay ko, batay sa lahat ng nakita at natutuhan ko, ito ang tanging isinulat ni Spaulding, at walang batayan ang pahayag nina Deming at ng iba pa, na gumawa si Spaulding ng isa pang kuwento, na mas detalyado, na may ilang kopyang naisulat, . . . Siyempre hindi ako ganoon katiyak dito
- The Santa Maria times reports the finding of the Spaulding manuscript and the circulation of the claims of a second manuscript.
- RLDS Church publishes two letters from L. L. Rice to Joseph Smith III about Solomon Spaulding's Manuscript Found, along with the entire manuscript.
[26]↩︎
Noong 1887, iniulat ng Cleveland Plain Dealer:
Si Solomon Spaulding ay isang masugid na tagahanga ni Dr. [Ethan] Smith at noong kabataan niya ay nag-aral siya sa ilalim ng kanyang pagtuturo. Naging interesado siya sa mga teorya nito tungkol sa paninirahan sa Amerika, at bilang kapalit ay isinama siya ni Dr. Smith sa kanyang pagtitiwala at pinahintulutan siyang basahin ang hindi pa nailalathalang aklat nito. Malalim ang naging impresyon kay Spaulding ng katotohanan ng teoryang ito at ipinagpatuloy pa niya ang kanyang mga pagsisiyasat nang mas malayo kaysa sa pinangahasan ni Dr. Smith. Ginamit ni Spaulding ang mga pananaw ng huli gaya ng ipinahayag sa kanyang aklat, at makalipas ang ilang taon ay isinulat niya ang kanyang tanyag na “Manuscript Found,” na kalaunan ay napunta sa mga kamay ni Joe Smith at muling binuo bilang Ang Aklat ni Mormon.
- The Cleveland Plain Dealer alleges that Joseph Smith wrote the Book of Mormon using Solomon Spaulding's Manuscript Found which was based on an unpublished book by Ethan Smith.
[27]↩︎
Ang di-umano'y hindi nailathalang manuskrito ni Ethan Smith ay hindi tumutukoy sa View of the Hebrews, na tungkol din sa mga Israelita sa Amerika. Sinasabi sa artikulo:
Si Rev. Dr. Smith ay nagsulat ng isang akda tungkol sa paksang ito, na matapos makumpleto, ay nagpasya siyang huwag ilathala, dahil nangangamba siyang baka makasira ito sa kanyang reputasyon bilang manunulat ng teolohiya. Ang aklat na ito ay isang pagpapalawak ng teoryang matagal nang pinanghawakan ni Dr. Smith.
- The Cleveland Plain Dealer alleges that Joseph Smith wrote the Book of Mormon using Solomon Spaulding's Manuscript Found which was based on an unpublished book by Ethan Smith.
[28]↩︎
Sa paunang salita ng kanyang aklat na The Mormon Prophet, isinulat ni Lily Dougall:
Tila sa akin na mas malamang na si Smith ay tunay na nalinlang ng mga awtomatikong kakatwa ng isang masigla ngunit walang disiplina na isip, at na, sa pagpapaubaya sa mga ito, lalo siyang napatibay sa histerikal na ugali na laging nagdaragdag sa maling akala ng panlilinlang sa sarili, at sa panlilinlang sa sarili ng kalahating malay na pandaraya. . . . kung ipagpapalagay na may tapat na maling akala siya tungkol sa kanyang pangitain at sa kanyang aklat, ang tanging pagpipilian niya ay ituring ang sarili na laruan ng mga demonyo o kasangkapan ng Langit; ang isang optimistikong ugali ang nagtakda ng kahihinatnan.
Tinanggihan ni Dougall ang teoryang Spaulding dahil natuklasan na ang Manuscript Found. Tungkol sa Ang Aklat ni Mormon, sinabi niya:
Ang buhay ng propeta ay mas kahanga-hanga at mas kapaki-pakinabang kaysa sa aklat na ang paglikha nito ang pangunahing tagumpay niya. Na ito ay isang orihinal na akda ay tila malamang
- Lily Dougall writes that Joseph Smith was "genuinely deluded" in his religious thinking and likely wrote the Book of Mormon himself.
[29]↩︎
Iniulat ng The Saints' Herald ang isang debate na naganap sa isang simbahan ng RLDS sa Ohio:
Ang teorya ng oposisyon sa unang proposisyon ay, hawak ni Joseph Smith ang akda ni Boudinot, gayundin ang akda ni Ethan Smith, na kapwa tumatalakay sa paksa ng Israel sa Amerika, at ang pinaikling ideya ni Caleb Atwater tungkol sa arkeolohiya, at mula sa mga ito ay nabuo ang teorya ng Ang Aklat ni Mormon. Ikinatwiran ni G. Bridwell na sina Ethan Smith at Boudinot ay sumipi ng parehong mga propesiya na ginagamit ng mga Banal sa mga Huling Araw at nauna ang kanilang mga akda kay Joseph Smith. Halos puno ang himpapawid noon ng mga usapan tungkol sa “mga nakabaong lungsod, mga naglahong sibilisasyon, mga Indian na inapo ng sampung nawawalang lipi,” at iba pa, noong binubuo ni Joseph ang Ang Aklat ni Mormon. Nabasa niya ang mga rekomendasyon para sa akda ni Ethan Smith mula sa iba’t ibang lugar sa paligid ng Palmyra, New York, na nakapaligid kay Joseph Smith, ngunit hindi napatunayan ni G. Bridwell, at hindi rin niya kayang patunayan, na hawak ni Joseph Smith ang aklat.
- S. W. L. Scott reports on debate where Elder Bridwell claims View of the Hebrews was a source of plagiarism for the Book of Mormon.
[30]↩︎
Ang pilosopo at historyador na si Isaac Woodbridge Riley, may-akda ng aklat na Ang Tagapagtatag ng Mormonismo: Isang Sikolohikal na Pag-aaral kay Joseph Smith, Jr., ay sumulat na ang epilepsy ang nagpapaliwanag sa mga karanasang pangitain ni Joseph Smith. Sinabi rin niya na ang Ang Aklat ni Mormon ay nabuo sa pamamagitan ng mala-trance na gawain ng awtomatikong pagsulat, kung saan hindi sinasadyang naalala ni Joseph ang impormasyon mula sa iba’t ibang pinagmulan.
Kabilang sa mga iminungkahing pinagmulan ang Mga Hudyo sa Amerika, o mga posibilidad na ang mga Amerikano ay mula sa lahing iyon (1650); Isang Bituin sa Kanluran, o isang pagtatangkang tuklasin ang nawawalang Sampung Lipi ng Israel (1816); Pananaw sa mga Hebreo o sa mga Lipi ng Israel sa Amerika (1823); at Mga Sinaunang Bagay ng Amerika. Isang Paglalahad ng Ebidensya na isang sinaunang populasyon ang tumira sa Amerika maraming siglo bago ito natuklasan, at mga pagsisiyasat tungkol sa kanilang pinagmulan (1833).
Ang American Antiquities ay inilathala tatlong taon matapos ang Ang Aklat ni Mormon.
[31]↩︎
Isinulat ng historyador at manunulat na si Bernard DeVoto noong 1930 na si Joseph Smith ay may paranoia at nakaranas ng pandinig at biswal na mga guni-guni. Sinabi rin niya na si Joseph ay may “paranoid na udyok na maging may-akda,” at na:
Sa paanuman, maging sa pamamagitan ng aktuwal na pagbasa nito o sa pamamagitan ng mga ulat ni Sidney Rigdon, naging pamilyar siya sa “Manuscript Found” ni Solomon Spaulding, isang mabigat at makapal na nobelang pangkasaysayan, na binuo mula sa “Star of the West” ni Elias Boudinot, iba pang mga haka-haka na kapareho ng uri, at isang estilong tuluyan na kasinakamamatay ng kay Joseph. Malawak itong umikot bilang manuskrito at madaling napunta sa kanyang kamay, gaya ng tiyak na nangyari kay Rigdon. Sinunggaban ng isip ng propeta ang bunton na ito ng malabong kalokohan tungkol sa mga Nephita at Lamanita, at ikinabit dito ang mga pagtatalong doktrinal na narinig niyang umuugong mula pa pagkabata at ang mga polemika na dinala ni Rigdon mula sa Disciples of Christ.
- Bernard DeVoto says Joseph Smith was a "paranoid" that experienced hallucinations, says Book of Mormon was influenced by Solomon Spaulding's Manuscript Found and Sidney Rigdon.
[32]↩︎
Sa kanyang aklat noong 1931 na Joseph Smith and His Mormon Empire, isinulat ni Harry M. Beardsley:
Ang Aklat ni Mormon ay produkto ng isip ng isang nagdadalaga o nagbibinatang tao at ng isang isip na may mga sintomas ng pinakakaraniwang sakit sa pag-iisip sa pagbibinata at pagdadalaga — dementia præcox.
Ang una sa mga tendensiyang schizophrenic ni Joe na umunlad ay ang kanyang pangangarap nang gising; sa pagkakatuklas niya ng kanyang peekstone, ito ay naging pagtitig sa kristal. Ang pagtitig sa kristal ay maaaring ihambing sa kusang-loob na pinukaw na schizophrenia.
Bawat parirala, bawat pangungusap, bawat ideya ay nagmula sa kung saan sa nakaraang karanasang pangkaisipan ni Joe.
Sinasabi ni Beardsley na maaaring naimpluwensiyahan si Joseph ng mga narinig niyang talakayan tungkol sa mga sinulat ni Solomon Spaulding, mga teolohikal na ideya noong panahong iyon, at mga damdaming laban sa Masonry.
- Harry M. Beardsley claims Joseph Smith had dementia præcox (schizophrenia), which helped him produce the Book of Mormon.
[33]↩︎
Sa kanyang talambuhay ni Joseph Smith noong 1945, Walang Taong Nakaaalam ng Aking Kasaysayan, isinulat ni Brodie:
Gayunman, ang View of the Hebrews ay isa lamang pangunahing sangguniang aklat para sa Ang Aklat ni Mormon. Ang mga temang hiniram ni Joseph ay pinalawak niya sa pamamagitan ng masaganang imahinasyon. . . . Sa pagitan ng nakakaawang mapagbanal na panlilinlang na ito at ng Ang Aklat ni Mormon ay naroon ang pagkakaiba ng isang masakit na makitid na imahinasyon at ng isang matapang at orihinal na isip. Ginamit ni Joseph Smith ang buong Kanlurang Hemispero bilang tagpuan ng kanyang aklat at ang isang libong taon ng kasaysayan bilang banghay nito. Kahit hindi pa siya nakasusulat ni isang linya ng kathang-isip, hinarap niya para sa sarili niya ang isang gawaing magpapahinto kahit sa pinaka-batikang nobelista.
- Fawn Brodie asserts that Joseph Smith made up the Book of Mormon.
- Fawn Brodie argues that VOTH was a source of inspiration for Joseph Smith.
[34]↩︎
Iginiit ni Vernal Holley:
Maraming problema ang lumilitaw, gayunman, kapag ang mga heograpikong paglalarawan sa Ang Aklat ni Mormon ay ikinumpara sa aktuwal na heograpiya ng Timog o Gitnang Amerika. Dahil sa mga problemang ito at dahil may mga pagkakatulad sa panitikan sa pagitan ng Manuscript Story ni Spaulding at ng Ang Aklat ni Mormon, tila makatuwirang tanungin kung ang mga heograpikong paglalarawan sa Ang Aklat ni Mormon ay tumutugma o hindi sa mga paglalarawan ng lugar ng Great Lakes na makikita sa kuwento ni Spaulding.
Ipinapangatuwiran ni Holley na ang Great Lakes ang dagat sa silangan at kanluran, at na ang mga lungsod sa Ang Aklat ni Mormon ay makikita sa paligid ng mga lawa. Kasama sa mga paglalarawang ito ang isang mapa na kilala ngayon bilang “Holley Map,” na hindi tumutugma sa panloob na heograpiya ng Ang Aklat ni Mormon at may kasamang mga pangalan ng lugar na hindi ginamit noong panahon ni Joseph Smith.
[35]↩︎
Sa ikalimang edisyon ng kanilang aklat na Mormonism: Shadow or Reality?, iminumungkahi ng mga Tanner na kumuha si Joseph ng mga ideya, parirala, o tema mula kay Shakespeare, sa Biblia, sa Apocrypha, kay Reverend Alexander Campbell, sa Wonders of Nature and Providence Displayed (na sumisipi mula sa View of the Hebrews), at sa iba pang mga pinagmulan. Iminumungkahi rin ang View of the Hebrews bilang isang posibleng pinagmulan.
Sinasabi rin ng mga Tanner na tinatalakay ng Ang Aklat ni Mormon ang mga paksang pinagtatalunan noong panahon ni Joseph Smith, tulad ng unibersalismo, paghuhukay para sa pera, anti-Freemasonry, at bautismo ng mga sanggol.
[36]↩︎
Ipinaliwanag ni William D. Morain ang mga kalagayang disosyatibo:
Gaya ng naimungkahi na dati, malamang na hindi naalala ni Joseph ang kakila-kilabot na huling operasyon. . . . Malamang na ang karanasang iyon ay hindi umiral sa tinatawag na mulat na alaala. Sa madaling salita, tila nagpakita si Joseph ng amnesya tungkol sa mga pangyayari ng kahit man lang huling operasyon.
Ang amnesia ay hindi gaanong pagkawala ng alaala kundi paghihiwalay ng isang alaala sa ibang bahagi ng isip, kung saan ito ay nagiging “dissociated” mula sa mulat na pag-iisip at hindi na “maiisip.” Pero ang pagsupil sa ganitong mga alaala mula sa mulat na kamalayan ay hindi kailanman lubos. Sa halip, may tendensiya ang mga alaala na biglang lumitaw sa mga oras ng stress na sa ilang paraan ay nagpapaalala sa orihinal na pangyayari. Ang mga nakalimutang alaala ay nagtataglay din ng paputok na enerhiya na nagsisiguro na ang muling paglitaw ng mga ito ay puno ng damdamin.
- William D. Morain writes that Joseph Smith's leg surgery left him with a dissociative mental condition that influenced his creation of the Book of Mormon.
[37]↩︎
Isinulat ni William D. Morain, isang dating siruhano at propesor ng medisina sa Dartmouth, na malamang na nagkaroon si Joseph Smith ng isang dissociative na kondisyon mula sa trauma ng operasyon sa kanyang binti noong bata pa siya. Sa kanyang aklat na The Sword of Laban: Joseph Smith, Jr. and the Dissociated Mind, sinabi ni Morain na ang View of the Hebrews, revivalism, anti-masonry, at iba pang mga pinagmulan ang bumuo ng balangkas na pinaglagyan ni Joseph ng kanyang “sublimated fantasies” upang malikha ang Ang Aklat ni Mormon. Isinulat ni Morain:
Pero tila sinanay rin ni Joseph ang sarili niya na gamitin ang kakayahan niyang humiwalay ang isip ayon sa sarili niyang kagustuhan sa isang uri ng kusang pagha-hypnosis sa sarili. Ang mala-trance na kalagayang ito ay malinaw na naging pangunahing pinagmulan ng kanyang pagiging malikhain, marahil dahil sa nakapangingilabot na dami ng nilalaman na nakatago sa hiwalay na bahaging iyon ng isip niya.
- William D. Morain writes that Joseph Smith's leg surgery left him with a dissociative mental condition that influenced his creation of the Book of Mormon.
- William D. Morain argues that View of the Hebrews, anti-masonry and other sources influenced Joseph Smith's creation of the Book of Mormon.
[38]↩︎
Sa American Apocrypha, iginiit ni Dunn na ang awtomatikong pagsulat ang pinakamainam na paliwanag para sa mga natatanging katangian ng Ang Aklat ni Mormon, lalo na ang mahahabang sipi mula sa Biblia at makalumang wika.
Sa kabilang banda, nagbibigay ang awtomatikong pagsulat ng isang simpleng paliwanag sa mga pangyayaring ito. Kung paanong ang mga taong nasa hipnosis ay nakapagbanggit ng mahahabang sipi sa mga banyagang wika na narinig nila noong tatlong taong gulang pa sila, gayundin naman ang mga awtomatikong manunulat ay nakagawa ng detalyadong impormasyon mula sa mga aklat na nabasa nila ngunit sa ilang kaso ay hindi nila maalalang nabasa nila. Kaya, kung ang mga tekstong banal na ginawa ni Smith ay humiram ng materyal mula sa Biblia, lubos itong naaayon sa iba pang mga halimbawa ng awtomatikong pagsulat. Ang kakaibang ugali ng alaala na ito, na kilala bilang cryptomnesia, ay maaari ring magpaliwanag sa pagkakaroon ng mga estilo at huwarang pampanitikan na makikita kapwa sa Ang Aklat ni Mormon at sa Biblia.
- Scott C. Dunn argues that Joseph Smith used automatic writing rather than divine aid to dictate the Book of Mormon.
[39]↩︎
Inangkin ni Grant H. Palmer, isang dating guro sa Church Education System:
Nakita natin kung paano pinagsama ni Joseph Smith ang materyal mula sa iba’t ibang pinagmulan sa paraang may kaugnayan sa mga tao noong panahon niya. Ilan sa mga pinagmulan na pinagkunan niya ay ang King James Bible, ebanghelikal na Protestantismo, Masonry, at mga sinaunang bagay sa Amerika.
Inangkin din ni Palmer na ang kuwento ni Joseph Smith tungkol sa pagkakatuklas at pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon ay naimpluwensiyahan ng salamangkero at naghuhukay ng kayamanan na si Luman Walters. Iminungkahi ni Palmer na ikinuwento ni Walters kay Joseph ang tungkol sa "Der Goldne Topf" ("Ang Gintong Palayok"), isang kuwentong isinulat ng German na nobelistang si E. T. A. Hoffman. Inangkin ni Palmer na maraming pagkakatulad ang kuwento ni Hoffman sa kuwento ni Joseph tungkol sa mga laminang ginto.
[40]↩︎
Pinuna ni James B. Allen, isang historyador ng mga Banal sa mga Huling Araw at dating Assistant Historian para sa Simbahan, ang mga pahayag ni Grant Palmer. Matapos ituro ang “mahina” na posibleng ugnayan nina Joseph Smith at Luman Walters, isinulat ni Allen:
Ang mga paghahambing ni Palmer sa kuwento ni Joseph Smith at sa "The Golden Pot" ay nakabatay sa maingat na piniling mga halimbawang magkakalayo ang pagitan na, kapag binasa sa konteksto, ay hindi naman talaga gaya ng ipinapakita ni Palmer. Kahit ang pangkalahatang takbo ng kuwento ay hindi makikilala sa mga sangguniang pinili ni Palmer.
Sapat nang sabihin na halos lahat ng mga pagkakatulad ay parehong pilit, at mga “proof-text” lamang ang katangian—ibig sabihin, iniharap ang mga ito sa paraang binabaluktot ang konteksto sa “The Golden Pot” at ginawang pilit ang paghahambing sa kuwento ni Joseph Smith
Sumulat din ng mga rebyu ang mga historyador na Banal sa mga Huling Araw na sina Steven C. Harper, Davis Bitton, Louis C. Midgley, at Mark Ashurst-McGee na pumupuna sa aklat ni Palmer.
- James B. Allen criticizes Grant H. Palmer's theory that Joseph Smith was influenced by E. T. A. Hoffmann's "The Golden Pot."
- FAIR sums up five Latter-day Saint scholars' criticisms of Grant Palmer's book An Insider's View.
[41]↩︎
Sa kanyang talambuhay noong 2004 na Joseph Smith: The Making of a Prophet, ipinapangatuwiran ni Vogel na ang nilalaman at pagkakalikha ng Ang Aklat ni Mormon ay hindi lampas sa kakayahan ni Joseph Smith. Sinasabi niya na naimpluwensiyahan si Joseph ng kapaligiran sa paligid niya bago ang 1830, kabilang ang mga ideya tungkol sa freemasonry at sa pinagmulan ng mga Katutubong Amerikano. Isinulat ni Vogel:
Si [Joseph] ay walang likas na hilig ng isang manunulat at bihira, kung mayroon man, na isulat nang patiuna ang sarili niyang mga sermon o masiyahan sa isang mahusay na ginawang sanaysay. Nangangailangan ito ng sobrang disiplina. Mas gusto niyang mag-ipon ng mga ideya at larawan at pagkatapos ay ibahagi ang mga ito sa iba bilang halos kusang mga pagninilay at pinagsama-samang tagpo. Ang kanyang pagdidikta ay may kakinisan at himig ng isang likas na mahusay at puspos ng espiritung mangangaral na naghahatid ng kanyang sermon nang biglaan at walang paghahanda.
[42]↩︎
Sa isang artikulong may pamagat na "Dartmouth Arminianism and Its Impact on Hyrum Smith," sinabi ni Richard K. Behrens:
Ang pagkakalantad ni Hyrum sa teolohiya, kosmolohiya, pag-aaral ng mga sinaunang wika, at arkitektura sa Dartmouth, pati na rin kay Lyndon na anak ni Ethan Smith, at kay James Spaulding na pamangkin ni Solomon Spaulding mula sa Sharon, Vermont, na nag-aaral sa Medical School, ay pawang nagbigay ng mga paksang mapag-uusapan sa pagtuturo kay Joseph habang siya ay nagpapagaling nang matagal mula sa operasyon sa binti.
Ipinakita rin ng isang family tree ng pamilyang Smith na ginawa ni Behrens na ang propesor sa Dartmouth na si John Smith ay malayong kamag-anak ng pamilya nina Joseph at Hyrum.
[43]↩︎
Sa kanyang aklat na Mormon Parallels: A Bibliographic Source, isinulat ni Rick Grunder:
Puno ng mga “at ito ay nangyari,” “narito,” at “masdan,” malakas na naipahayag ng akda ni Hunt ang isang diwang nauna sa kalaunang Ang Aklat ni Mormon, na may mensaheng puwedeng gawing Kristiyano at “mapabuti” ang mga Katutubong Amerikano, na si Satanas ang nag-udyok sa mga kalaban ng matutuwid na Amerikano (maging sa pakikipagsabwatan sa mababangis na Indian), at na ang Amerika—kapag matuwid—ay pinoprotektahan ng Diyos. Ang The Late War ay lalong mahalaga sa pag-aaral tungkol sa Mormon dahil ipinapakita nito ang malawak na sari-sari ng kaparehong mga pampanitikang Hebraismo na itinataguyod ng ilang tagapagtanggol ng Ang Aklat ni Mormon bilang mga palatandaan ng isang sinaunang orihinal na tekstong Hebreo.
- Rick Grunder argues that the Book of Mormon contains the same themes and language as The Late War.
[44]↩︎
Sa 2013 ExMormon Foundation Conference, inilahad ni Chris Johnson ang kanyang pananaw na ang The Late War, The First Book of Napoleon, ang Manuscript Found ni Solomon Spaulding, ang Apocrypha, ang Quran, at iba pang mga sulatin ay pawang mga pinagkunan na ginamit ni Joseph Smith upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon. Sinasabi niya na ang The Late War ang pinakamahalagang pinagkunan bukod sa Biblia at pagkatapos ay sinuri niya ang mga sinasabing magkahalintulad na parirala, chiasmus, at mga tema.
- Chris Johnson says the First Book of Napoleon contributed to the Book of Mormon, but The Late War is the most significant source.
[45]↩︎
Sa kanyang dokumentong The CES Letter, iminumungkahi ni Jeremy Runnells na humugot si Joseph Smith mula sa mga sanggunian tulad ng View of the Hebrews, The Late War, at The First Book of Napoleon upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon, at inihahambing ang mga parirala at tema. Halimbawa, isinusulat niya:
Maaaring ituro ng mga apologist na ang Ang Aklat ni Mormon ay hindi isang tuwirang, salita-por-salitang pangongopya ng View of the Hebrews, at totoo nga na hindi iyon ang sinasabi. Sa halip, ang mga pagkakatulad ay dapat magbigay sa sinumang mambabasa ng dahilan upang mag-isip na ang dalawang aklat na magkahawig sa tema at nilalaman ay nagkataong parehong konektado kay Oliver Cowdery.
[46]↩︎
Iginigiit ni Runnells na nabighani si Joseph Smith sa mga kuwento ni Captain William Kidd, at sinasabing karaniwan sa mga kuwentong iyon ang mga isla ng Comoros at ang kabiserang Moroni.
Sa silangang baybayin ng Mozambique sa Africa ay may isang bansang kapuluan na tinatawag na “Comoros.” Bago ito nasakop ng France noong 1841, ang mga pulo ay kilala sa pangalang Arabic nito na “Camora.” May isang mapa ng Africa mula 1808 na tumutukoy sa mga pulong ito bilang “Camora.” Ang pinakamalaking lungsod at kabisera ng Comoros (dating “Camora”)? Moroni. Ang “Camora” at ang pamayanang “Moroni” ay mga pangalang lumitaw sa mga kuwento tungkol sa mga pirata at paghahanap ng kayamanan na may kaugnayan kay Captain William Kidd (isang pirata at treasure hunter) na pamilyar sa maraming taga-New England noong ika-19 na siglo—lalo na sa mga treasure hunter.
Walang ibinigay si Runnells na pinagmulan o sanggunian.
- Jeremy Runnells claims that Joseph Smith took the name Cumorah from a map of Africa and Captain Kidd stories.
[47]↩︎
Naglathala sina Robert Beckstead, Bryce Blankenagel, Cody Noconi, at Michael Winkelman ng isang papel na may pamagat na "The Entheogenic Origins of Mormonism: A Working Hypothesis." Pinagpapalagay nila na ang mga espirituwal na karanasan ni Joseph Smith, kabilang ang pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon, ay maaaring naidulot ng mga hallucinogen, gaya ng peyote at mga likidong inilalabas ng Sonoran Desert toad.
- Robert Beckstead et al. speculate that Joseph Smith used psychoactive substances to write the Book of Mormon.
[48]↩︎
Sa isang aklat na siya mismo ang naglathala, How the Book of Mormon Came to Pass, inulit ng dating Latter-day Saint na si Lars Nielsen ang pinalawak na bersyon ng teoryang Spaulding at iminungkahi na humango rin si Joseph ng inspirasyon mula sa mga sanggunian tulad ng View of the Hebrews, The Late War, ang Quran, at iba pang mga akda. Isinulat niya:
Si Nephi sa The Book of Mormon ay sinadyang ihulma sa ilang antas ayon kay Barachias Nephi ni Kircher (o ipinangalan sa kanya). . . . Mahigit isang daang taon matapos pumanaw si Kircher, ang mga meme mula sa kanyang buhay at mga akda ay napunta sa isip ng Propesor ng mga Wikang Oriental sa Dartmouth . . . ipinasa ni Propesor [John] Smith ang ilan sa mga meme na iyon sa kanyang estudyante na si Solomon Spalding . . . Nang mamatay si Propesor Smith noong 1809, nagpasya si Spalding na sa wakas ay tapusin ang tinatawag ko ngayon na Mga Kuwento mula sa Nawala at Natagpuang mga Manuskrito, na binubuo ng ilang magkakapatong na banghay ng kuwento, kabilang ang mga tekstong F, N, J, at M. Ang ilan o lahat ng mga pinagmulang ito ay nauwi sa pag-aari ni Sidney Rigdon
[49]↩︎
Tungkol sa aklat ni Nielsen, isinulat ng iskolar na Banal sa mga Huling Araw na si Blake T. Ostler:
Ano ang maaari nating maging konklusyon mula sa mayabang na gawa ni Nielsen tungkol sa sarili niya? Wala talaga—maliban marahil sa katotohanang ang malayang pag-iimbento, haka-haka, lantad na kayabangan, at pagpapalaki sa sarili ay hindi kapalit ng tunay na ebidensya. Ang pagbabasa ng aklat ay talagang pag-aaksaya ng oras. Inaakay tayo ni Neilsen sa mga diumano’y koneksyon para ipaliwanag ang pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, mga koneksyong nakabatay sa kakulangan ng ebidensya at sa mga lundag sa lohika na napakalaki kaya kahit si Mike Powell, ang may hawak ng world record sa long jump, ay hindi kayang gawin ang ganoong lundag.
- Blake T. Ostler concludes that Lars Nielsen's How the Book of Mormon Came to Pass is a waste of time and lacks historical evidence.
[50]↩︎
Sinabi ni Emma Hale Smith, asawa ni Joseph, na “hindi siya marunong sumulat o magdikta ng isang magkakaugnay at maayos ang pagkakasulat na liham; lalo nang hindi ang magdikta ng isang aklat na gaya ng Ang Aklat ni Mormon.”
Noong Pebrero 1831, sinabi ng Palmyra Reflector tungkol kay Joseph:
ang kanyang kakayahang pangkaisipan ay tila napakalimitado, at dahil sa kakaunting pagkakataon na nagkaroon siya sa paaralan, kaunti o wala siyang naging pag-unlad
Noong 1832, isinulat ni Joseph na limitado ang edukasyon niya at ng kanyang pamilya:
Kami ay pinagkaitan ng pakinabang ng edukasyon; sapat nang sabihin na ako ay halos tinuruan lamang ng pagbasa at pagsulat at ng mga pangunahing tuntunin ng aritmetika, na siyang bumubuo sa kabuuan ng aking natamong kaalamang pampanitikan.
[51]↩︎
May nagawa nang kaunting pagsusulat at pagdidikta si Joseph bago ang Abril 1829. Nagsimula siyang isalin ang Ang Aklat ni Mormon kasama si Martin Harris bilang kanyang tagasulat noong Abril 12, 1828. Ang 116 na pahinang naisalin nila ay nawala kalaunan habang nasa pangangalaga ni Martin. Nang sumunod na taon, nagsimulang magsulat si Oliver bilang tagasulat ni Joseph, simula noong Abril 7, 1829.
Tungkol sa karanasan ni Joseph Smith sa pagsulat, sinabi ng iskolar ng mga Banal sa mga Huling Araw na si Brian C. Hales:
Nakibahagi si Joseph Smith sa ilang proyekto sa pagsulat bago niya idikta ang Ang Aklat ni Mormon. Kabilang dito ang tatlong paghahayag sa Doktrina at mga Tipan, ang kasalukuyang seksyon tatlo . . . na ibinigay noong Hulyo 1828, seksyon apat . . . na ibinigay noong Pebrero 1829, at seksyon lima . . . na ibinigay noong sumunod na buwan. Dahil wala na ang mga orihinal na manuskrito, hindi malinaw kung isinulat ni Joseph Smith ang mga ito o idinikta ang mga ito sa isang tagasulat. Bukod dito, binigkas din niya ang nawawala na ngayong manuskrito ng Aklat ni Lehi noong unang bahagi ng 1828 at marahil ay sumulat ng isa o dalawang liham bago ang Abril 7, 1829.
[52]↩︎
Sinimulan nina Joseph Smith at Oliver Cowdery ang pagsasalin noong Abril 7, 1829. Sinasabi ng isang huling salaysay mula kay David Whitmer na natapos ang pagsasalin noong Hulyo 1, 1829. Batay sa ebidensya, isinusulat ng iskolar na Banal sa mga Huling Araw na si John Welch na malamang natapos ito noong Hunyo 30, kung hindi mas maaga.
Tinaya ni Welch na ang pangunahing pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon (hindi kasama ang nawawalang 116 na pahina) ay nangyari sa loob ng 57 hanggang 63 buong araw ng tuluy-tuloy na paggawa sa pagitan ng Abril at Hunyo 1829. Bagaman sumasaklaw ang kabuuang panahon sa humigit-kumulang 85 araw, isinaalang-alang ni Welch ang mga pagkaantala dahil sa paglalakbay, pamamahinga tuwing Linggo, at iba pang mga responsibilidad.
[53]↩︎
Nang kapanayamin siya ng kanyang anak na si Joseph III, sinabi ni Emma Smith na si Joseph ay “walang manuskrito o aklat na pagbabasahan,” at na “Kung mayroon man siyang anumang ganoon ay hindi niya iyon maitatago sa akin.” Tungkol sa proseso ng pagsasalin, naalala niya:
Sa pagsulat para sa iyong ama, madalas akong sumulat araw-araw, na kadalasang nakaupo sa mesa malapit sa kanya, habang siya ay nakaupo na nakabaon ang kanyang mukha sa kanyang sumbrero, na may bato sa loob nito, at nagdidikta nang oras-oras na walang anumang nasa pagitan namin.
Sinabi rin nina David Whitmer at Martin Harris na isinalin ni Joseph Smith ang Ang Aklat ni Mormon gamit ang isang tagakita na bato na inilagay sa isang sumbrero. Ayon kay Whitmer, magdidikta si Joseph ng isang linya na isusulat ng tagasulat at babasahin pabalik kay Joseph bago magpatuloy.
[54]↩︎
Noong 1848, sinabi ni Oliver Cowdery:
Isinulat ko gamit ang sarili kong panulat ang buong Ang Aklat ni Mormon (maliban sa ilang pahina) habang ito ay lumalabas mula sa mga labi ng propeta, habang isinasalin niya ito sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos
Sina John Whitmer, Christian Whitmer, Samuel Smith, Reuben Hale, at Emma Hale Smith ay iniulat ding tumulong bilang mga tagasulat habang isinasagawa ang pagsasalin.
May isang kilalang halimbawa ng sariling sulat-kamay ni Joseph sa orihinal na manuskrito ng Ang Aklat ni Mormon (Alma 45:22):
oo, sa bawat lungsod sa buong [lupain na] yaong pag-aari ng mga tao ni Nephi, at nangyari na [na <sila>] ay nagtalaga ng mga pari at mga guro
Maaaring isinulat ni Joseph ang mga linyang ito habang sinusubukan ni Oliver na magsalin, gaya ng ipinapahiwatig ng isang paghahayag na natanggap ni Joseph noong Abril 1829 (Doktrina at mga Tipan 9:1–5).
[55]↩︎
Noong Hunyo 1879, inilathala ng RLDS Saints' Herald ang ulat ng isang panayam kay Michael Morse, na asawa ng kapatid ni Emma Hale Smith na si Tryal, at hindi miyembro ng Simbahan. Inangkin ni Morse na nasaksihan niya si Joseph na idinidikta ang Ang Aklat ni Mormon habang naninirahan ito sa Harmony. Sinasabi ng The Herald:
Nagtanong si Bro. Cadwell kung sapat ba ang talino at kakayahan ni Joseph upang buuin at idikta sa sarili niyang kakayahan ang nilalamang isinulat ng mga tagasulat. Dito ay sumagot si G. Morse nang may matinding diin, Hindi. Sinabi niya na noong panahong iyon ay hindi talaga siya edukado, ngunit tiwala siya na mas marami siyang pinag-aralan kaysa kay Joseph noon.
Tinanong ni Bro. Cadwell kung paano niya (ni Morse) ipinaliliwanag ang pagdidikta ni Joseph ng Ang Aklat ni Mormon sa paraang inilarawan niya. Sumagot siya na hindi niya alam. Sinabi niya na isa itong kakaibang gawa, at naisip niya na maaaring natagpuan ni Joseph ang mga isinulat ng ilang mabuting tao at, matapos isaulo ang mga iyon, ay binibigkas ang mga iyon sa kanyang mga tagasulat paminsan-minsan.
- W. W. Blair recounts interview with Michael Morse; Morse recounts the Book of Mormon dictation, says Joseph was unlearned and incapable of composing it himself.
[56]↩︎
Noong una, sinabi ni Reverend Alexander Campbell na si Joseph Smith ang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon, at isinulat niya noong 1831:
At dahil si Joseph Smith ay isang napaka-mangmang na tao at tinatawag na ang may-akda sa pahina ng pamagat, hindi ako makapag-aalinlangan kahit isang sandali na siya ang tanging may-akda at may-ari nito.
“Ngunit si Smith ay ang kamangha-mangha ng mundo.” Gayon din ang Apocalyptic na hayop! “isang mangmang na binata.” Hindi na iyan kailangang patunayan. . . . “Ngunit hindi siya makasusulat ng isang pahina.” Hindi rin iyon nagawa ni Mahomet, na naglabas ng Alcoran. “Si Smith ay mukhang tapat na tao.” Gayon din si Simon Magus, ang mangkukulam. “Ngunit siya ay inspiradong tao.” Gayon din si Judas, sa pamamagitan ni Satanas.
Gayunman, nagbago ang pananaw ni Campbell matapos basahin ang aklat ni E. D. Howe na Mormonism Unvailed. Noong 1839 sinabi niya na si Sidney Rigdon ang “nangungunang salamangkero sa mala-diyablong usaping ito,” sa tulong ng manuskrito ni Solomon Spaulding.
- Alexander Campbell says Joseph is the author of the Book of Mormon.
- Alexander Campbell writes that he believes the Spaulding theory.
[57]↩︎
Sa isang liham na inilathala sa New-York Telescope sa New York City noong Pebrero 20, 1830, pinuna ni C. C. Blatchley ang isang bahagi ng teksto ng Ang Aklat ni Mormon at ang pahina ng pamagat nito. Tumutukoy sa mga pahayag sa artikulo ni Jonathan Hadley noong Agosto 11, 1829, isinulat ni Blatchley:
Natanggap ko ngayong buwan ang labing-anim na pahina ng gawang ito, mula pahina 353 hanggang 368 kasama. Wala akong makitang kahigitan sa estilo sa halimbawang ito; ni anumang ebidensya na ang bibliang ito ay hindi aklat na si Joseph Smith mismo ang gumawa. Ipinahayag ng kanyang pahina ng pamagat na siya ang may-akda nito; at pinatutunayan ito ng estilo nito.
Noong 1842, katulad din ng naging konklusyon ni J. B. Turner:
Hindi namin maisip kung paanong ang sinumang taong may karaniwang pag-iisip ay maiisip kailanman na ang Diyos, o sinumang iba pang nilalang, maliban kay Joe Smith, ang may-akda o may-ari ng gayong aklat.
- C. C. Blatchley criticizes Book of Mormon text, says Joseph Smith is the author in New-York Telescope article.
- J. B. Turner argues JS is the sole author of the BOM.
[58]↩︎
Si Jonathan Hadley ang tagalimbag ng Palmyra Freeman. Ang mga bahagi ng kanyang artikulo noong Agosto 11, 1829 na “The Golden Bible” ay malawak na kumalat sa ibang mga pahayagan, at kalaunan ay sinabi ni Hadley na ito ay “ang unang [artikulo] na nailathala tungkol sa mga Mormon.”
Sa isang liham noong 1842 na inilathala sa Lowell Courier, isinulat ni Hadley:
Tungkol naman kay Jo, sadyang napakabobo niya para magsulat ng kahit karaniwang talata sa pahayagan na may simpleng katinuan, gaya ng masaganang pinatutunayan ng mga kolum ng pahayagang Mormon. Bago niya ginawa ang panlilinlang na ito, napakakulang ng kanyang pinag-aralan kaya halos hindi niya maisulat nang malinaw ang kanyang pangalan o mabaybay ito nang tama. Wala na siyang naging higit pang bahagi sa paghahanda ng Ang Aklat ni Mormon para sa paglilimbag, maliban sa naibigay ko na sa kanya.
Sinabi rin ni Hadley na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa nawawalang manuskrito ni Solomon Spaulding.
[59]↩︎
Noong Abril 27, 1839, naglathala ang Boston Daily Advertiser ng isang artikulo na nagsasabing naniniwala ito na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa manuskrito ni Solomon Spaulding. Nakasulat doon:
[Ang teorya ni Spaulding] ang pinakakasiya-siyang nagpapaliwanag sa pagkakaroon ng aklat, isang bagay na hanggang ngayon ay naging mahirap ipaliwanag. Mahirap isipin kung paano ang isang akdang may napakaraming palatandaan na gawa ng isang edukadong isip ay maiuugnay sa isang panlilinlang na napakakapal ng mukha, at sa isang pamahiing napakagarapal gaya ng tiyak na naglarawan sa mga nagtatag ng inaakalang sektang panrelihiyon na ito.
Binanggit ni Alexander Campbell ang artikulo sa Boston Daily Advertiser at ang Mormonism Unvailed nang isulat niya sa Millennial Harbinger na naniniwala siya na totoo ang teoryang Spaulding.
Noong Mayo 7, 1839, naglathala ang Gazette and Mercury ng isang artikulong katulad ng sa Boston Advertiser.
[60]↩︎
Naglathala si William Harris ng isang aklat noong 1841 na pinamagatang Inilarawan ang Mormonismo; Inilantad ang mga Kamalian at Kabalintunaan Nito, kung saan iminumungkahi niya na si Joseph Smith ay masyadong "walang pinag-aralan" para maisulat ang Ang Aklat ni Mormon. Sinasabi niya na malamang na nagmula ito sa isang kasabwat, o posibleng sa manuskrito ni Spaulding.
Ang sagot ko, na ang estilo at nilalaman ng aklat ay walang nakahihigit; ngunit kahit aminin pa na ito ay higit sa kayang gawin ng isang kabataang gaya ni Smith, hindi ba alam ng marami na mayroon siyang mga katuwang na may kinikilalang kakayahan—na lubos na sapat upang makagawa ng ganitong akda! lalo na dahil, sa estilo at nilalaman, ito ay isinulat bilang panggagaya sa mga kasulatan. May ilan, gayunman, na nagpahiwatig na ang aklat ay nakuha ni Smith nang palihim mula sa mga tagapagpatupad ng ari-arian ng isang lalaking sumulat nito bilang isang relihiyosong romansa [Solomon Spaulding], at binago niya ito upang umangkop sa sarili niyang mga layunin.
- William Harris says that Joseph Smith could not have produced the Book of Mormon on his own.
[61]↩︎
Pagsapit ng Pebrero 1831, may ilang taong naniniwala na si Sidney Rigdon, isang mangangaral mula sa Ohio, ang sumulat ng Ang Aklat ni Mormon, gaya ng ipinahiwatig ng Cleveland Advertiser.
Noong 1834, ang aklat ni E. D. Howe na Mormonism Unvailed ang nagpasikat sa pahayag na ang Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa isang hindi nailathalang manuskrito na isinulat ni Solomon Spaulding at nirebisa ni Sidney Rigdon.
Isinulat ni Alexander Campbell, na noong una ay nagsabing si Joseph ang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon, noong 1839 na sinusuportahan niya ang teoryang Spaulding-Rigdon dahil sa aklat ni Howe.
Si Charlotte Haven, na hindi bahagi ng Simbahan ngunit nanirahan sa Nauvoo, ay sumulat sa isang liham noong 1843:
Narinig ko nang sinasabi na si [Sidney Rigdon] ang pangunahing katuwang ni Smith sa pagbuo ng Ang Aklat ni Mormon at ng kredo. Napakalayo ng lamang niya kay Smith sa talino, edukasyon, at pagiging mapagtago, kaya halos walang pag-aalinlangan na siya ang nangunguna sa pagtipon nito.
[62]↩︎
Sinabi ng mga nakakita kay Joseph na idinidikta ang Ang Aklat ni Mormon na ginawa ito sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Diyos. Sa isang liham noong 1834, isinulat ni Oliver Cowdery:
Ang mga araw na iyon ay hinding-hindi malilimutan—ang maupo at makinig sa isang tinig na idinidikta ng inspirasyon ng langit ay gumising sa pinakamalalim na pasasalamat sa aking dibdib! Araw-araw ay nagpatuloy ako, nang walang abala, sa pagsulat mula sa bibig ni [Joseph], habang siya ay nagsasalin gamit ang Urim at Tummim, o, gaya sana ng sasabihin ng mga Nephita, “mga Tagapagsalin,” ng kasaysayan, o talaan, na tinatawag na "Ang Aklat ni Mormon."
Nagbigay rin sina Emma Smith, John Whitmer, David Whitmer, at Martin Harris ng mga katulad na pahayag tungkol sa banal at mahimalang katangian ng pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon.
[63]↩︎
Noong 1790, ipinasa ng Kongreso ang Isang Batas para sa paghikayat ng pagkatuto, sa pamamagitan ng pagtiyak sa mga kopya ng mga mapa, tsart, at aklat para sa mga may-akda at may-ari ng gayong mga kopya, sa loob ng mga panahong binanggit doon. Nakasaad dito na tanging “ang may-akda at mga may-akda ng anumang mapa, tsart, aklat o mga aklat . . . ang magkakaroon ng tanging karapatan at kalayaan na ilimbag, muling ilimbag, ilathala, at ipagbili ang gayong mapa, tsart, aklat o mga aklat, sa loob ng labing-apat na taon mula sa pagtatala ng pamagat nito sa tanggapan ng klerk.”
Noong 1802, nagpasa ang Kongreso ng karagdagang batas sa batas noong 1790, na nag-aatas na isama ang pahayag ng copyright sa o kaagad pagkatapos ng pahina ng pamagat ng aklat.
Sa pahina ng pamagat ng edisyong 1830 ng Ang Aklat ni Mormon, si Joseph Smith ay nakalista bilang “May-akda at May-ari.” Ang kasunod na pahina ay naglalaman ng kinakailangang legal na materyal.
[64]↩︎
Tungkol sa pagtukoy kay Joseph Smith bilang “May-akda at May-ari,” isinulat ng mga mananaliksik na Banal sa mga Huling Araw na sina Miriam Smith at John Welch:
Hindi hinihingi ng mga salita sa batas na iangkin niyang siya ang may-akda, kundi angkinin lamang “ang karapatan nito . . . bilang may-akda.” Bukod pa rito, dalawa lamang ang pinapayagan ng batas na pagpipilian: kailangan niyang tukuyin ang kanyang sarili bilang alinman sa “may-akda” o “may-ari.” Dahil ang salitang “may-ari” ay tumutukoy sa mga taong bumili ng mga materyal “mula sa mga may-akda,” hindi maaaring angkinin ni Joseph na siya ay isang may-ari (dahil hindi niya binili ang aklat mula sa iba). Kaya kinailangan niyang ideklara ang kanyang sarili bilang “may-akda” para sa mga opisyal na layunin.
Sinabi nina Smith at Welch na malinaw na tinukoy ni Joseph ang kanyang sarili bilang tagasalin sa paunang salita ng Ang Aklat ni Mormon, at na “ang isang tagasalin ay kwalipikado rin, para sa layunin ng copyright, bilang may-akda ng isang aklat na isinalin niya. Sa katunayan, tinawag din ng ibang mga tagasalin ang kanilang sarili na ‘mga may-akda.’”
- Miriam Smith and John Welch explain Joseph Smith being the "Author and Proprietor" in the first edition of the Book of Mormon.
[65]↩︎
Sa paunang salita, tinukoy ni Joseph Smith ang kanyang sarili bilang "Ang May-Akda" habang sinasabi rin na isinalin niya ang Ang Aklat ni Mormon. Ganito ang nakasaad sa paunang salita:
. . .ipinaaalam ko sa inyo na isinalin ko, sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos, at ipinapasulat, ang isang daan at labing-anim na pahina, . . . ["]kaya nga magsasalin ka mula sa mga lamina ni Nephi, hanggang sa makarating kayo sa yaong inyong naisalin, na inyong itinago; at narito, ilalathala ninyo ito bilang tala ni Nephi;["] . . . Ang May-akda.
Ang pahina ng pamagat ng Ang Aklat ni Mormon, na bahagi ng isinaling teksto, ay nagsasabing ito ay
Isinulat, at tinatakan, at ikinubli sa Panginoon, upang huwag silang malipol; upang lumabas sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos sa pagpapakahulugan nito; tinatakan ng kamay ni Moroni, at ikinubli sa Panginoon, upang lumabas sa takdang panahon sa pamamagitan ng mga Gentil; ang pagpapakahulugan nito sa pamamagitan ng kaloob ng Diyos;
- Joseph says he translated the Book of Mormon “by the gift and power of God” in its preface.
- The 1830 titlepage of the Book of Mormon.
[66]↩︎
Ang ikalawang edisyon ng Ang Aklat ni Mormon ay inilimbag sa Kirtland, Ohio noong 1837. Sinasabi sa pahina ng pamagat ng 1837, “Isinalin ni Joseph Smith, Jr.,” sa halip na “Ni Joseph Smith, Junior, May-akda at May-ari.”
- Title page of the 1837 edition of the Book of Mormon.
- The 1830 titlepage of the Book of Mormon.
[67]↩︎
Isinulat ng dalubwika na Latter-day Saint na si Stanford Carmack na, kahit pa lumaki si Joseph na nagbabasa ng mga aklat na nakasulat sa lumang estilong Ingles ng King James, ang mga iyon ay “hindi sana nagbigay sa kanya ng kakayahang makalikha ng balarila ng Ang Aklat ni Mormon. Nangangailangan iyon ng malawak na kaalaman sa iba’t ibang uri ng mas naunang Ingles sa labas ng Biblia, na karamihan ay mula sa ika-16 at ika-17 siglo ang katangian, pero kasama rin ang gamit mula bago at pagkatapos ng maagang makabagong panahon.”
- Stanford Carmack concludes the Book of Mormon uses early modern English and archaic grammar far beyond Joseph Smith’s abilities.
[68]↩︎
Inilarawan ni Robert Rees, isang kritikong pampanitikan na Latter-day Saint, ang mga kakayahang kakailanganin ni Joseph upang mapanatili sa kanyang alaala ang buong Ang Aklat ni Mormon:
Isipin kung ano ang kakailanganin nito: para mabuo nang pasalita ang iba’t ibang salaysay sa loob ng Ang Aklat ni Mormon, kinailangan ni Joseph Smith na tandaan ang natatanging istilo ng pananalita at bokabularyo ng bawat tauhan. Ibig sabihin nito, kailangan niyang isa-isahin sa isip at subaybayan ang paraan ng pagpapahayag ng bawat manunulat o tagapagsalita. Halimbawa, dahil si Alma na Nakababata ang may pinakamalawak na bokabularyo sa Ang Aklat ni Mormon, kinailangan ni Joseph Smith na alam niyang naglalagay siya ng ilang salita sa bibig ni Alma na hindi niya puwedeng gamitin sa bokabularyo ng iba pang manunulat!
- Robert A. Rees argues Joseph Smith did not have the literary skill to write the Book of Mormon himself.
[69]↩︎
Isinulat ng kritikong pampanitikan na si Robert Rees:
Kung si [Joseph Smith] ay “malayang bumubuo” ng kanyang salaysay, sa halip na nagsasalin gaya ng kanyang sinabi, kinailangan sana niyang panatilihin sa kanyang isipan hindi lang ang iba’t ibang hibla ng kanyang pagsasalaysay, kundi pati ang estruktura at masalimuot na padron ng kasaysayang iniimbento niya, ang dami ng mga tauhang bumubuo sa kasaysayang iyon, ang mga tradisyong kultural at panrelihiyon na humuhubog sa kanilang mga kilos, at ang iba’t ibang anyo ng kanilang istilong pampanitikan. . . . Kung binuo ni Joseph Smith ang Ang Aklat ni Mormon mula sa kanyang imahinasyon at sa paraang sinabi ng kanyang mga tagasulat na ginawa niya ito (at wala tayong dahilan para hindi sila paniwalaan), siya lamang ang manunulat sa kasaysayan ng tao na nakagawa ng ganoong bagay.
- Robert A. Rees argues that Joseph Smith did not have the knowledge to write the Book of Mormon himself.
[70]↩︎
Sa kanyang talambuhay ni Joseph Smith noong 2005, Rough Stone Rolling, isinulat ng historyador na Banal sa mga Huling Araw na si Richard Bushman:
Ang pagsulat bilang likhang-tao ang naturalistikong paliwanag para sa Ang Aklat ni Mormon—ang paraan kung paano karaniwang isinusulat ang mga aklat—ngunit salungat ito sa sinasabi ni Joseph Smith at sa tala ng kasaysayan. Ipinapakita ng mga salaysay ng mga kapitbahay ang isang Joseph na walang gaanong ambisyon, kulang sa pinag-aralan, at naghahanap ng kayamanan, na hindi pa nakasulat ng anuman at walang kilalang binasa maliban sa Biblia at marahil sa pahayagan. Wala sa mga kapitbahay ang nakapansin ng mga palatandaan ng pagkatuto o mga intelektuwal na interes maliban sa mga usapang panrelihiyon sa isang pangkabataang debating club. Para maipaliwanag ang hindi pagtutugma sa pagitan ng pagiging komplikado ng Ang Aklat ni Mormon at ng kasaysayan ni Joseph bilang isang walang pinag-aralang taganayon na may mga pangitain, kailangan ng teorya ng pagsulat bilang likhang-tao ang isang batang henyo na may pambihirang kakayahan na matakaw na sumisipsip ng impormasyon nang walang nakaaalam.
- Richard Bushman describes how the Book of Mormon might have been translated.
[71]↩︎
Isinulat ni Edward Stevenson, na nakakilala kay Martin Harris at tumulong sa kanya na lumipat sa Utah, ang sumusunod sa Deseret News noong 1881:
Nakakita si Martin ng isang bato na halos kapareho ng ginamit sa pagsasalin, at nang ipagpatuloy nila ang kanilang gawain ng pagsasalin, ipinalit ni Martin ang batong nakita niya. Sinabi niya na nanatiling tahimik ang Propeta sa hindi pangkaraniwang haba ng oras at matamang nakatitig sa kadiliman, na walang lumilitaw na bakas ng mga karaniwang pangungusap. Labis na nagulat, bumulalas si Joseph, “Martin! Ano ang nangyayari? Kasingdilim ng Egipto ang lahat.” Ibinunyag siya ng kanyang mukha, at tinanong ng Propeta si Martin kung bakit niya iyon ginawa. Sinabi ni Martin, para mapatahimik ang mga bibig ng mga hangal, na nagsabi sa kanya na kabisado ng Propeta ang mga pangungusap na iyon at inuulit lamang ang mga ito, at iba pa.
- Edward Stevenson retells how Martin Harris unsuccessfully tried to trick Joseph during the translation by replacing seer stone with an ordinary stone, printed in the Deseret News.
[72]↩︎
Tungkol sa proseso ng pagsasalin, sinabi ng asawa ni Joseph na si Emma sa isang panayam:
Kapag humihinto si [Joseph] para sa anumang dahilan anumang oras, kapag nagsisimula siyang muli, nagsisimula siya kung saan siya huminto nang walang anumang pag-aatubili, at minsan habang nagsasalin siya ay bigla siyang tumigil, namutlang parang papel, at sinabi, “Emma, may mga pader ba sa palibot ng Jerusalem?” Nang sumagot ako ng Oo,” tugon niya, “Oh! Natakot ako na baka nalinlang ako.” Napakalimitado ng kaalaman niya sa kasaysayan noong panahong iyon kaya ni hindi niya alam na napapalibutan ng mga pader ang Jerusalem.
Naglathala ang Chicago Tribune ng isang panayam kay David Whitmer kung saan inilarawan din niya na hindi alam ni Joseph ang tungkol sa mga pader ng Jerusalem.
- Edmund C. Briggs recalls Emma Hale Smith saying JS was ignorant of Jerusalem having walls.
- David Whitmer recounts Joseph using Urim and Thummim to translate the Book of Mormon.
[73]↩︎
Isang kritiko mula sa Palmyra, si Pomeroy Tucker, ay nagsabi noong 1867:
Ang mga kuwento ni Stephen Burroughs at Captain Kidd, at mga katulad nito, ang may pinakamatinding hatak sa kanyang lumalawak na pag-iisip. Habang lalo siyang sumusulong sa pagbabasa at kaalaman, nagkaroon siya ng espirituwal o panrelihiyong hilig ng isip, at madalas niyang binabasa ang Biblia, kaya naging pamilyar siya sa ilang bahagi nito, mula sa Matanda at Bagong Tipan; pumipili siya ng mga talata mula rito na sinisipi at tinatalakay niya nang may malaking pagtitiwala sa sarili kapag kasama ang kanyang mga mapamahiing kakilala.
- Pomeroy Tucker reports that Joseph knew a lot of stories about Captain Kidd.
[74]↩︎
Sa kanyang kasaysayan noong 1844, sinabi ni Lucy Mack Smith na si Joseph
hindi pa kailanman nabasa nang tuluy-tuloy ang Biblia sa buong buhay niya[,] sapagkat si Joseph ay mas hindi hilig sa pag-aaral ng mga aklat kaysa sa alinman sa aming mga anak, ngunit mas higit siyang mahilig sa pagninilay at malalim na pag-iisip.
- Lucy Mack Smith reports that Joseph Smith was not interested in reading as a youth.
[75]↩︎
Isinulat ng lingguwistang Banal sa mga Huling Araw na si Royal Skousen na mayroong “kabuuang 36 na talata sa Ang Aklat ni Mormon na tiyak na matatawag na tuwirang sipi mula sa King James Bible,” at “83 malayang pagpapakahulugan” na tumutukoy sa mga talata sa Biblia.
Ang mga manunulat sa Ang Aklat ni Mormon ay madalas sumipi mula sa Lumang Tipan, lalo na kay Isaias. Halimbawa, sinipi ni Nephi ang Isaias 11, 48, at 49; 29 na may maraming pagbabago; at ang buong mga kabanata 2 hanggang 14 ng Isaias. Sinipi ni Abinadi ang Isaias 53 at bahagi ng Exodo 20. Sinipi ni Jacob ang Isaias 50, 51, at bahagi ng 52. Nang magpakita si Jesus sa mga Nephita pagkatapos ng kanyang pagkabuhay na mag-uli, inulit niya ang Mateo 5 hanggang 7 (ang Sermon sa Bundok) mula sa Bagong Tipan. Binigkas din niya ang Isaias 54 at Malakias 3 at 4.
- Royal Skousen analyzes King James Bible passages in the Book of Mormon.
[76]↩︎
Ang ilang sipi sa Ang Aklat ni Mormon ay bahagyang naiiba sa pagkakalagay ng mga ito sa Biblia. Halimbawa (idinagdag ang diin):
:Mateo 5:22
Datapuwa’t sinasabi ko sa inyo, na ang bawat mapoot sa kaniyang kapatid nang walang dahilan ay mapapanganib sa ang kahatulan:
:3 Nephi 12:22
Ngunit sinasabi ko sa inyo, na ang sinumang magalit sa kanyang kapatid ay mapapasa panganib ng kaniyang kahatulan.
- Royal Skousen analyzes King James Bible passages in the Book of Mormon.
[77]↩︎
Tungkol sa Isaias sa Ang Aklat ni Mormon, sinasabi ng manwal ng Instituto ng Simbahan:
Malawakan ang pagsipi sa mga isinulat ni Isaias sa iba pang kasulatan. Sa katunayan, si Isaias ay mas madalas sipiin sa ibang mga kasulatan kaysa sa alinmang propeta. May animnapu’t anim na kabanata sa aklat ni Isaias, na may kabuuang 1,292 talata. Sinipi ng mga propeta sa Ang Aklat ni Mormon ang 414 sa mga talatang iyon (32 porsiyento ng aklat ni Isaias). Isinaysay nila sa ibang pananalita ang hindi bababa sa 34 pang talata (3 porsiyento). Itinuring ng mga propetang Nephita na napakahalaga ng mga isinulat ni Isaias kaya isinama nila ang humigit-kumulang 35 porsiyento ng aklat ni Isaias sa mahalagang espasyong mayroon sila sa mga lamina. May katulad ding paggalang ang mga manunulat ng Bagong Tipan sa mga turo at propesiya ni Isaias. Sa Bagong Tipan, si Isaias ay sinipi nang hindi bababa sa limampu’t pitong beses.
- Church Institute manual says 35% of Isaiah appears in the Book of Mormon.
[78]↩︎
Batay sa kanyang pagsusuri ng mga sipi mula sa King James Bible sa Ang Aklat ni Mormon, isinulat ni Royal Skousen:
May umiiral pang mga bahagi ng mga sipi mula sa Biblia sa orihinal na manuskrito na sulat-kamay ni Oliver Cowdery . . . Sa lahat ng tatlong umiiral na bahaging ito ng orihinal na manuskrito, walang palatandaan ng anumang impluwensya mula sa mga baybay ng King James para sa mga salita. Sa halip, ang makikita lang natin ay ang karaniwang maling baybay ni Oliver Cowdery sa [orihinal na manuskrito], gaya ng mga sumusunod: hoast, declair, least [lest], moulton, verry, destroid, . . .
Kaya napakalakas ng ebidensya na idinikta ni Joseph Smith kay Oliver Cowdery ang lahat ng tatlong talatang ito mula kay Isaias.
Noong 1834 at 1848, sinabi ni Oliver Cowdery na isinulat niya ang Ang Aklat ni Mormon habang idinidikta ito sa kanya ni Joseph.
[79]↩︎
Ang Morning Courier and New-York Enquirer ay sumulat noong 1831:
[Ang Aklat ni Mormon] ay puno ng kakaibang mga salaysay—sa estilo ng mga kasulatan, at malinaw na nagpapakita ng ilang pagkamalikhain at pamilyar na pagkakakilala sa Biblia.
Napagpasyahan ng lingguwistang Banal sa mga Huling Araw na si Stanford Carmack na ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon ay naglalaman ng tunay na sinaunang gramatika, at hindi lamang ginagaya ang King James Bible. Isinulat niya:
Dahil mayroon na tayo ngayon ng isang kritikal na teksto at mga nahahanapang database ng mas naunang Ingles, maipapakita na ang Ang Aklat ni Mormon ay tunay na sinauna ang wika. Bagaman maaaring sumalungat ang mga katotohanang ito sa mga pinapaborang ideolohiya, ang pananaw na ang Ang Aklat ni Mormon ay, sa anyo at pagkakabuo nito, isang “magaspang na panggagaya sa King James Bible” ay hindi na nananatili kapag masusing sinusuri.
- Morning Courier and New-York Enquirer says Joseph Smith and Sidney Rigdon came up with the Book of Mormon to make money.
- Stanford Carmack concludes the Book of Mormon uses early modern English and archaic grammar far beyond Joseph Smith’s abilities.
[80]↩︎
Sa kanyang personal na kasaysayan, isinalaysay ni Lucy Mack Smith ang paglitaw ng anghel na si Moroni kay Joseph noong 1823, at kung paano sinabi ito ni Joseph sa kanyang ama kinabukasan. Pagkatapos ay sinabi niya:
Mula sa panahong ito, si Joseph ay patuloy na tumanggap ng mga tagubilin paminsan-minsan at gabi-gabi ay tinitipon namin ang aming mga anak nang sama-sama . . . Sa takbo ng aming mga pag-uusap sa gabi, ibinibigay sa amin ni Joseph ang ilan sa mga pinaka-nakaaaliw na salaysay na maiisip; inilalarawan niya ang mga sinaunang naninirahan sa kontinenteng ito, ang kanilang kasuotan, ang kanilang paraan ng paglalakbay, ang mga hayop na sinasakyan nila, ang mga lungsod na itinayo nila, ang ayos ng kanilang mga gusali, kasama ang bawat detalye ng kanilang paraan ng pakikidigma at kanilang pagsambang panrelihiyon, na para bang ginugol niya ang kanyang buhay na kasama sila
- Lucy Mack Smith recounts Joseph seeing the angel, receiving instruction, and telling the family about ancient Americans.
[81]↩︎
Tungkol sa unang pagdalaw sa kanya ng anghel na si Moroni, sinabi ni Joseph noong 1842:
Ipinaalam din sa akin ang tungkol sa mga katutubong naninirahan sa bansang ito, at ipinakita kung sino sila, at kung saan sila nanggaling; isang maikling paglalarawan ng kanilang pinagmulan, pag-unlad, kabihasnan, mga batas, mga pamahalaan, ng kanilang kabutihan at kasamaan, at na sa huli ay binawi sa kanila ang mga pagpapala ng Diyos bilang isang bayan ay ipinaalam sa akin: sinabi rin sa akin kung saan nakalagak ang ilang laminang kinasusulatan ng pinaikling talaan ng mga tala ng mga sinaunang propeta na namuhay sa kontinenteng ito. Ang anghel ay nagpakita sa akin nang tatlong ulit sa gabi ring iyon at ipinaliwanag ang gayon ding mga bagay. Matapos akong makatanggap ng maraming pagdalaw mula sa mga anghel ng Diyos na naglahad ng kadakilaan at kaluwalhatian ng mga pangyayaring magaganap sa mga huling araw, noong umaga ng ika-22 ng Setyembre A.D. 1827, ibinigay ng anghel ng Panginoon sa aking mga kamay ang mga talaan.
- Joseph Smith says the angel that appeared in 1823 gave him "a brief sketch" of ancient American civilization.
[82]↩︎
Nagsisimula ang kuwento ni Spaulding sa pagsasabi ng kathang-isip na pangunahing tauhan na isa siyang sundalong Romano na papunta sana sa Britain ngunit napalihis ng bagyo ang kanilang paglalayag. Dumaong siya at ang iba pang tripulante sa Ohio Valley kung saan nagtalaga sila ng isang ministro at nakatagpo ng mga Katutubong Amerikano.
[83]↩︎
Noong 1833, isang komite ng mga lalaki sa Kirtland, Ohio ang kumuha kay Doctor Philastus Hurlbut upang “matukoy ang tunay na pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, at suriin ang bisa ng mga pahayag ni Joseph Smith sa pagkatao ng isang propeta.” Ang mga natuklasan ni Hurlbut, kabilang ang mga sinumpaang salaysay mula sa pamilya at mga kaibigan ni Solomon Spaulding, ay inilathala bilang bahagi ng aklat ni Eber D. Howe noong 1834 na Mormonism Unvailed. Isinulat ni Howe:
Sa tingin namin ay may mga katotohanan at datos na nailabas, na sapat, kahit paano, upang magbigay ng malakas na palagay na ang mga pangunahing bahagi ng “Gold Bible” ay unang nabuo at naimbento ni Solomon Spalding
Kung gayon, hindi natin maiwasang mapunta sa konklusyong ito:—na si Lambdin . . . ay inilagay ang “Manuscript Found” ni Spalding sa mga kamay ni Rigdon, upang ito ay pagandahin, baguhin, at dagdagan, ayon sa maaari niyang isipin na nararapat; at ituturing naming kulang pa nga ang tatlong taong pag-aaral ng Biblia para baluktutin ito sa paraang inilipat ito sa Ang Aklat ni Mormon.
[84]↩︎
Bumili si L. L. Rice ng mga materyales sa paglilimbag mula kay E. D. Howe noong mga 1839, at noong 1884 ay natuklasan niyang nasa kanya ang manuskritong Spaulding. Tungkol sa posibleng koneksyon nito sa Ang Aklat ni Mormon, sinabi ni Rice:
Walang pagkakatulad sa mga pangalan ng mga tao o mga lugar; at wala ring pagkakahawig sa estilo sa pagitan nila.
Ibinigay ni Rice ang manuskrito sa Oberlin College. Sumulat ang pangulo nito na si James H. Fairchild:
Tila walang pangalan o pangyayari na magkapareho sa dalawa. Ang taimtim na estilo ng Ang Aklat ni Mormon, na ginagaya ang mga Kasulatang Ingles, ay tila wala sa manuskrito. Ang tanging pagkakahawig ay ang katotohanang kapwa sila nagsasabing inilalahad ang kasaysayan ng mga nawawalang lipi. May iba pang paliwanag na kailangang hanapin tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, kung kailangan nga ng anumang paliwanag.
[85]↩︎
Ayon sa mga sinumpaang salaysay sa Mormonism Unvailed ni E. D. Howe, lumipat si Solomon Spaulding mula Conneaut, Ohio papuntang Pittsburgh, Pennsylvania bandang 1812, matapos maisulat ang Manuscript Found. Noong 1814, lumipat siya sa kalapit na Amity, kung saan siya namatay pagkalipas ng dalawang taon. Ang isang post office sa Pittsburgh ay may mga liham para kina Spaulding at Sidney Rigdon noong 1816. Iginiit ni Howe na nakuha ni Rigdon ang manuskrito ni Spaulding habang nakatira sa Pittsburgh noong dekada 1820.
Si Sidney Rigdon ay ipinanganak at lumaki bilang isang magsasaka sa St. Clair township, Pennsylvania, mga 15 milya mula sa Pittsburgh. Noong 1817, sumali siya sa isang simbahang Baptist na iniwan niya noong 1819, at kalaunan ay nangaral sa Ohio. Noong 1822, lumipat siya sa Pittsburgh at nangaral sa isang simbahang Baptist. Pagkatapos ay lumipat siya sa Geauga County, Ohio noong 1825.
Walang ebidensya na nagkita kailanman ang dalawang lalaki.
[86]↩︎
Pagsapit ng 1831, isang taon matapos sumapi si Sidney Rigdon sa Simbahan, iniulat ng mga pahayagan ang mga pahayag na siya ang tunay na may-akda ng Ang Aklat ni Mormon.
Noong 1834, inilathala ni E. D. Howe ang Mormonism Unvailed, at sinabing "pinalamutian, binago, at dinagdagan" daw ni Rigdon ang hindi nailathalang gawa ni Solomon Spaulding upang malikha ang Ang Aklat ni Mormon. Sinabi ni Howe na ang manuskrito ni Spaulding ay ibinigay sa palimbagan nina Patterson at Lambdin sa Pittsburgh, at madalas daw si Rigdon sa palimbagan. Namatay si Lambdin noong dekada 1820, at wala nang maalala si Patterson tungkol sa manuskrito ni Spaulding. Sinabi ni Howe na malamang na nakuha ito ni Rigdon sa palimbagan bandang 1823 o 1824, at binanggit niya na sinabi ni Joseph Smith na natagpuan niya ang mga lamina noong panahong umalis si Rigdon sa Pittsburgh.
[87]↩︎
Inilarawan ni Parley P. Pratt ang pagpapakilala ng Ang Aklat ni Mormon kay Sidney Rigdon sa kanyang aklat noong 1838 na Mormonism Unveiled (huwag ipagkamali sa aklat ni E. D. Howe na Mormonism Unvailed):
Noong mga ika-15 ng Oktubre, 1830, nagsimula ako sa aking paglalakbay, kasama si Elder O. Cowdery at Peter Whitmer, papuntang Ohio. Dinalaw namin si Elder S. Rigdon, at noon niya sa unang pagkakataon nakita ang "Ang Aklat ni Mormon;" ako mismo ang nagkaroon ng kasiyahang iabot iyon sa kanya nang personal. Labis siyang nagulat, at sa pamamagitan ng maraming panghihikayat at pangangatwiran lamang siya nahikayat na basahin iyon.
Isinulat ni T. B. H. Stenhouse, na na-excommunicate mula sa Simbahan sa Utah, noong 1873 na ipinapakita ng ebidensya ang “ganap na kawalan ng kaalaman ni Rigdon tungkol sa pag-iral ni Joseph Smith at ng Ang Aklat ni Mormon hanggang matapos mailathala ang gawaing iyon.”
- Parley P. Pratt explains how he introduced Sidney Rigdon to the Book of Mormon.
- T. B. H. Stenhouse claims Joseph Smith may have used spiritualism to write the Book of Mormon, doesn't believe Spaulding theory.
[88]↩︎
Noong 1839, sumagot si Sidney Rigdon sa isang liham na inaakusahan siyang nangopya mula sa Manuscript Found ni Spaulding at sinabi na hindi pa niya kailanman narinig si Spaulding o ang kuwento nito hanggang sa unang gawin ni Doctor Philastus Hurlbut ang akusasyon sa Mormonism Unvailed ni Howe. Isinulat ni Rigdon:
Kung sasabihin ko na narinig ko na ang Rev. Solomon Spalding, at ang kanyang mapag-asang asawa, bago isinulat ni Dr. P. Hurlburt ang kanyang kasinungalingan tungkol sa akin, magiging sinungaling ako tulad nila. Ang tanging dahilan kung bakit ako inaatake ng mga kasinungalingan ay dahil hindi nangangahas ang mga kumakalaban sa akin na makipagtalo, dahil alam nilang kung gagawin nila iyon, matatalo sila. Kaya sinusubukan nilang pigilan ang publiko na magsiyasat, sa pamamagitan ng paglalathala at pagpapakalat ng mga kasinungalingan.
- Sidney Rigdon denies knowledge of the Spaulding manuscript.
[89]↩︎
Iniulat ng Deseret News na sinabi ni Sidney Rigdon ang sumusunod sa kanyang anak bago siya mamatay:
Anak ko, maisusumpa ko sa harap ng langit na ang sinabi ko sa iyo tungkol sa pinagmulan ng aklat na iyan ay totoo. Ang iyong ina at kapatid na si Gng. Athalia Robinson ay naroon nang ibinigay sa akin ang aklat na iyan sa Mentor, Ohio, at ang lahat ng nalaman ko kailanman tungkol sa pinagmulan ng aklat na iyan ay yaong sinabi sa akin nina Parley P. Pratt, Oliver Cowdery, Joseph Smith, at ng mga saksi na nagsabing nakita nila ang mga laminang ginto, at sa lahat ng pagiging malapit ko kay Joseph Smith ay iisa lamang ang kuwentong sinabi niya sa akin, at iyon ay na natagpuan niya itong nakaukit sa mga laminang ginto sa isang burol malapit sa Palmyra, New York, at na nagpakita sa kanya ang isang anghel at itinuro kung saan niya iyon matatagpuan; at hindi ko kailanman sinabi sa iyo o kaninuman ang iba kundi ang iisang kuwentong iyon, at iyon din ang inuulit ko ngayon sa iyo.
- The Deseret Evening News reports that the Spaulding theory is still being perpetuated.
[90]↩︎
Sinabi ni Ethan Smith sa View of the Hebrews na sinusubukan niyang ipakita “na ang mga American Indian ay ang sampung lipi ng Israel,” at na mapapatunayan niya ito “mula sa iba’t ibang may-akda at mga manlalakbay sa mga Indian.”
Binanggit ni Smith ang mga talata sa Biblia, kasaysayan ng mga Judio, at mga kaugalian at alamat ng mga Katutubong Amerikano upang suportahan ang kanyang mga argumento. Halimbawa, isinulat ni Smith:
Saan natutuhan ng mas malaking bahagi ng mga katutubong Amerikano ang pag-iral ng iisa at tanging iisang Diyos, samantalang ang lahat ng iba pang bansang pagano ay nawalan na ng gayong kaalaman, at naniniwala sa maraming huwad na diyos?
Saan itinuro sa marami sa kanila na ang pangalan ng iisang Diyos, ang Dakilang Espiritu sa itaas, ay Yohewah, Ale, Yah, (mga pangalang Hebreo ng Diyos,) na lumikha ng lahat ng bagay, at na sa kanya lamang nararapat ang pagsamba?
- Ethan Smith summarizes his case for Native Americans being the Lost Tribes.
- Ethan Smith summarizes his arguments for the Indians being descendants of the Lost Tribes.
[91]↩︎
Walang nakitang tiyak na ebidensya ang mga iskolar na nag-uugnay kay Joseph Smith sa View of the Hebrews bago mailathala ang Ang Aklat ni Mormon.
Sinabi ng historyador na Banal sa mga Huling Araw na si B. H. Roberts na “walang ebidensya na nakita kailanman ng propeta o ng kanyang mga kasamahan” ang View of the Hebrews.
Isinulat ni Stan Larson, isang historyador at dating miyembro ng Simbahan:
Walang direktang ebidensya na nabasa ni Joseph Smith ang aklat ni Ethan Smith noong dekada 1820—bago idinikta ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon noong 1829.
[92]↩︎
Tungkol sa mga pagkakatulad ng dalawang aklat, isinulat ni Sidney B. Sperry:
Totoo na may ilang malinaw na pagkakatulad sa pagitan ng aklat ni Ethan Smith at ng Ang Aklat ni Mormon, ngunit makakakita rin ng mga pagkakatulad sa pagitan ng tala ng mga Nephita at ng marami pang ibang unang mga aklat sa Amerika. Wala itong napapatunayan tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon. Dapat bigyang-pansin ang maraming pagkakaiba sa pagitan ng mga ideyang makikita sa Ang Aklat ni Mormon at ng mga ideyang makikita sa aklat ni Ethan Smith at sa iba pang mga aklat na katulad ng layunin ng kanyang aklat. Iminumungkahi namin na ang estilo at layunin ng View of the Hebrews ay ibang-iba sa estilo at layunin ng Ang Aklat ni Mormon kaya ang sinumang makatarungang tao na susuri sa dalawa ay dapat magkaroon ng matinding pagdududa na si Joseph Smith ay higit na umasa sa aklat ni Ethan Smith kaysa sa isang dosenang iba pang mga unang publikasyong Amerikano tungkol sa mga American Indian.
- Sidney B. Sperry disputes the claim of the Book of Mormon's dependence on View of the Hebrews.
[93]↩︎
Pinuna nina Hugh Nibley, Ariel Crowley, Blake Ostler, John Welch, at iba pa ang mga sinasabing ugnayan sa pagitan ng Ang Aklat ni Mormon at View of the Hebrews. Isinulat ni Blake Ostler:
Ang Views ay sumisipi ng maraming talata sa Biblia tungkol sa pagpapanumbalik ng Israel na mahalaga sa argumento ni Ethan Smith, kabilang ang Deuteronomio 30; Isaias 11, 18, 60, 65; Jeremias 16, 23, 30-31, 35-37; Zefanias 3; Amos 9, Oseas, at Joel, ngunit wala sa mga ito ang lumilitaw sa Ang Aklat ni Mormon maliban sa Isaias 11 . . .
Wala sa tatlumpu't apat na salitang Indian na binanggit sa Views bilang patunay ng Hebreong pinagmulan ng mga Indian ang lumilitaw sa Ang Aklat ni Mormon. . . . Naglilista si Ethan Smith ng maraming gawi ng mga Indian na iminumungkahing kahawig ng mga pista, paghahain, at ritwal sa templo ng mga Hebreo; ang Ang Aklat ni Mormon ay walang tuwirang pagtukoy sa alinmang gawain na kinikilala sa Views.
[94]↩︎
Noong 1842, bilang patnugot ng The Times and Seasons, inilathala ni Joseph Smith ang isang sipi mula sa aklat ni Josiah Priest na American Antiquities, kasama ang mga sipi nito mula sa View of the Hebrews ni Ethan Smith.
Kalaunan, binanggit din ng The Millennial Star (1859) at The Contributor (1896) ang View of the Hebrews bilang ebidensya para sa Ang Aklat ni Mormon.
[95]↩︎
Ang mga pinakaunang kilalang sanggunian na nag-aakusa kay Joseph Smith na gumamit o nangopya mula sa View of the Hebrews ay mula noong 1902. Ang una ay isang buod ng isang debate na ginanap noong Enero 6, 1902, sa pagitan ng isang "Elder Bridwell" (mula sa Disciples of Christ (Campbellite) at isang "Elder McDowell" (ng RLDS Church), na inilathala sa pahayagang RLDS na The Saints' Herald. Ang isa pa ay isang aklat na inilathala noong Mayo 1902 ni Isaac Woodbridge Riley na nagmumungkahi na naimpluwensiyahan si Joseph ng View of the Hebrews.
Nakatulong ang talambuhay ni Joseph Smith ni Fawn Brodie noong 1945 na gawing mas popular ang pahayag na iyon.
[96]↩︎
Pagsapit ng 1811, ang madrasta ni Oliver na si Keziah ay bahagi ng Poultney Congregational Church sa Vermont. Ang mga kapatid ni Oliver sa ama ay nabautismuhan sa parehong simbahan noong 1818. Walang tala ng bautismo ni Oliver o ng pagdalo niya roon, bagaman posible ito.
Sinasabi ng isang kasaysayan ng bayan ng Wells, Vermont, kung saan ipinanganak si Oliver, na siya ay “pumasok sa paaralan sa distrito kung saan kami nakatira noong 1821 at 1822.”
Si Ethan Smith ay naging pastor ng Poultney Congregational Church noong 1821.
[97]↩︎
Walang ebidensya na kailanman ay nakasalamuha ni Oliver si Ethan Smith. Walang nakitang tala ang mga historyador na naging kabilang si Oliver sa simbahan ni Ethan Smith o pamilyar siya sa mga isinulat nito.
[98]↩︎
Sinabi ni Joseph na sinimulan niyang isalin ang Ang Aklat ni Mormon kasama si Martin Harris bilang kanyang tagasulat noong Abril 12, 1828. Ang 116 na pahinang isinalin nila ay kalaunan nawala habang nasa pangangalaga ni Martin. Nang sumunod na taon, dumating si Oliver upang maging tagasulat ni Joseph.
Noong 1834, isinulat ni Oliver:
Malapit nang lumubog ang araw, Linggo ng gabi, ika-5 ng Abril, 1829, nang ang aking mga likas na mata, sa unang pagkakataon, ay nakita ang kapatid na ito [Joseph Smith]. Noon ay nakatira siya sa Harmony, Susquehanna County, Penn. Noong Lunes, ika-6, tinulungan ko siya sa pag-aayos ng ilang bagay na may kinalaman sa temporal na usapin, at noong Martes, ika-7, nagsimula akong isulat ang Ang Aklat ni Mormon.
[99]↩︎
Noong 1884, inangkin ng Kristiyanong mangangaral na si Clark Braden na ang aklat ni Josiah Priest na The Wonders of Nature and Providence Displayed (1825) ay nakaimpluwensya sa mga unang argumento ng mga Banal sa mga Huling Araw para sa Ang Aklat ni Mormon.
Kalaunan, itinuro rin nina Sandra at Jerald Tanner ang The Wonders of Nature bilang isang pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon dahil sumisipi ito mula sa View of the Hebrews, ginagamit ang pariralang "makitid na leeg ng lupain," may ilang pagkakatulad, at makukuha ito sa Manchester Library.
[100]↩︎
Ang pariralang "makitid na leeg ng lupain" ay hindi orihinal sa The Wonders of Nature, kundi ginamit sa mga publikasyon noong dekada 1820 tulad ng The Daily National Intelligencer, The Massachusetts Journal, at The American Monthly Magazine upang tukuyin ang maninipis na bahagi ng lupain.
Sa edisyong 1835 ng kanyang aklat na American Antiquities, sinabi ni Josiah Priest na ang Ang Aklat ni Mormon ay “isang mahinang pagtatangkang gayahin ang mga kasulatan ng Lumang Tipan, at walang koneksyon, layunin, o pakay.” Hindi inakusahan ni Priest si Joseph ng pangongopya sa kanyang aklat na The Wonders of Nature.
Bilang tugon sa isang aklat na isinulat nina Sandra at Jerald Tanner, itinuro ni Matthew Roper na ang ilang sinasabing pagkakatulad sa pagitan ng The Wonders of Nature at ng Ang Aklat ni Mormon ay maaaring mga hiwalay na pagtukoy sa kuwento ng Exodo sa Biblia.
[101]↩︎
Isinulat ni E. Robert Paul, isang Banal sa mga Huling Araw na propesor ng Kasaysayan ng Agham, na walang sinumang may kaugnayan sa unang simbahan ang naging miyembro ng Manchester Library o bumisita roon. Idinagdag niya na, “kung nais ni Joseph na saliksikin ang mga babasahing materyal noon, hindi na sana kailangang maglakbay pa ng limang milya papuntang Manchester dahil sa Palmyra, na dalawang milya lamang ang layo, ay may ilang tindahan ng aklat at hindi bababa sa isang aklatan, na malaya niyang mababasa ang mga laman nito.”
- Erich Robert Paul notes the presence of Wonders of Nature in the Manchester Library and the lack of evidence that Joseph Smith was a patron there.
[102]↩︎
Ipinaliwanag ni Gilbert Hunt, may-akda ng The Late War (na inilathala noong 1816):
Ang akdang iniharap dito sa publiko ay isang tapat na salaysay ng mga pangunahing pangyayaring naganap noong huling digmaan sa pagitan ng Estados Unidos at Great Britain. Isinulat ito hindi lamang para sa kasiyahan ng may-akda, kundi upang pagsama-samahin, sa pinakamaikling paraang kaya ng kanyang kakayahan, ang mahahalagang pangyayaring iyon na dapat manatiling buhay magpakailanman sa alaala ng mga Amerikano.
Sumulat si Propesor Samuel Mitchell kay Hunt noong 1817 tungkol sa aklat, na sinasabi:
Para sa akin, tila isa ito sa pinakamahuhusay na pagsubok na tularan ang istilo ng Biblia; at kung ang pagbabasa nito ay makahihikayat sa mga kabataan na pahalagahan at mahalin ang mga banal na aklat na ang wika ay ginaya mo, iyon ang magiging pinakamalakas sa lahat ng mga rekomendasyon.
- Gilbert Hunt says that he wrote The Late War in "imitation of the oriental" style.
- Samuel Mitchell writes that The Late War is written in "the biblical style."
[103]↩︎
Noong 2008, ang aklat ng kritiko na si Rick Grunder na Mormon Parallels: A Bibliographic Source ay nag-ugnay sa
PUNO ng “at ito ay nangyari,” “narito,” at “masdan,” malakas na naiparating ng akda ni Hunt ang isang diwang nauna sa kalaunang Ang Aklat ni Mormon, na may mensaheng maaaring gawing Kristiyano at pagbutihin ang mga Katutubong Amerikano, na si Satanas ang nag-udyok sa mga kaaway ng matuwid na mga Amerikano (pati na sa pakikipagsabwatan sa mababangis na Indian), at na ang Amerika—kapag matuwid—ay pinoprotektahan ng Diyos. Mahalaga nang doble ang The Late War sa pag-aaral ng Mormon dahil ipinapakita nito ang malawak na sari-sari ng kaparehong mga literary Hebraism na itinataguyod ng ilang tagapagtanggol ng Ang Aklat ni Mormon bilang mga palatandaan ng isang sinaunang orihinal na tekstong Hebreo.
- Rick Grunder argues that the Book of Mormon contains the same themes and language as The Late War.
[104]↩︎
Naglabas sina Chris at Duane Johnson, mga kritiko ng Simbahan, ng isang blog na nagdedetalye ng paghahambing nila sa The Late War at Ang Aklat ni Mormon, at iminumungkahi na malaki ang impluwensya nito kay Joseph Smith.
Ang mga Banal sa mga Huling Araw tulad nina Bruce Schaalje, Matt Roper, at FAIR ay nangatuwiran na walang kapani-paniwalang ebidensya na ang wika sa Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa The Late War. Isinulat ni Benjamin L. McGuire:
sa lahat ng posibleng pariralang matatagpuan sa The Late War, 1.07% lamang ng mga ito ang napunta sa Ang Aklat ni Mormon. At sa loob ng Ang Aklat ni Mormon, sa posibleng mahigit 200,000 natatanging parirala, 0.27% lamang ang maaaring nagmula sa The Late War. Hindi ito mataas na bilang. Lalong bumababa ang bahaging ito kapag inalis natin ang 75 na pagkakatulad na kinuha mula sa aplikasyon para sa copyright
[105]↩︎
Ang lingguwista at iskolar ng mga Banal sa mga Huling Araw na si Stanford Carmack ay nagpasya:
Sinasabi sa atin ng may kaugnayang pagsusuring (morpo)syntactic na ang anyo at estruktura ng Ang Aklat ni Mormon ay hindi maaaring nalikha mula sa kaalaman sa mga sulating huwad na biblikal, o sa bagay na iyon, mula sa kaalaman lamang sa huling makabagong Ingles at biblikal na Ingles. Dahil dito, kahit lumaki si Joseph na binabasa at paulit-ulit na binabasa ang The Late War, hindi iyon magbibigay sa kanya ng kakayahang makalikha ng gramatika ng Ang Aklat ni Mormon. Nangailangan iyon ng malawak na kaalaman sa malawak na hanay ng mas naunang Ingles na hindi biblikal, na karamihan ay may katangian ng ika-16 at ika-17 siglo, pero kasama rin ang gamit mula bago at pagkatapos ng maagang makabagong panahon.
Sa madaling sabi, ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon ay nagpapakita ng mataas na antas ng sinaunang morpo-sintaks; ang mga huwad na tekstong biblikal ay nagpapakita ng mas mababang antas ng sinaunang morpo-sintaks.
- Stanford Carmack concludes the Book of Mormon uses early modern English and archaic grammar far beyond Joseph Smith’s abilities.
[106]↩︎
Ang Unang Aklat ni Napoleon, ang Malupit ng Daigdig ay isinulat ni Michael Linning sa ilalim ng sagisag-panulat na "Eliakim" at inilathala sa London noong 1809.
Isinulat ni Eliakim ang tungkol sa buhay ni Napoleon Bonaparte, sa pamumuno niya sa mga “Gauls” (mga Pranses), at sa mga digmaang isinagawa laban sa ibang mga bansa, gaya ng mga “Albions” (mga Briton).
- The preface and contents of The First Book of Napoleon.
[107]↩︎
Sa CES Letter, inihambing ni Jeremy Runnells ang piling mga parirala mula sa The First Book of Napoleon at Ang Aklat ni Mormon:
ANG UNANG AKLAT NI NAPOLEON - Huwag kondenahin ang (sulatin)... isang salaysay... ang Unang Aklat ni Napoleon... sa ibabaw ng lupa... at ito ay nangyari...
ANG AKLAT NI MORMON - Huwag ninyong hatulan ang (pagsulat)... isang tala... ang Unang Aklat ni Nephi... sa ibabaw ng mundo... at ito ay nangyari...
Sa manuskritong pang-imprenta ng Ang Aklat ni Mormon, ang Unang at Ikalawang Nephi ay kapwa tinawag na "aklat ni Nephi." Ang paglalagay ng bilang na "Una" at "Ikalawa" ay isinama kalaunan.
[108]↩︎
Itinuro nina Scott Gordon, Sarah Allen, FAIR, at iba pang mga Banal sa mga Huling Araw na ang mga “piniling parirala” na inihambing sa pagitan ng The First Book of Napoleon at Ang Aklat ni Mormon ay pinili lang para umayon sa gusto, muling inayos, at pinagsama-sama mula sa maraming pahina at ilang kabanata. Binanggit din nila ang kakulangan ng ebidensya na si Joseph Smith ay nakabasa kailanman ng The First Book of Napoleon, at na halos wala talagang pagkakapareho ang dalawang aklat.
Ang isang pag-aaral ng lingguwistang Banal sa mga Huling Araw na si Stanford Carmack ay nagtapos na ang Ang Aklat ni Mormon ay hindi maaaring nalikha “mula sa kaalaman sa mga huwad-na-biblikal na sulatin.” Idinagdag pa niya:
Sa madaling sabi, ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon ay nagpapakita ng mataas na antas ng sinaunang (morpo)sintaks; ang mga pseudo-biblikal na teksto [kabilang ang Ang Unang Aklat ni Napoleon] ay nagpapakita ng mas mababang antas ng sinaunang (morpo)sintaks.
[109]↩︎
Maraming tao noong dekada 1820 ang naniwala na si Captain Kidd ay naglibing ng kayamanan sa isang lugar sa baybayin ng Hilagang Amerika, marahil sa hilagang bahagi ng New York. Iniulat ng Wayne Sentinel, isang pahayagan sa Palmyra, noong Pebrero 1825 na pinaniwalaan ng mga lokal na mamamayan ang mga usap-usapang ito.
Noong 1834, isinulat ni E. D. Howe na si Joseph ay “naghahanap ng pera ni Robert Kidd, na ibinaon sa Manchester, Ontario County, New York, [nang diumano ay] matagpuan niya ang mga lamina ni Nephi.”
Noong 1842, sinabi rin ni Jonathan Hadley ng Palmyra na ang mga Smith ay naghukay para sa pera “sa ilalim ng madalas na nauulit na paniniwala na si Capt. Kidd o ibang taong mayaman ay nagbaon doon ng kanilang mga kayamanan.”
Noong dekada 1860 at pagkatapos nito, ang iba pang mga taga-Palmyra, kasama sina Pomeroy Tucker at Stephen S. Harding, ay nagsabi na labis na interesado si Joseph Smith sa mga kuwento at kayamanan ni Captain Kidd.
[110]↩︎
Noong 2014, inangkin ni Jeremy Runnells sa CES Letter:
Ang “Camora” at pamayanang “Moroni” ay mga pangalang nasa mga kuwento tungkol sa pandarambong at paghahanap ng kayamanan na may kinalaman kay Captain William Kidd (isang pirata at mangangaso ng kayamanan) na pamilyar sa maraming taga-New England noong ika-19 na siglo—lalo na sa mga mangangaso ng kayamanan.
Walang ibinibigay si Runnells na pinagmulan o sanggunian, at hindi binabanggit sa mga panayam sa mga residente ng Palmyra ang Camora o Moroni.
- Jeremy Runnells claims that Joseph Smith took the name Cumorah from a map of Africa and Captain Kidd stories.
[111]↩︎
Tumugon ang website na debunking-cesletter.com sa pahayag ng mga Runnells, at sinabing:
Ang pangunahing nailathalang sanggunian para sa mga kuwento tungkol kay Captain Kidd ay ang aklat ni Charles Johnson noong 1724 na A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pirates. Gayunman, sa isang computerized search nito, hindi nakita ang mga salitang Moroni, Cumorah, Comora, Camora, Comoros, Camorah, o Comorah. Ang pag-aangkin na ang pag-alam tungkol kay Captain Kidd ay awtomatikong maglalantad sa isang mambabasa sa mga salitang Comoros, Comora, o Moroni ay walang suporta.
- debunking-cesletter.com argues that the only book available to Joseph Smith about Captain Kidd does not mention a word like Cumorah.
[112]↩︎
Ipinahayag ng dating historyador ng mga Banal sa mga Huling Araw na si D. Michael Quinn na ang inspirasyon para sa pangalang "Moroni" ay maaaring nagmula sa isang apelyidong Italyano, mga heograpikong lokasyon, o mga lumang tekstong mahika.
Walang ebidensya na ginamit ni Joseph ang alinman sa mga sinasabing pinagkunang ito para makabuo ng mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon.
- D. Michael Quinn provides various proposals for the origin of "Moroni" from magical texts and other literature of Joseph's time.
[113]↩︎
Sa CES Letter, itinuturo ni Jeremy Runnells ang isang mapa mula 1808 na kasama ang mga isla ng “Camora” sa may baybayin ng Africa, at iniuugnay niya ito sa “Camorah”/“Cumorah” sa Ang Aklat ni Mormon. Gayunman, ang nakasulat talaga sa mapa ay “Comora,” hindi "Camora."
Karamihan sa mga mapa noong panahong iyon ay tinawag ang mga islang ito na “Comoro Islands,” na may kaunting mga baryasyon gaya ng “Comora,” “Comore,” “Comores,” o “Komoro.”
[114]↩︎
Dalawang kilalang mapang Pranses mula noong dekada 1740 ng pulo ng Anjouan (Ingles: Johanna) sa mga pulo ng Comoros ay may kasamang lugar na tinatawag na “Meroni.” Iba ito sa mas huling kabiserang lungsod na Moroni sa pulo ng Ngazidja (Ingles: Grand Camore).
Wala ang “Moroni” sa alinmang kilalang mapa bago ang 1851, pero may ilang mas naunang mapa na tumutukoy sa “Moroon,” na malamang ay naging lungsod ng Moroni.
- French maps of Anjouan, an island of Comoros, includes city of Meroni.
- Noel A. Carmack says it’s possible Joseph Smith saw a map of Meroni and the Comoro Islands before 1830, discusses maps, Moroni, Moroon.
[115]↩︎
Magasin Pittoresque, isang aklat na Pranses mula 1855, ay may kasamang mapa ng “Îles Comores” mula 1851 na nagpapakita ng “Moroni” bilang isang lungsod sa Ngazidja (Grande Comore).
Pagsapit ng 1876, ang lungsod ng Moroni sa isla ng Ngazidja ay naging kabisera ni Sultan Saïd Ali. Naging kabiserang teritoryal ito ng mga Isla ng Comoros noong 1963.
- Noel A. Carmack says it’s possible Joseph Smith saw a map of Meroni and the Comoro Islands before 1830, discusses maps, Moroni, Moroon.
- Information on Moroni, the capital of Comoros.
[116]↩︎
Walang direktang ebidensya na kinuha ni Joseph Smith ang mga pangalang Moroni at Cumorah mula sa mga mapa o kuwento. Isinulat ni Noel A. Carmack na ang ideya na maaaring nakakita si Joseph ng mapa na may mga pangalang ito ay “kapansin-pansin—kung hindi man malamang.”
Hindi sumasang-ayon ang iba, at itinuturing na malabong nakakita si Joseph ng gayong mga mapa. Sinasabi ng Ang CES Letter: Isang Mas Malapit na Pagtingin:
Ang “Comoros,” isang maliit at malayong isla sa baybayin ng Africa, ay makikita sa mapa sa maliit na titik, pero wala ang “Moroni.” Ang pinakamalaking bayan sa Comoros ay tinawag na “Moroni” o “Mūrūnī” sa Arabic. Malamang na kasama lang ang pangalang ito sa isang panrehiyong mapa, na wala o mas bihira sa upstate New York noong dekada 1820. Walang ebidensya na nakakita si Joseph ng mapa ng Africa, lalo na ng mapa na may ganoong kadetalyadong mga pangalan ng mga isla at bayan. Kung hihiram o mangongopya si Joseph Smith ng mga pangalan mula sa isang mapa tulad ng 1808 African map na ipinakita sa The CES Letter, kakaiba na isa lang sa daan-daang pangalan ang ginamit.
- Noel A. Carmack says it’s possible Joseph Smith saw a map of Meroni and the Comoro Islands before 1830, discusses maps, Moroni, Moroon.
- debunking-cesletter.com argues that the only book available to Joseph Smith about Captain Kidd does not mention a word like Cumorah.
[117]↩︎
Kahulugan ng Dictionary.com ng isang huwad na magkahawig na salita:
1 isang salita sa isang wika na kahawig sa anyo o tunog ng isang salita sa ibang wika pero iba ang kahulugan at hindi magkaugnay ang pinagmulan ng salita: halimbawa, ang Espanyol na burro na “asno” at ang Italyano na burro na “mantikilya” ay mga huwad na magkasing-ugat. 2 (sa maluwag na gamit) isang salita sa isang wika na kahawig sa anyo o tunog ng isang salita sa ibang wika pero iba ang kahulugan at maaaring magkaugnay o hindi ang pinagmulan ng salita; isang huwad na kaibigan.
- Dictionary.com definition of "false cognate."
[118]↩︎
- Definition of Italian word "camera."
[119]↩︎
Ang Batman ay isang lungsod sa Turkey. Sinasabing ipinangalan ito sa kalapit na Ilog Batman Su. Ang ilan, gaya ni T. Sinclair, ay nag-iisip na ang Ilog Batman Su ay ipinangalan sa isang kalapit na pamayanan.
Ang batman ay isa ring yunit ng panukat sa Kurdish.
[120]↩︎
Ang Maya, Māya, Mayā, o Māyā ay maaaring tumukoy sa iba’t ibang bagay sa iba’t ibang relihiyosong tradisyon sa Silangan.
Sa pilosopiyang Shaiva sa loob ng Hinduismo, ang "Māyā (माया)" ay tumutukoy sa "ilusyon."
Sa Budismo, maaari itong tumukoy sa pangkalahatan sa “panlilinlang.” Maaari rin itong tumukoy sa isang mapanlinlang na “palabas ng mahika” sa loob ng Mahayana Buddhism.
Sa Jainism, ang ibig sabihin nito ay isang "mapanlinlang na gawain."
Sa Hindi, ang “Maya” ay isang hulaping Sanskrit, at ang “Māyā” ay nangangahulugang “ilusyon, panlilinlang, hindi pagiging totoo;” at iba pa.
- Wisdom Library definitions of "Maya" in different Eastern traditions.
[121]↩︎
:Alma 56:13–14
At ngayon ito ang mga lungsod na nakuha ng mga Lamanita sa pamamagitan ng pagbububo ng dugo ng napakarami sa aming magigiting na kalalakihan:
Ang lupain ng Manti, o ang lungsod ng Manti, at ang lungsod ng Zeezrom, at ang lungsod ng Cumeni, at ang lungsod ng Antiparah.
[122]↩︎
Ayon sa SpanishDict:
las antiparras (ahn-tee-pah-rrahs)
1. (kolokyal) (salamin sa mata)
a. salamin
b. espesipikasyon (kolokyal) (maramihan)
2. (proteksiyon sa mata) (River Plate)
a. mga goggles
- SpanishDict definition of antiparras.
[123]↩︎
:Omni 1:1, 3, 4, 8, 9
Masdan, nangyari nga na ako, si Omni, na inutusan ng aking amang si Jarom na sumulat ng kaunti sa mga laminang ito, . . .
. . . at ipinagkatiwala ko ang mga iyon sa aking anak na si Amaron. At ito na ang wakas.
At ngayon ako, si Amaron, ay sumusulat ng anumang bagay na isinusulat ko, na kaunti lamang, sa aklat ng aking ama.
At ito ay nangyari na ibinigay ko ang mga lamina sa aking kapatid na si Chemish.
Ngayon ako, si Chemish, ay sumusulat ng ilang bagay na aking isinusulat, sa aklat ding iyon kasama ng aking kapatid; sapagkat narito, nakita ko ang huling isinulat niya, na isinulat niya iyon ng sarili niyang kamay; at isinulat niya iyon sa araw na ibinigay niya ang mga ito sa akin. At sa ganitong paraan namin iniingatan ang mga talaan, sapagkat ito ay alinsunod sa mga utos ng aming mga ama. At ako ay nagtatapos.
[124]↩︎
Ang Chemish (Чемиш) ay isang nayon sa Lalawigan ng Montana sa Bulgaria.
- Village Chemish page on Guide-Bulgaria.com.
- Chemish, Bulgaria, on Google Maps.
[125]↩︎
:Eter 10:29–30
At ito ay nangyari na si Lib ay nabuhay nang maraming taon, at nagkaanak ng mga lalaki at mga babae; at nagkaanak din siya kay Hearthom.
At ito ay nangyari na si Hearthom ay naghari kapalit ng kanyang ama. At nang si Hearthom ay nakapaghari nang dalawampu't apat na taon, masdan, ang kaharian ay inalis sa kanya. At siya ay naglingkod nang maraming taon sa pagkabihag, oo, maging sa lahat ng nalalabi niyang mga araw.
[126]↩︎
Ayon sa Bulbapedia, ang Hearthome City ay "ang ikalimang pinakamalaking lungsod sa mundo ng Pokémon."
- Bulbapedia entry for Hearthome City in Pokémon.
[127]↩︎
:Mosias 27:34–35
At apat sa kanila ay mga anak ni Mosias; at ang kanilang mga pangalan ay sina Ammon, at Aaron, at Omner, at Himni; ito ang mga pangalan ng mga anak ni Mosias.
At sila ay naglakbay sa buong lupain ng Zarahemla, at sa lahat ng tao na nasa ilalim ng paghahari ni haring Mosias, masigasig na nagsisikap na ituwid ang lahat ng pinsalang nagawa nila sa simbahan, ipinahahayag ang lahat ng kanilang mga kasalanan, at ipinababalita ang lahat ng mga bagay na nakita nila, at ipinapaliwanag ang mga propesiya at ang mga kasulatan sa lahat ng nagnanais na makinig sa kanila.
[128]↩︎
Sinasabi ng Diksiyunaryong Glosbe na ang "anthem ay ang salin ng 'himni' sa Ingles."
- Glosbe translation of Himni from Albanian to English.
[129]↩︎
Eter 8:10
At ngayon, kung gayon, pasuguin ng aking ama si Akish, na anak ni Kimnor; at masdan, ako ay maganda, at ako ay sasayaw sa harap niya, at ako ay kalulugdan niya, upang ako ay naisin niyang maging asawa; kaya nga kung hihingin niya sa iyo na ibigay mo ako sa kaniya upang maging asawa, saka inyong sasabihin: Ibibigay ko siya kung dadalhin ninyo sa akin ang ulo ng aking ama, ang hari.
[130]↩︎
Gumagawa ang Kimnori USA ng mga organic na meryendang damong-dagat sa Estados Unidos.
- Website for Kimnori USA.
[131]↩︎
:Alma 17:1
At ito ay nangyari na samantalang si Alma ay naglalakbay mula sa lupain ng Gideon pahabang timugan, patungo sa lupain ng Manti, masdan, sa kanyang pagkamangha, ay nasalubong niya ang mga anak ni Mosias na naglalakbay patungo sa lupain ng Zarahemla.
:Alma 56:14
Ang lupain ng Manti, o ang lungsod ng Manti, at ang lungsod ng Zeezrom, at ang lungsod ng Cumeni, at ang lungsod ng Antiparah.
:Alma 58:1
At narito, ngayon ay nangyari na ang aming susunod na layunin ay makuha ang lungsod ng Manti; . . .
[132]↩︎
Ang Oxford Companion to Food ay nagsasabi:
mantou o mantu isang pangalan na, sa isa o iba pang anyo, ay matatagpuan mula Turkey hanggang Japan, ay tumutukoy sa matatawag na Gitnang Asyanong katumbas ng RAVIOLI, isang buong pamilya ng mga pagkain na nabibilang sa kategoryang MGA DUMPLING NG ASYA.
Sa Turkey at Armenia, ang manti ay isang maliit na pasta na hugis bangka, bukas sa itaas, at may palamang giniling na kordero. Pinupuno ang isang baking dish ng mga ito, nilalagyan ng sabaw, at inilalagay sa oven para ma-poach.
Sa Iran, Afghanistan, at Gitnang Asya, ito ay isang saradong (o halos saradong) pastang kahawig ng ravioli (minsan kasinlaki ng kamao) na karaniwang niluluto sa isang espesyal na steamer na kilala bilang manti qasqan. Gayunman, ang suw manti ay nilalaga sa mahinang kumulong tubig, at sa Uzbekistan, ang qåwurma manti ay pinapasingawan muna sa mantika hanggang magkulay-brown at pagkatapos ay alinman sa pinapasingawan o nilalaga sa mahinang kumulong tubig.
- Oxford Companion to Food describes mantou, which is called "manti" in parts of Central Asia.
[133]↩︎
:Alma 20:2
At ang tinig ng Panginoon ay dumating kay Ammon, na nagsasabi: Huwag kang aahon sa lupain ng Nephi, sapagkat masdan, hahanapin ng hari ang iyong buhay; kundi ikaw ay paroroon sa lupain ng Middoni; sapagkat masdan, ang iyong kapatid na si Aaron, at gayundin sina Muloki at Ammah ay nasa bilangguan.
:Alma 21:11
Kaya nga, nang makita niya na hindi nila pakikinggan ang kanyang mga salita, umalis siya sa kanilang sinagoga at nagtungo sa isang nayon na tinatawag na Ani-Anti, at doon niya natagpuan si Muloki na nangangaral ng salita sa kanila; at gayundin si Ammah at ang kanyang mga kapatid. At nakipagtalo sila sa marami tungkol sa salita.
[134]↩︎
Ang Moloka'i ay isa sa walong pangunahing pulo ng Hawai'i at may sukat na mga 261 milyang parisukat.
Sinasabi ng The Place Names of Hawaii na ang “mga patulang pangalan” ng isla ay Moloka'i nui a Hina (dakilang Moloka'i, anak ni Hina) at Moloka'i pule o'o (Moloka'i, makapangyarihang panalangin). Sa mga alamat, si Hina ang ina ni Moloka'i.
- Entry for "Moloka'i" in Place Names of Hawaii.
[135]↩︎
:1 Nephi 19:10
At ang Diyos ng ating mga ninuno, na inakay palabas ng Egipto, mula sa pagkaalipin, at iningatan din niya sa ilang, oo, ang Diyos nina Abraham, Isaac, at Jacob, ay ibinibigay ang kanyang sarili, ayon sa mga salita ng anghel, bilang isang tao, sa mga kamay ng masasamang tao, upang itaas, ayon sa mga salita ni Zenock, at upang ipako sa krus, ayon sa mga salita ni Neum, at upang ilibing sa isang libingan, ayon sa mga salita ni Zenos, na nagsalita tungkol sa tatlong araw ng kadiliman, na magiging tandang ibibigay ng kanyang kamatayan sa mga maninirahan sa mga pulo ng dagat, lalo na sa mga kabilang sa sambahayan ni Israel.
[136]↩︎
Ang Neum ay isang bayan sa Bosnia and Herzegovina, na matatagpuan sa baybayin.
- Neum, Bosnia and Herzegovina, on Google Maps.
- Name of Bosnian city "Neum" associated with ancient site of Neuense.
[137]↩︎
:Eter 15:8, 10
At nangyari na siya ay naparoon sa mga tubig ng Ripliancum, na sa kahulugan ay malaki, o hihigit sa lahat; kaya nga, nang sila ay dumating sa mga tubig na ito ay itinayo nila ang kanilang mga tolda; at itinayo rin ni Shiz ang kanyang mga tolda malapit sa kanila; at dahil dito kinabukasan ay nagsimula silang makipaglaban.
At ito ay nangyari na sinalakay ng mga hukbo ni Coriantumr ang mga hukbo ni Shiz, at kanilang tinalo ang mga yaon, na kanilang pinalayas ang mga yaon sa harapan nila; at sila ay nagsitakas pahilagaan, at nagsitayo ng kanilang mga tolda sa isang dako na tinatawag na Ogat.
[138]↩︎
Sinasabi ng World of Warcraft wiki na Wowpedia:
Si Ogath the Mad ay isang orc na nagbibigay ng quest na matatagpuan sa Spinebreaker Post sa Hellfire Peninsula.
- Wowpedia entry for Ogath the Mad.
[139]↩︎
:Alma 62:6
At sa gayon, nang matipon ni Moroni ang sinomang lalaking kaya niyang tipunin sa buo niyang pagmamartsa, siya ay dumating sa lupain ng Gideon; at nang pag-isahin ang kanyang mga puwersa sa yaong kay Pahoran sila ay naging totoong malakas, na higit na malakas kaysa sa mga tao ni Pachus, na siyang hari ng mga hindi sumasang-ayon na yaon na nagtaboy sa mga malalayang tao mula sa lupain ng Zarahemla at sumakop sa lupain.
[140]↩︎
Sinasabi ng SpanishDict:
pachas - bote ng sanggol
Maramihan ng pacha
la pacha (pah-chah)
1. (pangkalahatan) (Gitnang Amerika)
a. bote
- SpanishDict definition of pachas.
[141]↩︎
:Eter 7:7, 10
At nangyari na si Kib ay namuhay sa pagkabihag, at ang kanyang mga tao ay nasa ilalim ni Corihor na kanyang anak, hanggang sa siya ay naging totoong matanda; gayonman, si Kib ay naging ama ni Shule sa kanyang katandaan, samantalang siya ay nasa pagkabihag pa.
At ngayon, dahil sa bagay na ginawa ni Shule, ipinagkaloob sa kanya ng kanyang ama ang kaharian; kaya nagsimula siyang maghari kapalit ng kanyang ama.
[142]↩︎
Ang Shule 疏勒 ay malamang na isang transkripsiyon ng pangalang Sanskrit na Śrīkrīrāti.
- University of Washington Silk Road database entry on the Kingdom of Shule (Kashgar).
- Shule County, China, on Google Maps.
[143]↩︎
:1 Nephi 4:35
At ito ay nangyari na si Zoram ay nagkaroon ng lakas ng loob sa mga salitang aking sinabi. Si Zoram ang pangalan ng lingkod; at ipinangako niya na siya ay bababa sa ilang sa aming ama. Oo, at gumawa rin siya ng sumpa sa amin na siya ay mananatili sa amin mula sa panahong yaon.
[144]↩︎
Noong Disyembre 4, 2023, iniulat ng The Times of India:
Sa hilagang-silangang rehiyon ng India, ang Mizoram ay dumaraan sa isang kapansin-pansing pagbabagong pampolitika sa paglitaw ng Zoram People's Movement (ZPM), isang partidong itinatag ni Lalduhoma, isang dating opisyal ng IPS, MLA, at dating Miyembro ng Parlamento.
- The Times of India reports on the Zoram People's Movement.
[145]↩︎
Isinulat ni Vernal Holley na ang Ang Aklat ni Mormon ay hango sa Manuscript Found. Ikinatwiran niya na ang Lawa ng Erie at Ontario ang mga dagat sa silangan at kanluran na binanggit sa buong Ang Aklat ni Mormon. Naniniwala si Holley na ang mga paglalakbay ni Solomon Spaulding ay tumutugma sa heograpiya ng Ang Aklat ni Mormon at na marami sa mga pangalang matatagpuan sa buong Ang Aklat ni Mormon ay nagmula sa mga lugar sa New England.
- Vernal Holley ties the Spaulding theory to New England geography for Book of Mormon place names.
[146]↩︎
Ipinapangatuwiran ng FAIR Latter-day Saints na ang mga pangalan ng lugar ni Holley ay hindi pa naitatag hanggang matapos mailathala ang Ang Aklat ni Mormon, at na ang mapa ni Holley ay “idinisenyo sa pamamagitan ng pagtingin muna sa isang mapa ng New England, at pagkatapos ay paglalagay dito ng mga pangalan ng lugar mula sa Ang Aklat ni Mormon. Hindi magkakaugnay ang mapa kung magsisimula ang isang tao sa mismong teksto ng Ang Aklat ni Mormon.”
Isinulat ng isang blogger sa Wheat & Tares na nagngangalang Mary Ann na 16 lamang sa 86 na mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon na diumano’y hiniram ang talagang lumitaw bago ang 1829.
- Wheat & Tares (blog) blogger Mary Ann notes that Holley's BoM place names theory is interesting but not convincing.
- FAIR Latter-day Saints concludes that Vernal Holley's map tries to link Book of Mormon geography to 19th-century New England, but is based on flawed assumptions, circular reasoning, and doesn’t match the text.
[147]↩︎
Inangkin ni Richard Behrens na si Hyrum Smith ay naimpluwensiyahan ng mga turo mula sa Dartmouth College, at inangkin ni Randy Bell na si Hyrum ay talagang pumasok sa Dartmouth.
Walang ebidensya na si Hyrum ay nakatanggap kailanman ng edukasyon sa kolehiyo o nag-aral sa Dartmouth.
- Richard K. Behrens claims HS had access to Dartmouth educational ideas.
- Randy Bell claims Joseph Smith received his theology from his brother Hyrum.
[148]↩︎
Dinalaw ni Hyrum sina Joseph at Oliver sa Harmony, Pennsylvania, bandang katapusan ng Mayo 1829. Halos dalawang buwan nang nagsasalin sina Joseph at Oliver, na nagsimula noong Abril 7.
- Samuel and Hyrum Smith’s visits to Joseph during the Book of Mormon translation.
- Joseph Smith’s history says Oliver Cowdery began work as his scribe on April 7, 1829.
[149]↩︎
Ipinapakita ng mga tala na si Hyrum Smith ay nag-aral sa Moor's Indian Charity school sa unang quarter ng 1814, kung saan siya ay nag-aaral ng aritmetika. Siya ay 14 na taong gulang noon. Ipinapahiwatig ng kasaysayan ni Lucy Mack Smith na maaaring nag-aral din siya roon bago pa iyon.
Ang Moor's Indian Charity School ay itinatag ni Eleazar Wheelock sa Connecticut noong 1754. Ang plano ay turuan ang mga Katutubong Amerikano upang maging mga misyonero sa mga tribong Indian.
Batay sa alaala ni Lucy at sa mga talaan mula sa Moor's Indian Charity School, malamang na nakatanggap si Hyrum ng isa o dalawang taon ng kabuuang pag-aaral doon.
[150]↩︎
Si John Smith ay isang propesor ng mga sinauna at klasikal na wika, isang pastor, at isang librarian ng kolehiyo sa Dartmouth.
Isa rin siyang tagapagturo sa Moor's Indian Charity School noong dekada 1770.
- The RDOCS gives biographical and academic details of Professor John Smith.
[151]↩︎
Namatay si John Smith noong Abril 30, 1809. Ang unang tala na si Hyrum ay dumalo sa Moor's Indian Charity School ay mula noong 1814, bagaman ipinapahiwatig ng kasaysayan ni Lucy Mack na maaaring mas maaga siyang pumasok.
[152]↩︎
Sa Sketches of the Alumni of Dartmouth College mula 1867, kinilala ang mga magulang ni John Smith bilang sina Joseph Smith at Elizabeth Palmer, malalayong kamag-anak ni Hyrum Smith. Gayunman, ipinapakita ng isang memoir na isinulat ng biyuda ni John Smith at ng mga tala mula sa Massachusetts na ang ina ni John ay si Sarah Sawyer. Ibig sabihin nito, ang ama ni John Smith ay ibang Joseph Smith, kaya walang pagkakamag-anak sina Hyrum at John.
Si Richard K. Behrens ang unang nag-ugnay sa pinagmulan ng angkan ni Hyrum Smith kay John Smith, na binanggit ang mga alumni sketch. Si G.T. Chapman, na tumulong sa pagsulat ng mga sketch, ay nagsabi na maaaring may mga pagkakamali ang proyekto. Maaaring may nagawang pagkakamali sa talaangkanan.
Kung tama ang pagmamapa ni Behrens sa pamilya Smith, at ang ina ni John Smith ay si Elizabeth Palmer sa halip na si Sarah Sawyer, kung gayon ang anak ng pamangkin ng ama sa tuhod sa tuhod ni Hyrum Smith ay si John Smith; sa madaling salita, pinsang buo sa ikalawang antas na may dalawang henerasyong agwat.
[153]↩︎
Naalala ni Lucy Mack Smith na ang kanyang asawang si Joseph Sr. ay nagtrabaho sa bukid tuwing tag-init at nagturo sa paaralan tuwing taglamig habang nakatira sila sa Vermont, kung saan isinilang si Joseph Jr.
Karaniwan sa Amerika noong unang bahagi ng 1800s na ang mga lalaki ay nagsasaka tuwing tag-init at nagtuturo tuwing taglamig. Isinulat ni Willard S. Elsbree:
Nagbukas ang mga paaralan tuwing taglamig kaagad pagkatapos ng Thanksgiving, nang matapos na ang pag-aani, at nagsara nang maaga sa tagsibol, sa tamang panahon para sa pag-aararo at pagtatanim. Ang mga guro ay madalas na abala tuwing tag-init sa mga bukid
- Lucy Mack Smith tells of the Smith family's early debts, limited education, farming, and Joseph Sr. teaching school.
- Willard S. Elsbree describes teachers and schools in the early 19th century.
[154]↩︎
Ang mga guro sa paaralan noong unang bahagi ng 1800s ay hindi pormal na sinanay, inihanda, o pinag-aral. Nagsimulang mabuo ang sistema ng edukasyon sa Estados Unidos noong mga 1830s at 1840s sa tulong ng mga tagapagtaguyod tulad nina Horace Mann at Henry Barnard.
Noong 1834, sumulat si J. Orville Taylor tungkol sa mga kakulangan ng mga karaniwang paaralan:
Ang dalawang mahahalagang bagay na kulang pa rin ay mga gurong may sapat na kakayahan, at kahandaan ng mga magulang na bayaran ang mga gurong ito ng makatwirang kabayaran.
Sa walumpung libong gurong ito [sa karaniwang paaralan], iilan lamang ang gumawa ng anumang paghahanda noon para sa kanilang mga tungkulin;
[155]↩︎
Noong 1852, si Orsamus Turner, na nakatira sa Palmyra, ay nagsabing si Lucy Mack Smith ay “isang babaeng may malakas ngunit hindi nalinang na pag-iisip; tuso at mapanlinlang; na punô ng hindi maayos na nakokontrol na sigasig sa relihiyon.”
Sa isang liham noong 1878, inalala ni William Sayre ang isang pag-uusap na nagkaroon siya noong 1829 kasama ang isang lalaking hindi pinangalanan, na tila tumutukoy kay Joseph Sr. bilang “isang lalaking may kaunting pinag-aralan at tuso at matalino, at inisip niya na siya ang nasa likod ng bagay na ito, at ginawa niya ang Biblia at niloloko ang iba sa pamamagitan ni Joe.”
Noong 1881, sinabi ni Anna Ruth Webster Eaton na ang “Mormonismo . . . ay nagmula sa isip at puso ng isang mangmang at mapanlinlang na ina.” Inilarawan ni Eaton si Lucy Mack bilang isang lubhang mapamahiing manghuhula ng palad at sinabi niyang si Lucy ang pumili kay Joseph para maging propeta.
[156]↩︎
Noong 1831, sumulat si Abner Cole tungkol sa pamilya Smith sa Palmyra Reflector:
Hindi namin kailanman nalaman na ang sinuman sa pamilya ay nakilala sa iba pang bagay maliban sa kamangmangan at katangahan, at maidaragdag pa rito, pagdating sa nakatatandang sanga, ang hilig sa pamahiin at ang pagkagusto sa lahat ng kahanga-hanga.
Noong 1867, sinabi ni Pomeroy Tucker na ang pamilya Smith ay “karaniwang itinuturing na mga taong mangmang, umiinom ng whiskey, tamad, at hindi relihiyoso.”
Isinulat ni Jonathan Hadley noong 1842 na ang mga Smith ay “palaging itinuturing ng kanilang mga kababayan bilang isang tamad, masama, palamura, walang pinag-aralan, at mapamahiing pamilya.” Sinabi rin niya na karamihan ng kanilang oras ay ginugol sa pagtugon sa kanilang mga pangangailangan at sa paghuhukay ng pera.
[157]↩︎
Ayon sa Ang Aklat ni Mormon, nagpakita si Jesucristo sa mga inapo ng mga Israelita sa Amerika pagkatapos ng kanyang pagkabuhay na mag-uli. Ang kanyang mga unang salita ay (3 Nephi 11:10, 11, 14):
Narito, ako si Jesucristo, na pinatotohanan ng mga propeta na darating sa sanlibutan. At narito, ako ang ilaw at ang buhay ng sanlibutan; at nainom ko yaong mapait na sarong ibinigay sa akin ng Ama, at naluwalhati ko ang Ama sa pagpapasan sa akin ng mga kasalanan ng sanlibutan, na sa mga yaon ay pinagdusahan ko ang kalooban ng Ama sa lahat ng bagay mula pa sa simula.
Magsitindig kayo at lumapit sa akin, upang maipasok ninyo ang inyong mga kamay sa aking tagiliran, at upang madama rin ninyo ang mga bakas ng mga pako sa aking mga kamay at sa aking mga paa, upang malaman ninyo na ako ang Diyos ng Israel, at ang Diyos ng buong daigdig, at pinatay dahil sa mga kasalanan ng sanlibutan.
[158]↩︎
Ilang sipi mula sa Ang Aklat ni Mormon:
:Pahina ng Pamagat
[Ang aklat na ito ay isinulat] upang ipakita sa mga labi ng sambahayan ni Israel kung anong mga dakilang bagay ang ginawa ng Panginoon para sa kanilang mga ninuno; at upang kanilang malaman ang mga tipan ng Panginoon, na sila ay hindi itinakwil magpakailanman—At gayundin upang mapaniwala ang Judio at Gentil na si JESUS ang CRISTO, ang WALANG HANGGANG DIYOS, na inihahayag ang kanyang sarili sa lahat ng bansa
:Mosias 3:8–9, 17
At siya ay tatawaging Jesucristo, ang Anak ng Diyos, ang Ama ng langit at lupa, ang Lumikha ng lahat ng bagay mula pa sa simula; at ang kanyang ina ay tatawaging Maria. At masdan, siya ay paririto sa kanyang sariling mga tao, upang ang kaligtasan ay mapasa mga anak ng tao sa pamamagitan ng pananampalataya sa kanyang pangalan; . . . walang ibang pangalang ibinigay ni ibang daan ni paraan man na sa pamamagitan nito ay darating ang kaligtasan sa mga anak ng tao, kundi sa at sa pamamagitan lamang ng pangalan ni Cristo, ang Panginoong Makapangyarihan sa Lahat.
[159]↩︎
Maraming Kristiyano ang nagsabi o nagpahiwatig na si Satanas at ang mga demonyo ang nasa likod ng Ang Aklat ni Mormon at ng mga pangitain at mga hayag ni Joseph Smith. Halimbawa, sa kanyang aklat na The God Makers, na batay sa kanyang pelikula na may kaparehong pamagat, sinabi ni Ed Decker:
Ipinapakita ng maingat na pagsisiyasat na si Joseph Smith ay may ugnayan sa isang higit-sa-taong pinagmumulan ng paghahayag at kapangyarihan na naging karaniwang pinagmulan ng inspirasyon sa likod ng lahat ng paganong relihiyon sa buong kasaysayan.
Ayon sa patotoo ni Smith, sa kay Jesus, at sa patotoo mismo ng Biblia, si Joseph Smith ay dinalaw ni Satanas na nagkunwaring Diyos at nagpahayag ng kanyang sumpa laban sa simbahang Kristiyano at sa mga kredo ng Sangkakristiyanuhan.
[160]↩︎
Sinasabi ng Ika-8 Saligan ng Pananampalataya ng Simbahan:
Naniniwala kami na ang Biblia ay salita ng Diyos hangga’t ito ay naisalin nang tama; naniniwala rin kami na ang Ang Aklat ni Mormon ay salita ng Diyos.
Noong 2009, ibinahagi ni Elder Jeffrey R. Holland ng Korum ng Labindalawang Apostol ang kanyang paniniwala tungkol sa Ang Aklat ni Mormon:
Hinihiling ko na ang aking patotoo tungkol sa Ang Aklat ni Mormon at sa lahat ng ipinahihiwatig nito, na ibinigay ngayon sa ilalim ng sarili kong panunumpa at katungkulan, ay maitala ng mga tao sa lupa at ng mga anghel sa langit. Umaasa ako na may ilan pa akong taong natitira sa aking “mga huling araw,” ngunit mayroon man o wala, gusto kong maging ganap na malinaw kapag humarap ako sa hukuman ng Diyos na ipinahayag ko sa mundo, sa pinakadiretsong pananalitang kaya kong gamitin, na ang Ang Aklat ni Mormon ay totoo, na lumabas ito sa paraang sinabi ni Joseph na pagkalabas nito at ibinigay ito upang magdala ng kaligayahan at pag-asa sa mga tapat sa paghihirap ng mga huling araw.
[161]↩︎
Noong 1832, gumawa si Joseph ng isang kasaysayan kasama ang kanyang tagasulat na si Frederick G. Williams, na nagsasabing:
isang anghel ng Panginoon ang dumating at tumayo sa harap ko at noon ay gabi at tinawag niya ako sa aking pangalan at sinabi niya na pinatawad na ng Panginoon ang aking mga kasalanan at inihayag niya sa akin na sa Bayan ng Manchester, Ontario County, N.Y., ay may mga laminang ginto na may mga ukit na iniukit ni Moroni at ng kanyang mga ama, na mga lingkod ng buhay na Diyos noong unang panahon
- Joseph Smith's 1832 history describing Moroni’s visit.
[162]↩︎
:Galacia 1:6–9
Ako'y nanggigilalas na kayo'y madaling nanunumbalik mula sa tumawag sa inyo sa biyaya ni Cristo, sa ibang ebanghelyo:
Na hindi iba; kundi may ilang gumugulo sa inyo, at ibig nilang baluktutin ang ebanghelyo ni Cristo.
[talata 8] Datapuwa't kahit kami, o isang anghel na mula sa langit, ang mangaral sa inyo ng alin mang ibang ebanghelyo na iba sa aming ipinangaral sa inyo, ay matakuwil.
Gaya ng sinabi na namin noon, gayundin ang sinasabi ko ngayon muli, Kung ang sinomang tao ay mangaral sa inyo ng alin mang ibang ebanghelyo kaysa tinanggap na ninyo, ay matakuwil.
[163]↩︎
Isang popular na komentaryo sa Bibliyang Kristiyano ni Matthew Henry, isang pastor na Briton, ang nagsasabi:
Tanging laban sa mga gumagawa ng bagong ebanghelyo, na winawasak ang pundasyon ng tipan ng biyaya sa pamamagitan ng paglalagay ng mga gawa ng kautusan kapalit ng katuwiran ni Cristo, at sinisira ang Kristiyanismo sa paghahalo nito sa Judaismo, doon ito tinutuligsa ni Pablo. Inilalahad niya ang sitwasyon: “Ipagpalagay nating mangaral kami ng ibang ebanghelyo; oo, ipagpalagay na isang anghel mula sa langit ang mangaral:” hindi dahil posible na ang isang anghel mula sa langit ay maging tagapagdala ng kasinungalingan; kundi sinabi ito upang lalong patibayin ang gusto niyang sabihin. “Kung may iba pang ebanghelyong ipinangaral sa inyo ng sinumang ibang tao, sa ilalim ng aming pangalan, o sa pagkukunwaring galing iyon sa isang anghel mismo, dapat ninyong isipin na nililinlang kayo: at ang sinumang nangangaral ng ibang ebanghelyo ay naglalagay sa sarili niya sa ilalim ng sumpa, at nanganganib na mailagay rin kayo sa ilalim nito.”
- Matthew Henry’s Bible commentary on Galatians 1:8.
[164]↩︎
Mga halimbawa ng mga anghel sa Bagong Tipan:
: Nagpakita ang anghel na si Gabriel kay Maria at sinabi sa kanya na siya ay manganganak kay Jesus.Lucas 1:26–38
: Nagpakita ang mga anghel sa mga pastol, at ibinalita ang pagsilang ni Jesus.Lucas 2:8–15
, Mateo 28:1–7, Marcos 16:4–8, Lucas 24:3: Ipinahahayag ng mga anghel sa walang lamang libingan ang pagkabuhay na mag-uli ni Jesus.Juan 20:11–13
: Inutusan ng isang anghel si Felipe na puntahan ang isang Etiopeng bating.Mga Gawa 8:26–27
: Tiniyak ng isang anghel kay Pablo na mabubuhay siya at ang mga kasama niya sa barko.Mga Gawa 27:23–24
: Inihayag ng Diyos ang aklat ng Pahayag sa pamamagitan ng kanyang anghel kay Juan. Nakakita siya ng ilang anghel sa buong aklat.Pahayag 1:1
: Sinabi ng isang anghel kay Juan na “sinugo ng Panginoong Dios ng mga banal na propeta ang kaniyang anghel upang ipakita sa kaniyang mga alipin ang mga bagay na mangyayaring madali.”Pahayag 22:6–10
[165]↩︎
Ayon sa Ang Aklat ni Mormon, mga 600 B.C., nagkaroon ng pangitain ang propetang si Nephi kung saan nakita niya ang mga pagbabagong ginagawa sa ebanghelyo at sa Biblia. Sinasabi niya (1 Nephi 13:40, idinagdag ang diin):
At sinalita sa akin ng anghel, na sinasabi: Ang mga huling talaang ito [Ang Aklat ni Mormon at iba pang inihayag na kasulatan], na nakita mo sa mga Gentil, ay magpapatibay sa katotohanan ng una [ang Biblia], na sa labindalawang apostol ng Kordero, at ipaaalam ang malinaw at mahalagang mga bagay na inalis sa mga iyon; at ipaaalam sa lahat ng angkan, wika, at tao, na ang Kordero ng Diyos ay ang Anak ng Walang Hanggang Ama, at ang Tagapagligtas ng sanlibutan; at na ang lahat ng tao ay kailangang lumapit sa kanya, kung hindi ay hindi sila maliligtas.
Si Mormon, na bumuo ng karamihan sa teksto ng aklat, ay sumulat ng kahalintulad na mensahe (Mormon 7:5–9).
[166]↩︎
Pahayag 14:6
At nakita ko ang ibang anghel na lumilipad sa gitna ng langit, na may walang hanggang ebanghelyo upang ipangaral sa mga nananahan sa lupa, at sa bawat bansa, at angkan, at wika, at bayan,
[167]↩︎
Isang hayag kay Joseph Smith noong 1831 ang nag-ugnay sa pagpapanumbalik ng ebanghelyo at Apocalipsis 14:6 (Doktrina at mga Tipan 133:36):
at ngayon, katotohanang sinasabi ng Panginoon na upang ang mga bagay na ito ay malaman sa inyo, O kayong mga naninirahan sa daigdig, ay isinugo ko ang aking anghel na lumilipad sa gitna ng langit, taglay ang walang hanggang ebanghelyo, na nagpakita sa ilan at ipinagkatiwala ito sa tao na magpapakita sa marami na naninirahan sa daigdig
Noong 1848, tahasang iniugnay ni Oliver Cowdery ang paglabas ng Ang Aklat ni Mormon sa Apocalipsis 14:6:
[Ang Aklat ni Mormon] ay naglalaman ng walang hanggang ebanghelyo, at dumating bilang katuparan ng mga paghahayag ni Juan kung saan sinabi niya na nakita niya ang isang anghel na may dalang walang hanggang ebanghelyo upang ipangaral sa bawat bansa, wika, at bayan.
- Revelation to Joseph Smith connects the restoration to Revelation 14:6.
- Oliver Cowdery testifies of the plates, Book of Mormon translation, priesthood restoration by angels.
[168]↩︎
Sa edisyong 1835 ng Doktrina at mga Tipan, pinalawak ni Joseph ang isang hayag mula Agosto 1830, na gumagawa ng posibleng parunggit sa Pahayag 14:6 (naka-italics ang rebisyon):
sapagkat dumarating ang oras na iinom ako ng bunga ng ubas na kasama ninyo sa lupa, at kasama si Moroni, na isinugo ko sa inyo upang ihayag ang Ang Aklat ni Mormon, na naglalaman ng kaganapan ng aking walang hanggang ebanghelyo; sa kanya ko ipinagkatiwala ang mga susi ng talaan ng patpat ni Ephraim;
- Earliest version of an 1830 revelation (D&C 27) on wine in the sacrament.
- Revised version of an 1830 revelation (D&C 27) as printed in the 1835 Doctrine and Covenants.
[169]↩︎
:2 Corinto 11:14
At hindi katakataka; sapagkat si Satanas man ay nagkukunwaring anghel ng kaliwanagan.
[170]↩︎
Binanggit ni Joseph ang pangyayaring ito sa isang liham sa Simbahan noong 1842:
Isang tinig ng Panginoon sa ilang ng Fayette, Senneca County, na ipinahahayag na ang tatlong saksi ay magpapatotoo tungkol sa aklat. Isang tinig, ang tinig ni Michael sa pampang ng Susquehanna, na inilalantad ang diyablo nang magpakita ito bilang isang anghel ng liwanag. Ang tinig nina Pedro, Santiago, at Juan sa ilang sa pagitan ng Harmony, Susquehanna County, at Colesville, Broom County;
Kaunti ang nalalaman tungkol sa pangyayaring ito. Dahil sinasabing nangyari ito “sa pampang ng Susquehanna” at binanggit sa pagitan ng karanasan ng Tatlong Saksi at ng pagpapanumbalik ng pagkasaserdote nina Pedro, Santiago, at Juan, posible na naganap ito noong Mayo 1829 habang isinasalin nina Joseph at Oliver ang Ang Aklat ni Mormon sa Harmony, Pennsylvania.
- Joseph records an appearance of the archangel Michael on the banks of the Susquehanna river "detecting the devil" who appeared as an angel of light.
- Oliver Cowdery says he first met Joseph Smith on April 5, 1829; describes Book of Mormon translation process.
[171]↩︎
Ilang tao ang nagtala ng mga turo ni Joseph tungkol sa pagtukoy kay Satanas o sa mga huwad na anghel sa paglipas ng mga taon, kabilang sina Wilford Woodruff, Martha Jane Knowlton Coray, William Clayton, at Willard Richards. Isang artikulo noong 1842 sa Times and Seasons, na malamang ay isinulat ni Joseph, ay nagbigay rin ng tagubilin tungkol dito. Itinala ni Woodruff na nagturo si Joseph:
Kapag si Satanas ay nagpapakita sa tao sa anyo ng isang katauhan at iniaabot ang kanyang kamay sa kanya at hinahawakan ng tao ang kanyang kamay at wala siyang maramdamang anumang substansiya, maaari niyang malaman na si Satanas iyon sapagkat ang isang anghel ng Diyos (na isang anghel ng liwanag) ay isang banal na may nabuhay na muling katawan; at kapag siya ay nagpapakita sa tao at iniaabot ang kanyang kamay sa kanya at may nararamdamang substansiya ang tao kapag hinawakan niya iyon, gaya ng sa pakikipagkamay sa kanyang kapwa, maaari niyang malaman na iyon ay isang anghel ng Diyos. At kung may isang banal na magpakita sa tao na ang katawan ay hindi pa nabubuhay na mag-uli, hindi niya kailanman iaalok ang kanyang kamay.
Ang tala ni William Clayton tungkol sa pagtuturo ni Joseph ng mga kahalintulad na alituntunin noong 1843 ay kalaunang ginawang kanon bilang Seksyon 129 ng Doktrina at mga Tipan.
[172]↩︎
Ang isyu ng Times and Seasons noong Abril 1, 1842 ay may kasamang artikulong pinamagatang “Try the Spirits,” na tila isinulat ni Joseph, na editor ng pahayagan noon. Hindi niya binanggit ang pakikipagkamay, pero binanggit niya ang kaloob na makakilala ng mga espiritu, paghahayag, pagkasaserdote, ang kulay ng buhok ng anghel, at na ang mga tunay na espiritu ay hindi sasalungat sa mga naunang paghahayag.
Binanggit sa mga tala ni Martha Jane Knowlton Coray mula sa isa sa mga sermon ni Joseph noong 1841 na ang kalapati ay isa ring palatandaan ng isang tunay na espiritu o anghel. Nang mabinyagan si Jesus, sinasabi ng Biblia na “ang Espiritu Santo ay nanaog sa anyong tulad sa isang kalapati, sa ibabaw niya” (Lucas 3:22).
- Times and Seasons article, likely written by Joseph Smith, teaches about the discerning of spirits.
- Martha Jane Knowlton Coray notes Joseph’s teachings on detecting true angels.
[173]↩︎
Isinulat ng apostol na si Juan (1 Juan 4:2–3):
Sa ganito ninyo nakikilala ang Espiritu ng Diyos: ang bawat espiritung nagpapahayag na si Jesucristo ay naparitong nasa laman ay sa Diyos: At ang bawat espiritung hindi nagpapahayag na si Jesucristo ay naparitong nasa laman ay hindi sa Diyos: at ito yaong espiritu ng anticristo, na inyong narinig na darating; at ngayo’y nasa sanglibutan na nga.
Sa kanyang artikulo noong 1842, itinuro ni Joseph Smith na si Juan ay nagsasalita sa mga Kristiyano sa isang napakatiyak na kalagayan, at na ang basta pag-amin kay Cristo ay hindi ebidensya ng isang tunay na espiritu.
Si [John] ay nagsalita sa isang mga taong nasa ilalim ng kaparusahan ng kamatayan sa sandaling yakapin nila ang Kristiyanismo; at walang sinuman na walang kaalaman sa katotohanang ito ang aamin dito at ilalantad ang kanilang sarili sa kamatayan: at dahil dito, ibinigay ito bilang isang pamantayan sa simbahan o mga simbahan na sinulatan ni Juan.
- Times and Seasons article, likely written by Joseph Smith, teaches about the discerning of spirits.
[174]↩︎
Sa kasaysayan ni Lucy Mack Smith noong 1844–45, idinetalye niya ang mga pagdalaw ng anghel na si Moroni kay Joseph noong 1823. Inutusan si Joseph na sabihin sa kanyang ama ang tungkol sa kanyang pangitain, pero hindi niya ito nagawa pagsapit ng sumunod na araw. Muling nagpakita si Moroni upang tiyakin kay Joseph na paniniwalaan siya ng kanyang ama, at ayon kay Lucy, sinabi rin niya:
Ipapakita ko sa iyo ang pagkakaiba ng liwanag at kadiliman at ang paggawa ng isang <mabuting> Espiritu at ng isang masamang espiritu[.] susubukan ng masamang espiritu na punuin ang iyong isipan ng bawat masama at makasalanang bagay upang ilayo sa iyo ang bawat mabuting isip at damdamin sa iyong isipan <ngunit dapat mong panatilihing laging nakatuon ang iyong isip sa Diyos upang walang kasamaang makapasok sa iyong puso>
- Lucy Mack Smith recounts Joseph seeing the angel, receiving instruction, and telling the family about ancient Americans.
[175]↩︎
Tungkol sa mga teorya na nakatulong ang sakit sa pag-iisip kay Joseph Smith sa paglikha ng Ang Aklat ni Mormon, isinulat ng mananaliksik na Banal sa mga Huling Araw na si Brian C. Hales:
Walang makikitang ebidensya sa mga tala ng kasaysayan na si Joseph Smith ay nagpakita ng isang saykayatrikong patolohiya habang idinidikta ang Ang Aklat ni Mormon.
- Brian C. Hales outlines views regarding Joseph Smith creating the Book of Mormon through mental illness.
[176]↩︎
Ang pilosopo at historyador na si Isaac Woodbridge Riley, may-akda ng aklat na Ang Tagapagtatag ng Mormonismo: Isang Sikolohikal na Pag-aaral kay Joseph Smith, Jr., ay sumulat na ang epilepsy ang nagpapaliwanag sa mga karanasang pangitain ni Joseph Smith. Sinabi rin niya na ang Ang Aklat ni Mormon ay nabuo sa pamamagitan ng mala-trance na gawain ng awtomatikong pagsulat, kung saan hindi sinasadyang naalala ni Joseph ang impormasyon mula sa iba’t ibang pinagmulan.
- Isaac Woodbridge Riley claims Joseph Smith had epilepsy and produced the Book of Mormon through automatic writing.
[177]↩︎
Sinabi ng historyador na si Lawrence Foster, matapos makipag-usap sa psychiatrist na si Jess Groesbeck, noong 1993 na nakita niya ang "manic-depressive syndrome" bilang isang kapani-paniwalang paliwanag para sa pag-uugali ni Joseph Smith. Binanggit ni Foster na isa lamang itong palagay, at na:
Kahit sa mga taong buhay pa, mahirap i-diagnose ang manic-depression dahil ang mga sintomas nito ay maaaring magmukhang ibang uri ng karamdamang pangkaisipan. Mas mahirap pa ang maaasahang diagnosis sa isang taong wala na sa buhay, lalo na kung banayad ang mga sintomas.
- Lawrence Foster writes that a manic-depressive illness may explain Joseph Smith's behavior.
[178]↩︎
Isinulat ni William D. Morain, isang dating siruhano at propesor ng medisina sa Dartmouth, sa kanyang aklat noong 1998 na The Sword of Laban na malamang na nagkaroon si Joseph Smith ng isang dissociative na kondisyon dahil sa trauma mula sa operasyon sa kanyang binti noong bata pa siya. Sinabi niya:
Ngunit tila sinanay din ni Joseph ang sarili niya na gamitin ang kanyang kakayahan para sa dissociation kung kailan niya gusto, sa isang uri ng kusang self-hypnosis. Ang mala-trance na kalagayang ito ay maliwanag na naging pangunahing pinagmumulan ng kanyang pagiging malikhain, marahil dahil sa nakapangingilabot na yaman ng nilalamang nakaabang sa hiwalay nitong saklaw.
Sinabi rin ni Morain na naimpluwensiyahan si Joseph ng laban sa Masonry, relihiyosong revivalism, at nakimkim na sama ng loob sa kanyang mga magulang.
- William D. Morain writes that Joseph Smith's leg surgery left him with a dissociative mental condition that influenced his creation of the Book of Mormon.
[179]↩︎
Sa kanyang aklat noong 1931 na Joseph Smith and His Mormon Empire, isinulat ni Harry M. Beardsley:
Ang Aklat ni Mormon ay produkto ng isip ng isang nagdadalaga o nagbibinatang tao, at ng isang isip na may mga sintomas ng pinakakaraniwang mga sakit sa pag-iisip ng pagdadalaga o pagbibinata—dementia præcox [schizophrenia]. Nang matapos ang aklat, si Joe ay nakaahon na mula sa pagdadalaga o pagbibinata tungo sa pagiging ganap na maygulang, at ang uri ng kanyang sakit ay nabago.
Ang una sa mga tendensiyang schizophrenic ni Joe na umunlad ay ang kanyang pangangarap nang gising; sa pagkakatuklas niya ng kanyang peekstone, ito ay naging pagtitig sa kristal. Ang pagtitig sa kristal ay maaaring ihambing sa kusang-loob na pinukaw na schizophrenia.
- Harry M. Beardsley claims Joseph Smith had dementia præcox (schizophrenia), which helped him produce the Book of Mormon.
[180]↩︎
Noong 1898, sinabi ng manunulat na si Lily Dougall na si Joseph ay “tunay na nalinlang ng mga awtomatikong kakaibang gawa ng isang masigla ngunit hindi disiplinadong isip.” Iminungkahi ng historyador na si Bernard DeVoto na si Joseph Smith ay may paranoia noong 1930.
- Lily Dougall writes that Joseph Smith was "genuinely deluded" in his religious thinking and likely wrote the Book of Mormon himself.
- Bernard DeVoto says Joseph Smith was a "paranoid" that experienced hallucinations, says Book of Mormon was influenced by Solomon Spaulding's Manuscript Found and Sidney Rigdon.
[181]↩︎
Halimbawa, ganito ang naging konklusyon ni Simon Kyaga at ng iba pa noong 2018:
Ang Swedish total population case-control study na ito ay ilang ulit na mas malaki kaysa sa mga naunang pag-aaral at ipinapakita nito ang mas mataas na posibilidad para sa mga taong may schizophrenia at bipolar disorder, pati na rin sa kani-kanilang mga kamag-anak, na magtrabaho sa isang malikhaing trabaho kumpara sa mga control. Ang mga pagkakaiba sa IQ (na available para sa mga lalaki lamang) ay hindi nakapagpaliwanag sa mga ugnayang ito. Kaya, ang kasalukuyang pag-aaral ay nagbibigay ng malakas na suporta sa ideya na ang pagkamalikhain ay pamilyar na kaugnay ng schizophrenia at bipolar disorder, na iminungkahi sa mga naunang pag-aaral.
Iniulat din ng isang pag-aaral nina Santosa at iba pa ang isang ugnayan sa pagitan ng bipolar disorder at pagkamalikhain.
- Study by Kyaga et al. finds connection between creativity and schizophrenia, bipolar disorder.
- Study by Santosa et al. reports connection between bipolar disorder and creativity.
[182]↩︎
Sa isang 2025 meta-analysis ng schizophrenia at mga pag-aaral sa pag-iisip, isinulat ni Noaz Cohen at iba pa:
Ipinakita ng meta-analysis ng lahat ng 11 pag-aaral ang isang makabuluhang pagbaba . . . na katumbas ng karaniwang pagbaba na 5 IQ points sa pagitan ng mga pagtatasa bago nagsimula ang sakit at pagkatapos nitong magsimula.
Sa pagsulat tungkol sa pag-iisip sa bipolar disorder noong 2023, sinabi nina Jennifer Nicoloro-SantaBarbara at iba pa:
Ang mga kakulangan sa pag-iisip na nakikita sa bipolar disorder, sa mga larangan tulad ng pagkatutong berbal, atensyon, at ehekutibong tungkulin, ay may pagkakatulad sa uri ng mga naiulat sa schizophrenia, bagaman hindi gaanong malala. Mahalagang tandaan na ang mga kakulangan sa pagganap ng pag-iisip, sa mga larangan tulad ng atensyon, bilis ng pagproseso, tahasang memorya, at ilang aspeto ng ehekutibong tungkulin, ay nagpapatuloy kahit matatag ang kalagayang emosyonal ng mga pasyente at may kaugnayan sa mahinang kalidad ng buhay (QoL), kapansanan, at hindi ganap na paggaling ng kakayahang gumanap.
- Noaz Cohen et al. find that schizophrenia leads to cognitive decline.
- Jennifer Nicoloro-SantaBarbara et al. write about cognition in bipolar disorder.
[183]↩︎
Pinuna ni Robert D. Anderson, isang dating Banal sa mga Huling Araw at retiradong psychiatrist, ang ideya na may bipolar disorder si Joseph Smith, at binanggit ang kawalan ng mga makasaysayang salaysay na kahit bahagyang nagpapahiwatig ng “pag-uulit-ulit” ng mania at depresyon. Idinagdag pa niya:
Paano naipapaliwanag ng anumang uri ng Bipolar Affective Disorder ang Ang Aklat ni Mormon, ang mga hayag ni Smith, o ang Aklat ni Abraham? Sa pinakamabuti, nagbibigay lamang ito kay Smith ng malalim na pagninilay kapag siya ay depressed at lakas kapag siya ay hypomanic. Kaunti lang ang naidaragdag nito sa paliwanag para sa mga “himala” na ito.
Tungkol sa schizophrenia, sinasabi ng historyador na Banal sa mga Huling Araw na si Klaus J. Hansen na “napakakaraniwan ng mga auditory hallucination,” pero si Joseph ay “malinaw na hindi nagpakita ng alinman sa iba pang mga sintomas ng schizophrenia.”
- Robert D. Anderson writes that Joseph Smith did not have Bipolar Disorder, and that the condition would not have aided him in creating the Book of Mormon; says the Book of Mormon may help analyze Smith's mind.
- Klaus J. Hansen says epilepsy and automatic writing theories for Joseph Smith are unlikely, comments on "bicameral" and schizophrenia framework for Joseph Smith.
[184]↩︎
Isinulat ni Brian C. Hales na ang mga paglalarawan sa pagdidikta ni Joseph Smith ng Ang Aklat ni Mormon ay hindi tugma sa bipolar disorder o mga dissociative condition, at na “ang mga ganitong karamdaman ay hindi makapagbibigay sa isang tao ng mga kakayahang wala pa siya noon.”
Binatikos ng psychologist na Latter-day Saint na si Richard N. Williams ang aklat ni William D. Morain na The Sword of Laban, na nagsabing may dissociative condition si Joseph Smith. Sa marami niyang puna, sinabi ni Williams na ang aklat ay "hindi isang kapani-paniwalang iskolar na akda," na isa itong mahinang kasaysayan na gumamit ng piling ebidensya, at na umaasa ito sa pag-diagnose sa isang taong patay na. Binatikos niya ang palagay ni Morain na ang mga karanasang panrelihiyon ni Joseph ay kailangang may sikolohikal na paliwanag, sa halip na isaalang-alang ang mas malawak na kontekstong pangkasaysayan at panrelihiyon ni Joseph.
- Brian C. Hales outlines views regarding Joseph Smith creating the Book of Mormon through mental illness.
- Richard N. Williams critiques William D. Morain's book on Joseph Smith and dissociative disorder.
[185]↩︎
Isinulat ng mga iskolar ng kasaysayang medikal na sina Mathias Schmidt, Saskia Wilhelmy, at Dominik Gross:
Kaya ang paglalapat ng mga kategorya at depinisyon ng sakit sa nakaraan ay isang hindi katanggap-tanggap na pagpapasimple at isang anakronismo. . . . Sa pinakamabuti, makakakita tayo ng mga pagkakatulad nang hindi itinutumbas ang mga ito; kung hindi, mababago nang pabalik ang nakaraan.
Pinakamabisa ang saykayatrya at kasaysayan sa pag-diagnose kapag mahigpit nilang ginagamit ang pinakamainam na mga pamamaraan ng parehong disiplina, at dapat malaman ng mga doktor at historyador ang kanilang mga responsibilidad.
- Schmidt, Wilhelmy, and Gross write that retrospective diagnosis must be heavily scrutinized, and should only be done following rigorous methods.
[186]↩︎
Ibinuod ng retiradong manggagamot at neurologist na si Osamu Muramoto ang debate tungkol sa retrospective diagnosis:
Sa isang banda, may mga historyador na itinatanggi ang posibilidad ng retrospective diagnosis nang buo, . . . dahil ang medikal na diagnosis ay sa esensya isang panlipunang konstruksyon ng panahon at lugar sa kasaysayan, na hindi maililipat sa ibang panahong pangkasaysayan. Sa kabilang banda, may mga tumatanggap sa tesis na ang mga diagnosis sa kasaysayan ay isang panlipunang konstruksyon o “panlipunang diagnosis,” pero hindi nila itinatanggi nang buo ang posibilidad ng retrospective diagnosis, hangga’t ang mga mananaliksik ay gumagawa ng mga kailangang hakbang para maiwasan ang mga anachronistic na patibong sa pagbibigay-kahulugan sa mga historikal na sanggunian. Itinataguyod din nila, gaya ng ginagawa ko sa papel na ito, ang isang proyektong pangkat sa pagitan ng mga propesyunal sa medisina at mga historyador.
Ipinapahayag ni Muramoto na dapat pagtuunan ng pansin ng mga iskolar ang paglalarawan sa mga sintomas ng isang taong nabuhay noon sa kasaysayan sa halip na bigyan siya ng tiyak na diagnosis ng sakit, maliban kung lalo nang matibay ang ebidensya. Sa ganitong diwa, sinasabi niya na posible ang retrospective diagnosis, ngunit na “lahat ng medikal na diagnosis ay mahalagang isang panlipunang konstruksyon.”
- Osamu Muramoto writes on the retrospective diagnosis of historical figures.
[187]↩︎
Sa kanilang papel, nagpalagay sina Beckstead at iba pa:
Gumamit si [Joseph] Smith ng isang tagakitang bato para magsalin, at ipinapalagay namin ang isang entheogen; ang paggamit ng huli ay iminumungkahi ng mga ulat tungkol sa kanyang madalas na anyong “lasing” o “nababago” habang nagsasalin... Isa sa mga pinakamatitinding karanasang panrelihiyon na makikita sa mga salaysay ng panaginip na “Puno ng Buhay” na iniulat ni Joseph Sr. at itinala sa Ang Aklat ni Mormon ni Joseph Jr. ay maaaring mapadali sa pamamagitan ng paglanghap ng usok mula sa mga sekresyon ng glandulang parotid ng palakang Sonoran Desert (I. alvarius) na ipinapakita sa Larawan 24 at matatagpuan sa parehong pangkalahatang lugar gaya ng peyote.
- Robert Beckstead et al. speculate that Joseph Smith used psychoactive substances to write the Book of Mormon.
[188]↩︎
Sa kanyang tugon sa artikulo nina Beckstead at iba pa, isinulat ni Brian C. Hales:
Ang ideya na si Joseph Smith ay isang napakahusay na dalubhasa sa mga halamang-gamot at kabute na kayang tamang matukoy ang mga psychedelic na kabute mula sa mga death cap at pagkatapos ay maayos na maihanda ang mga entheogen para makuha ang inaasahang mga guni-guni ay walang suportang pangkasaysayan. Ang pagkatuto para magkaroon ng ganitong antas ng kaalaman para sa karamihan sa pitong entheogen ay magiging mahirap at matagal. Sa kabuuan, walang ebidensya na ang mga kabute, cacti, ibang mga halaman, o mga likidong inilalabas ng palaka ay hinanap, inani, inihanda, o kinonsumo ng unang henerasyon ng mga mananampalataya o ng sinumang sumunod pagkatapos nila.
- Brian C. Hales rejects Robert Beckstead et al.'s findings about Joseph Smith's possible use of hallucinogenic drugs.
[189]↩︎
Ayon sa Encyclopedia Britannica, ang awtomatikong pagsulat ay:
pagsulat na nalilikha nang hindi sinasadya habang ang atensyon ng paksa ay tila nakatuon sa ibang bagay. Maaaring mangyari ang penomenong ito kapag ang paksa ay gising at alisto o nasa hipnotikong trance, karaniwan sa isang séance. Ang nalilikha ay maaaring mga salitang walang kaugnayan, mga piraso ng tula, mga bansag, mga biro sa salita, mga kahalayan, o maayos na organisadong mga pantasya. Noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa kasagsagan ng popular na interes sa penomenong ito, ang inspirasyon para sa awtomatikong pagsulat ay karaniwang iniuugnay sa panlabas o sobrenatural na mga puwersa. Mula nang lumitaw, bandang 1900, ang mga teorya tungkol sa personalidad na nagsasabing may walang malay at may malay na motibasyon, ipinagpalagay na ang inspirasyon para sa awtomatikong pagsulat ay ganap na nagmumula sa loob.
May dalawang pangunahing pananaw tungkol sa awtomatikong pagsulat:
1. Naturalistiko: ang awtomatikong pagsulat ay nagmumula sa hindi malay ng isang tao.
2. Supernatural: ang awtomatikong pagsulat ay nanggagaling sa panlabas na pinagmulan, gaya ng isang espiritu.
- Britannica defines automatic writing as a spiritual practice.
- Brian C. Hales concludes that the creation of the Book of Mormon has similarities with automatic writing but that doesn't account for its origin.
[190]↩︎
Sa American Apocrypha, ikinakatwiran ni Scott C. Dunn na ang Ang Aklat ni Mormon ay sumusunod sa mga padron na karaniwan sa mga akdang nalikha sa pamamagitan ng naturalistikong awtomatikong pagsulat.
Sinasabi ni Dunn na hindi pangkaraniwan para sa mga sulating nalikha sa pamamagitan ng awtomatikong pagsulat na maglaman ng sinaunang wika o mga detalyeng pangkasaysayan na hindi inaasahang alam ng may-akda. Inihahambing niya si Joseph Smith kay Pearl Curran, isang espiritista mula sa unang bahagi ng ika-20 siglo na nagsabing siya ay nagsa-channel ng walang katawang espiritu ng isang babaeng nagngangalang Patience Worth, at nakalikha ng isang mahabang aklat na tinawag na The Sorry Tale.
Inangkin ni William D. Morain na si Joseph ay pumapasok sa isang kalagayang parang ulirat, na nagmumula umano sa isang pinaghihinalaang dissociative disorder, habang dinidikta ang Ang Aklat ni Mormon.
[191]↩︎
Isinulat ng kritikong pampanitikan ng mga Banal sa mga Huling Araw na si Robert A. Rees na hindi naipapaliwanag ng naturalistikong awtomatikong pagsulat ang pagiging komplikado ng Ang Aklat ni Mormon, ang makasaysayang detalye nito, at ang nilalamang banyaga sa ika-19 na siglong mundo ni Joseph Smith. Pansin ni Rees na hindi makagagawa ang subconscious ni Joseph ng impormasyong hindi niya kailanman nakaharap, kabilang ang mga detalye ng sinaunang paglalakbay sa disyerto ng Arabia, materyal at pampolitikang kultura ng Mesoamerica, at mga sinaunang wika at pangalan. Sinabi niya na ang “mga posibilidad na mahulaan ni Joseph Smith kahit isa lamang sa mga ito, lalo pa ang daan-daan, ay napakaliit.”
Idinagdag ni Rees na walang ibang teksto ng awtomatikong pagsulat ang tumutugma sa pagiging komplikado ng Ang Aklat ni Mormon, sa "kapal ng doktrina nito, ni sa pagkakatugma ng teolohiya nito sa Biblia."
- Robert A. Rees concludes that Joseph Smith did not write the Book of Mormon by automatic writing.
[192]↩︎
Isinulat ni Brian C. Hales na walang ebidensya na iminumungkahi na kayang lumikha ng subconscious ng isang akdang kasinlawak ng Ang Aklat ni Mormon. Idinagdag niya:
Malamang na tatanggihan ng mga sekularista ang mga hayag ni Joseph Smith na naglalarawan ng iba’t ibang uri ng mga puwersang supernatural na nakaimpluwensya kapwa sa paglikha ng Ang Aklat ni Mormon at sa mga awtomatikong pagsulat. Kahit iniuugnay ng mga paliwanag na sikolohikal ang mga salita sa subconscious na isip ng mga may-akda, wala pang mga inaasahang eksperimento na nagpapakitang posible ito ang naisagawa. Gayundin, hindi pa napatutunayan ang mga palagay na ang pagpasok sa isang trance state ay maaaring magpahusay sa likas na kakayahan ng mga may-akda sa pagbuo ng teksto.
- Brian C. Hales concludes that the creation of the Book of Mormon has similarities with automatic writing but that doesn't account for its origin.
- Klaus J. Hansen says epilepsy and automatic writing theories for Joseph Smith are unlikely, comments on "bicameral" and schizophrenia framework for Joseph Smith.
[193]↩︎
Pabirong iminungkahi ni Jeff Lindsay na ang aklat ni Walt Whitman noong 1855 na Leaves of Grass ang tunay na pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon. Sinabi niya na malulutas ang hindi tugmang petsa kung ipagpapalagay na si Whitman, na noon ay isang batang nakatira sa New York, ay naisulat ang manuskrito nang sapat na kaaga para makapangopya si Joseph mula rito.
Binubuo ni Lindsay ang isang listahan ng mga salita mula sa Leaves of Grass na diumano’y “nagpapaliwanag” sa pinagmulan ng mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon. Halimbawa:
Magugulat ang mga Mormon na makita kay Whitman ang pinagmulan ng mga di-karaniwang pangalan sa Ang Aklat ni Mormon, gaya ng Ether (ibinigay sa eksaktong anyong iyon—dalawang beses pa!—at sa konteksto ng mga paglalayag sa karagatan gamit ang mga barge!), o Alma (hinango mula sa “Alamo” sa isang bahagi na nagsilbing pinagmulan ng maraming digmaan sa aklat ni Alma).
- Jeff Lindsay satirically argues that Joseph Smith plagiarized Walt Whitman's Leaves of Grass.
[194]↩︎
Sinasabi ng mga kritiko na tinatalakay ng Ang Aklat ni Mormon ang mga paksa mula sa panahon at lugar ni Joseph Smith, gaya ng anti-Masonry at bautismo ng mga sanggol. Noong 1831, sinabi ni Alexander Campbell:
Itong propetang si Smith, sa pamamagitan ng kanyang salaming bato, ay isinulat sa mga lamina ni Nephi, sa kanyang Aklat ni Mormon, ang bawat kamalian at halos bawat katotohanang tinalakay sa N. York sa nakalipas na sampung taon. Siya ang nagpapasya sa lahat ng malalaking pagtatalo—bautismo ng sanggol, ordinasyon, ang Trinidad, pagbabagong-buhay, pagsisisi, pagbibigyang-katwiran, ang pagkahulog ng tao, ang Pagbabayad-sala, transubstansasyon, pag-aayuno, penitensiya, pamahalaan ng simbahan, karanasang panrelihiyon, ang tawag sa ministeryo, ang pangkalahatang pagkabuhay na mag-uli, walang hanggang kaparusahan, kung sino ang maaaring magbautismo, at maging ang usapin ng Masoneriya, republikang pamahalaan, at mga karapatan ng tao. Ang lahat ng paksang ito ay paulit-ulit na binabanggit.
[195]↩︎
Isinulat ng lingguwistang Latter-day Saint na si Royal Skousen tungkol sa kanyang pagsusuri sa mga siping biblikal sa Ang Aklat ni Mormon, na nagsasabi:
Para sa napakalaking karamihan ng mga parirala sa mga siping biblikal, ang pinakamalapit na pagbasa sa Biblia ay mula sa King James Bible at hindi sa mas naunang mga salin sa Ingles ng Biblia
Ang malaking hiwaga rito, siyempre, ay kung paano nalaman ni Joseph Smith, kung siya ang may-akda (ang tagasalin sa wikang Ingles) ng Ang Aklat ni Mormon, ang pagbasa sa Griyego (o ang paglitaw nito sa isa sa mga naunang salin ng Biblia sa Ingles mula pa noong 1530s) upang maipasok niya ito sa kanyang sipi sa Ang Aklat ni Mormon, na sa iba pang aspeto ay lubos na nakabatay sa King James Bible.
- Royal Skousen analyzes King James Bible passages in the Book of Mormon.
[196]↩︎
Mula sa pananaw ng mga Banal sa mga Huling Araw, si Kent P. Jackson, isang iskolar ng sinaunang kasulatan, ay nagbigay ng isang posibleng dahilan kung bakit isinulat ang Ang Aklat ni Mormon sa wikang kahawig ng King James Bible:
Alam ng mga manunulat ng Ang Aklat ni Mormon na ang mga tao sa mga huling araw ay magkakaroon muna ng Biblia bago nila makuha ang Ang Aklat ni Mormon. At dahil ang pagpapanumbalik ay magaganap sa isang bansang nagsasalita ng Ingles, kinailangan ang isang Bibliang Ingles, at kinailangan din na nasa kamay ito ng mga karaniwang tao. Dahil sa ugnayang iiral sa pagitan ng Ang Aklat ni Mormon at ng Biblia, makatuwiran na gagawin ng Diyos na maisalin ang Ang Aklat ni Mormon sa wikang pampanitikan ng banal na kasulatan na pamilyar sa orihinal na mga mambabasa nito—ang wika ng Bibliang Ingles. Dahil diyan, naniniwala ako na ang wika ng King James Version ang nagtakda sa wikang pinagpahayagan ng Ang Aklat ni Mormon. Kung may ibang Bibliang Ingles noong 1829, malamang na naipahayag ang Ang Aklat ni Mormon sa paraang sapat na magpapakita ng impluwensya ng Bibliang iyon upang matugunan ang mga pangangailangan ng pagpapanumbalik.
- Kent P. Jackson writes on the Book of Mormon being revealed in the language of the King James Bible.
[197]↩︎
Sinabi ng asawa ni Joseph na si Emma Hale Smith na siya ay “hindi marunong magsulat o magdikta ng isang malinaw at maayos ang pagkakasulat na liham; lalo na ang magdikta ng isang aklat gaya ng Ang Aklat ni Mormon.”
Noong Pebrero 1831, isinulat ni Abner Cole sa Palmyra Reflector na ang “kakayahang pangkaisipan” ni Joseph ay “tila lubhang limitado, at sa kakaunting pagkakataon na nagkaroon siya sa paaralan, kaunti lang o wala siyang naging pag-unlad.”
Sinabi ni Hiram Page, isa sa walong saksi ng Ang Aklat ni Mormon, matapos umalis sa Simbahan:
Tungkol naman sa Ang Aklat ni Mormon, magiging hindi makatarungan sa aking sarili, at sa gawain ng Diyos sa mga huling araw, kung sasabihin ko . . . na ang isang taong may kakayahan ni Joseph, na noong panahong iyon ay hindi marunong bumigkas ng salitang Nephi, ay makasusulat ng isang aklat na animnaraang pahina, na kasintama ng Ang Aklat ni Mormon nang walang kapangyarihang higit sa karaniwan.
Si Jonathan Hadley, na nilapitan ni Joseph Smith tungkol sa paglalathala ng Ang Aklat ni Mormon, ay nagsabi kalaunan noong 1842:
Tungkol naman kay Jo, sadyang napakabobo niya para magsulat ng kahit karaniwang talata sa pahayagan na may simpleng katinuan, gaya ng masaganang pinatutunayan ng mga kolum ng pahayagang Mormon. Bago niya ginawa ang panlilinlang na ito, napakakulang ng kanyang pinag-aralan kaya halos hindi niya maisulat nang malinaw ang kanyang pangalan o mabaybay ito nang tama. Wala na siyang naging higit pang bahagi sa paghahanda ng Ang Aklat ni Mormon para sa paglilimbag, maliban sa naibigay ko na sa kanya.
[198]↩︎
Inihambing ng Banal sa mga Huling Araw na iskolar ng panitikan na si Robert Rees si Joseph Smith sa iba pang mga manunulat noong ika-19 na siglo tulad nina Henry David Thoreau, Ralph Waldo Emerson, at Nathaniel Hawthorne. Binanggit niya na, “walang eksepsiyon, ang mga kasabayan ni Joseph Smith na may-akda ay gumawa ng kanilang mahahalagang akda noong sila ay hinog na bilang mga manunulat.” Isinulat niya:
Walang ebidensya bago ang 1830 na si Smith ay nahuhubog bilang manunulat o na mayroon siyang mga ambisyon bilang may-akda. Ang mga materyal na naisulat sa mga taon kaagad pagkatapos mailathala ang Ang Aklat ni Mormon ay nagpapakita kay Joseph Smith bilang manunulat na may kaunting estilong pampanitikan o husay sa pagsulat. Tiyak na may ebidensya ng simula ng isang mahusay magsalitang tinig, pero ang tinig na iyon ay nag-aatubili at hilaw pa. Wala kahit saan sa mga unang isinulat ni Joseph Smith ang uri ng kakayahang pampanitikan na kailangan upang magsulat ng isang aklat na mula noon ay naisalin sa mas maraming wika at nakapagbenta ng mas maraming kopya kaysa sa alinmang aklat na isinulat ng kanyang mga bantog na kasabayan.
- Robert A. Rees compares Joseph Smith's and other nineteenth century writers' literary careers and education.
[199]↩︎
Maraming kritiko ang hindi sumasang-ayon sa konklusyon na lampas sa kakayahan ni Joseph Smith sa pagsusulat ang Ang Aklat ni Mormon. Halimbawa, sinabi ng historyador na si Dan Vogel:
Ang aklat na idinikta ni Joseph ay hitik sa mga halimbawa ng kanyang mahinang balarila at Yankee na diyalekto, gayundin sa hilig niyang lumihis sa paksa, mag-ulit-ulit, at maging sobrang madaldal.
Parehong sina C. C. Blatchley at Alexander Campbell, na kapwa hindi nakakilala kay Joseph Smith, ay bumatikos sa teksto ng Ang Aklat ni Mormon at naniwalang ang kakulangan nito sa estilo ay patunay na kaya itong likhain ni Joseph. Inangkin din ni J. B. Turner na si Joseph Smith ang may-akda ng Ang Aklat ni Mormon.
[200]↩︎
Tinataya ng iskolar na Latter-day Saint na si John Welch na inabot si Joseph ng mga 57 hanggang 63 araw ng buong-panahong pagtatrabaho sa loob ng 85 araw para isalin ang Ang Aklat ni Mormon.
Sinubukan ni Welch at ng iba pa na muling buuin ang proseso ng pagsasalin at nalaman nilang kayang panatilihin ang bilis na mga 20 salita bawat minuto sa maiikling bugso, bagaman mahirap itong mapanatili sa mahabang panahon. Binanggit niya ang isip at pisikal na pagsisikap na kakailanganin ng prosesong iyon.
Tungkol sa proseso ng pagsasalin, isinulat ni Robert Rees:
Sa anumang sukatan, ito ay isang kamangha-manghang nagawa. Bilang isang tuwirang pagsasalin o inspiradong pagdidikta, ito ay magiging isang mabigat na gawain.
[201]↩︎
Inihambing ni Robert Rees ang pagsasalin ni Joseph Smith ng Ang Aklat ni Mormon sa mga manunulat noong ika-19 na siglo na sina Nathaniel Hawthorne, Herman Melville, Henry David Thoreau, Ralph Waldo Emerson, at Walt Whitman. Ang mga manunulat na ito ay may “higit na nakatataas” na edukasyon, at umasa sa mga taon ng karanasan, mga draft, mga tala, at naunang mga aklat nang isinusulat ang kanilang pinakadakilang mga gawa.
Habang isinulat ni Hawthorne ang The Scarlet Letter sa loob ng humigit-kumulang limang buwan (ang pinakamabilis sa mga aklat na inihahambing ni Rees), siya ay 36 na taong gulang at isang bihasang manunulat. Binanggit ni Rees na ang “mga tema, uri ng mga tauhan, at mga sitwasyon sa kanyang nobela ay nahubog sa isang antas o iba pa sa mga tala, sketch, at mga kuwentong isinulat ni Hawthorne sa pagitan ng 1825 at 1850.”
- Robert A. Rees compares Joseph Smith's and other nineteenth century writers' literary careers and education.
[202]↩︎
Walang mga draft o dokumentong may kaugnayan sa teksto ng Ang Aklat ni Mormon ang nauna sa orihinal na manuskritong idinikta ni Joseph Smith noong 1829.
Sa panayam ni Emma Smith kay Joseph Smith III sa Latter-day Saint's Herald, sinabi ni Emma na si Joseph ay “walang manuskrito o aklat na binabasahan,” at na “Kung mayroon siyang anumang ganoon, hindi niya iyon maitatago sa akin.”
- Emma Smith says Joseph Smith did not use manuscripts or notes while dictating the Book of Mormon.
[203]↩︎
Isinulat ng iskolar sa panitikan na Banal sa mga Huling Araw na si Robert A. Rees na hindi maaaring alam ni Joseph Smith ang tungkol sa sinaunang paglalakbay sa disyerto ng Arabia, materyal at pampolitikang kultura ng Mesoamerica, sinaunang wika at mga pangalan, chiasmus, at paghahalaman ng puno ng olibo, na lumilitaw sa Ang Aklat ni Mormon.
Tungkol sa mga paksa at impormasyong nasa Ang Aklat ni Mormon na hindi maaaring nalaman noon pa ni Joseph Smith, sumulat kalaunan si Rees:
Napakaliit ng posibilidad na nahulaan ni Joseph Smith kahit isa man lang sa mga ito, lalo na ang daan-daan.
- Robert A. Rees argues that Joseph Smith did not have the knowledge to write the Book of Mormon himself.
- Robert A. Rees concludes that Joseph Smith did not write the Book of Mormon by automatic writing.
[204]↩︎
Ang The Commonwealth, isang pahayagan sa Pittsburgh, ay naglathala ng listahan ng mga liham na naghihintay sa koreo sa Pittsburgh sa kanilang isyu noong Hulyo 9, 1816. Kasama roon ang mga pangalan nina Sidney Rigdon at Solomon Spaulding.
- The Commonwealth reports that Sidney Rigdon and Solomon Spaulding have letters at the Pittsburgh post office.
[205]↩︎
Ang aklat ni E. D. Howe na Mormonism Unvailed, na inilathala noong 1834, ay may kasamang ilang sinumpaang salaysay na tinipon ni Doctor Philastus Hurlbut na nagsasabing tugma ang Ang Aklat ni Mormon sa akda ni Spaulding. Ipinahiwatig ni Howe na ang manuskritong natagpuan ni Hurlbut (na muling natuklasan noong 1884) ay hindi kapareho ng manuskritong ibinahagi ni Solomon Spaulding sa mga kaibigan at kapitbahay, na nagmumungkahing may dalawang manuskrito:
Ang lumang M. S. [manuskrito] na ito ay naipakita na sa ilan sa mga naunang saksi, na kinikilala ito bilang kay Spalding, dahil sinabi niya sa kanila na binago niya ang una niyang plano sa pagsulat sa pamamagitan ng pagbalik pa nang mas malayo sa mga petsa, at pagsulat sa lumang estilo ng kasulatan, upang magmukha itong mas sinauna. Sinasabi nila na wala itong pagkakahawig sa "Manuscript Found."
Noong 1937, sinabi ni M. D. Bown na may isandaang pagkakatulad sa pagitan ng Manuscript Found at ng Ang Aklat ni Mormon.
[206]↩︎
Si Solomon Spaulding ay nanirahan sa Pittsburgh, Pennsylvania hanggang sa lumipat siya sa Amity noong 1814, kung saan siya namatay pagkalipas ng dalawang taon. Isang post office sa Pittsburgh ang may mga liham para kina Spaulding at Sidney Rigdon noong 1816. Iginiit ni Howe na nakuha ni Rigdon ang manuskrito ni Spaulding habang nakatira sa Pittsburgh noong dekada 1820.
Si Sidney Rigdon ay isinilang at lumaki bilang isang magsasaka sa St. Clair township, Pennsylvania, mga 15 milya mula sa Pittsburgh. Noong 1817 sumali siya sa isang simbahang Baptist na nilisan niya noong 1819, at kalaunan ay nangaral sa Ohio. Noong 1822, lumipat siya sa Pittsburgh at nangaral sa isang simbahang Baptist. Lumipat siya sa Bainbridge, Geauga County, Ohio, noong 1825.
Noong 1839, sinabi ni Rigdon:
Kung sasabihin ko na narinig ko na kailanman ang tungkol kay Rev. Solomon Spalding, at sa kanyang asawang mapag-asa, bago isinulat ni Dr. P. Hurlburt ang kanyang kasinungalingan tungkol sa akin, magiging sinungaling ako na katulad nila mismo.
[207]↩︎
Napansin ng mga historyador na kritikal kay Joseph Smith na malabong nagkaroon ng lihim na pagtutulungan sa pagitan nina Joseph at Sidney. Ibinasura ni Dan Vogel ang teoryang Spaulding dahil umaasa ito sa napakalaking sabwatan. Isinulat ni Fawn Brodie:
Ngunit ang pinakamahalaga, walang matibay na ebidensya na nagpapakita na nagkita sina Rigdon at Smith bago ang pagbabagong-loob ni Rigdon noong huling bahagi ng 1830. Sa kabaligtaran, maraming patunay na sa pagitan ng Setyembre 1827 at Hunyo 1829, nang isinusulat ang Ang Aklat ni Mormon, si Rigdon ay isang matagumpay na mangangaral na Campbellite sa hilagang Ohio, at kung lihim nga siyang nakikipagsabwatan kay Joseph Smith, tatlong daang milya sa silangan, napakahusay niyang manlinlang anupat ni isa sa kanyang malalapit na kaibigan ay hindi man lang nagkaroon ng kahit bahagyang hinala tungkol dito.
[208]↩︎
Sinabi ni Davis Bays, isang kritiko ng Simbahan, na ang mga diumano’y pagkakatulad sa pagitan ng Ang Aklat ni Mormon at ng Manuscript Found ay hindi umiiral. Sinabi ni L. L. Rice, na nakatuklas ng manuskrito:
Walang magkaparehong pangalan ng mga tao o lugar, at walang pagkakatulad sa estilo sa pagitan ng mga ito.
Ibinigay ni L. L. Rice ang manuskrito sa Oberlin College. Isinulat ng pangulo nito na si James H. Fairchild:
Tila walang pangalan o pangyayari na magkapareho sa dalawa. . . . Ang tanging pagkakatulad ay nasa katotohanang kapwa inaangkin nilang inilalahad ang kasaysayan ng mga nawawalang lipi. Kailangang humanap ng ibang paliwanag sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon, kung kailangan man ng anumang paliwanag.
Sinabi rin ng mga iskolar na Banal sa mga Huling Araw na sina Hugh Nibley at Tad R. Callister na mababaw lamang ang mga pagkakatulad sa pagitan ng Manuscript Found at ng Ang Aklat ni Mormon at na wala silang mahalagang ugnayan sa isa’t isa.
[209]↩︎
Ilang sinumpaang salaysay sa Mormonism Unvailed ang nagsabing ang mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon ay mula sa Manuscript Found. Parehong binasa nina L. L. Rice at James H. Fairchild ang manuskrito at walang nakita na magkakatulad na mga pangalan o pangyayari.
Tungkol sa kontradiksiyong ito, sinabi ng historyador at kritiko na si Dan Vogel na ang mga pumirma sa mga affidavit ay malamang may “malabong alaala” ng isinulat ni Spaulding at nakabuo ng “mga bagong alaala” na nag-ugnay sa Ang Aklat ni Mormon kay Spaulding. Sinasabi ni Vogel na ang mga affidavit na tinipon ni Doctor Philastus Hurlbut ay naglalaman ng “maraming hindi pagkakatugma” at mga problema.
[210]↩︎
Si L. L. Rice, na nakatuklas ng Manuscript Found noong 1884, ay sumulat kay Joseph Smith III na wala siyang nakitang ebidensya ng mga karagdagang kopya.
Sa isang panayam noong 1880 kay Ellen E. Dickinson, bago muling natuklasan ang Manuscript Found, sinabi ni Doctor Philastus Hurlbut na nakatanggap siya ng isang manuskrito mula sa balo ni Solomon Spaulding noong 1834. Inisip ni Hurlbut na ang manuskrito ay “walang halaga” at ibinigay niya ito kay E. D. Howe, na kalaunan ay nagsabing nasunog ito sa isang sunog. Inangkin ni Hurlbut na ang manuskrito ay “kinopya ni [Sidney] Rigdon, at itinago niya [Rigdon] ang orihinal, at nasa kay Gng. Davison ang kopya.” Ang sinasabing kopyang ito ang nakuha ni Hurlbut.
Napagpasyahan ng mga iskolar na Latter-day Saint tulad nina Sidney B. Sperry at Matthew Roper na walang ebidensya ng pangalawang manuskrito ni Spaulding.
[211]↩︎
Sinabi ni Vernal Holley, na sumuporta sa teoryang Spaulding, na ang mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon ay nanggaling sa mga lungsod sa New England at gumawa siya ng mapa para ipakita ito. Sinabi niya:
Kapag sinusubaybayan ang mga paglalakbay ni Spaulding sa mga makabagong mapa, saklaw ng mga ito ang halos lahat ng aking iminungkahing heograpikal na lokasyon ng Ang Aklat ni Mormon. Nagkaroon siya ng pagkakataong makakuha ng tuwirang kaalaman tungkol sa sinaunang pinatibay na mga guhong lupa, mga pangalan ng lugar ng mga Indian, mga pangalan ng lugar sa Biblia, at mga heograpikal na lokasyon na nakaimpluwensya sa kanyang mga isinulat.
- Vernal Holley ties the Spaulding theory to New England geography for Book of Mormon place names.
[212]↩︎
Ipinapangatuwiran ng FAIR Latter-day Saints na ang mga pangalan ng lugar ni Holley ay hindi pa naitatag hanggang matapos mailathala ang Ang Aklat ni Mormon, at na ang mapa ni Holley ay “idinisenyo sa pamamagitan ng pagtingin muna sa isang mapa ng New England, at pagkatapos ay paglalagay dito ng mga pangalan ng lugar mula sa Ang Aklat ni Mormon. Hindi magkakaugnay ang mapa kung magsisimula ang isang tao sa mismong teksto ng Ang Aklat ni Mormon.”
Isinulat ng isang blogger sa Wheat & Tares na nagngangalang Mary Ann na 16 lamang sa 86 na mga pangalan sa Ang Aklat ni Mormon na diumano’y hiniram ang talagang lumitaw bago ang 1829.
[213]↩︎
May ilang kritiko, gaya ni Jeremy Runnells, na gumawa ng mga listahan ng mga pagkakatulad sa pagitan ng Ang Aklat ni Mormon at View of the Hebrews.
Ang pinakaunang pahayag na ang Ang Aklat ni Mormon ay naimpluwensiyahan ng View of the Hebrews ay tila noong 1902, sa isang debateng iniulat ng The Saints' Herald:
Ang teorya ng oposisyon sa unang proposisyon ay, hawak ni Joseph Smith ang akda ni Boudinot, gayundin ang akda ni Ethan Smith, na kapwa tumatalakay sa paksa ng Israel sa Amerika, at ang pinaikling ideya ni Caleb Atwater tungkol sa arkeolohiya, at mula sa mga ito ay nabuo ang teorya ng Ang Aklat ni Mormon. Ipinangatwiran ni G. Bridwell na sina Ethan Smith at Boudinot ay sumipi sa parehong mga propesiya na ginagamit ng mga Banal sa mga Huling Araw at nauna ang kanilang mga akda kaysa kay Joseph Smith.
- Jeremy Runnells lists parallels between VOTH and the Book of Mormon.
- S. W. L. Scott reports on debate where Elder Bridwell claims View of the Hebrews was a source of plagiarism for the Book of Mormon.
[214]↩︎
Pagsapit ng 1811, ang madrasta ni Oliver na si Keziah ay bahagi ng Poultney Congregational Church sa Vermont. Ang mga kapatid niya sa ama ay nabinyagan sa parehong simbahan noong 1818. Si Ethan Smith ay naging pastor ng Poultney Congregational Church noong 1821.
[215]↩︎
Walang nakitang ebidensya ang mga iskolar na nag-uugnay kina Joseph Smith at View of the Hebrews bago o habang isinasagawa ang proseso ng pagsasalin. Isinulat ni Sidney B. Sperry:
Bukod dito, walang dokumentadong ebidensya na nabasa na ni Joseph Smith ang View of the Hebrews bago niya isalin ang Ang Aklat ni Mormon. Ang palagay at ilang pagkakatulad mula sa View of the Hebrews ay hindi nagpapatunay na tama ang mga kritiko.
Gayundin, nagtapos si Francis W. Kirkham:
walang ebidensya na si Joseph Smith o ang kanyang mga tagasulat ay may anumang kaalaman tungkol sa aklat na isinulat ni Ethan Smith.
[216]↩︎
Ikinakatuwiran ng mga iskolar ng mga Banal sa mga Huling Araw na kakaunti, mababaw, at hindi patunay ng pag-asa ang mga pagkakatulad ng Ang Aklat ni Mormon sa View of the Hebrews. Napansin ni Sidney B. Sperry:
Totoo na may ilang halatang pagkakapareho sa pagitan ng aklat ni Ethan Smith at ng Ang Aklat ni Mormon, pero may makikitang pagkakapareho rin sa pagitan ng tala ng mga Nephita at ng marami pang ibang sinaunang aklat sa Amerika. Walang napapatunayan ang mga pagkakaparehong ito tungkol sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon. Dapat ding bigyang-pansin ang maraming pagkakaiba sa pagitan ng mga ideyang makikita sa Ang Aklat ni Mormon at ng mga makikita sa aklat ni Ethan Smith at sa iba pang aklat na katulad ng layunin ng kanyang aklat.
Ipinapasa namin na ang estilo at layunin ng View of the Hebrews ay ibang-iba sa Ang Aklat ni Mormon kaya ang sinumang makatarungang tao na susuri sa dalawa ay dapat magkaroon ng matinding pag-aalinlangan na si Joseph Smith ay higit na umasa sa aklat ni Ethan Smith kaysa sa isa pang dosenang mga unang publikasyong Amerikano tungkol sa mga American Indian.
[217]↩︎
Halimbawa, ang Times and Seasons (1842), Millennial Star (1859), at The Contributor (1896) ay pawang tumukoy sa View of the Hebrews ni Ethan Smith bilang ebidensya para sa Ang Aklat ni Mormon.
Ang artikulong Times and Seasons noong 1842 ay malamang na isinulat ni Joseph Smith.
[218]↩︎
Ang pinakaunang kilalang mga sanggunian na nag-aakusa na ginamit o kinopya ni Joseph Smith ang View of the Hebrews ay mula noong 1902. Ang una ay isang buod ng isang debate na ginanap noong Enero 6, 1902, sa pagitan ng isang "Elder Bridwell" (mula sa Disciples of Christ (Campbellite)) at isang "Elder McDowell" (mula sa Simbahang RLDS), na inilathala sa pahayagang RLDS na The Saints' Herald. Ang isa pa ay isang aklat na inilathala noong Mayo 1902 ni Isaac Woodbridge Riley na nagmumungkahing naimpluwensiyahan si Joseph ng View of the Hebrews.
Noong 1887, sinabi ng Cleveland Plain Dealer na ginamit ni Solomon Spaulding ang isang hindi nailathalang manuskrito mula kay Ethan Smith para isulat ang sarili niyang aklat, Manuscript Found, na saka inedit ni Joseph Smith upang likhain ang Ang Aklat ni Mormon. Hindi binanggit sa pahayag na ito ang View of the Hebrews.
[219]↩︎
Ang View of the Hebrews ay inilathala noong 1823 at malawak na ipinakalat noong dekada 1820. Ang Aklat ni Mormon ay inilathala noong 1830. Ang pag-aangkin na naimpluwensiyahan ng View of the Hebrews ang Ang Aklat ni Mormon ay hindi lumitaw hanggang mahigit 70 taon pa ang lumipas.
[220]↩︎
Sinabi ni Joseph na sinimulan niyang isalin ang Ang Aklat ni Mormon kasama si Martin Harris bilang kanyang tagasulat noong Abril 12, 1828. Ang 116 na pahinang isinalin nila ay kalaunan nawala habang nasa pangangalaga ni Martin. Nang sumunod na taon, dumating si Oliver upang maging tagasulat ni Joseph.
Noong 1834, isinulat ni Oliver:
Malapit nang lumubog ang araw, Linggo ng gabi, ika-5 ng Abril, 1829, nang ang aking mga likas na mata, sa unang pagkakataon, ay nakita ang kapatid na ito [Joseph Smith]. Noon ay nakatira siya sa Harmony, Susquehanna County, Penn. Noong Lunes, ika-6, tinulungan ko siya sa pag-aayos ng ilang bagay na may kinalaman sa temporal na usapin, at noong Martes, ika-7, nagsimula akong isulat ang Ang Aklat ni Mormon.
[221]↩︎
Tungkol sa awtomatikong pagsulat, isinulat ni Scott C. Dunn:
Kung paanong ang mga taong nasa ilalim ng hipnosis ay nakapagbanggit ng mahahabang sipi sa mga banyagang wika na narinig nila noong sila ay tatlong taong gulang, gayundin ang mga awtomatikong manunulat ay nakagawa ng detalyadong impormasyon mula sa mga aklat na nabasa nila ngunit sa ilang kaso ay hindi nila maalalang nabasa nila ang mga iyon. Kaya, kung ang mga ginawang kasulatan ni Smith ay humiram ng materyal mula sa Biblia, lubos itong kaayon ng iba pang mga halimbawa ng awtomatikong pagsulat.
- Scott C. Dunn argues that Joseph Smith used automatic writing rather than divine aid to dictate the Book of Mormon.
[222]↩︎
Ikinatwiran ni Scott C. Dunn na kapwa ang nilalaman ng Ang Aklat ni Mormon at ang paraan ng paglikha nito ay kahawig ng awtomatikong pagsulat. Isinulat niya:
Tulad ni Joseph Smith, tila kulang si Pearl Curran sa edukasyong kailangan upang makagawa ng ganitong mga akda. . . . Gaya ng kalaunan ay nagsimulang magdikta si Joseph Smith ng mga paghahayag nang walang tulong ng isang batong tagakita, nagsimula rin si Curran na idikta ang mga salita ni Patience Worth nang walang anumang pisikal na bagay. . . . Kilala siyang nakapagdidikta ng halos 6,000 salita sa isang upuan, at minsan ay nasukat na nakalilikha ng 110 salita kada minuto.
- Scott C. Dunn argues that Joseph Smith used automatic writing rather than divine aid to dictate the Book of Mormon.
- Scott C. Dunn compares Joseph Smith to Pearl Curran and automatic writing.
[223]↩︎
Ipinangatwiran ni Robert A. Rees na lahat ng impormasyon at wikang ginamit ng automatic writer na si Pearl Curran (na sinasabing nagmula raw sa espiritu ni Patience Worth) ay available sa kanya noong panahong iyon, hindi tulad ni Joseph Smith at ng Ang Aklat ni Mormon.
Gayunman, sinabi ni Rees na hindi niya lubos na itinatanggi ang posibilidad ng sobrenatural na awtomatikong pagsulat.
- Robert A. Rees concludes that Joseph Smith did not write the Book of Mormon by automatic writing.
[224]↩︎
Isinulat ng kritikong pampanitikan ng mga Banal sa mga Huling Araw na si Robert A. Rees na hindi naipapaliwanag ng naturalistikong awtomatikong pagsulat ang pagiging komplikado ng Ang Aklat ni Mormon, ang makasaysayang detalye nito, at ang nilalamang banyaga sa ika-19 na siglong mundo ni Joseph Smith. Pansin ni Rees na hindi makagagawa ang subconscious ni Joseph ng impormasyong hindi niya kailanman nakaharap, kabilang ang mga detalye ng sinaunang paglalakbay sa disyerto ng Arabia, materyal at pampolitikang kultura ng Mesoamerica, at mga sinaunang wika at pangalan. Sinabi niya na ang “mga posibilidad na mahulaan ni Joseph Smith kahit isa lamang sa mga ito, lalo pa ang daan-daan, ay napakaliit.”
Idinagdag ni Rees na walang ibang teksto ng awtomatikong pagsulat ang tumutugma sa pagiging komplikado ng Ang Aklat ni Mormon, sa "kapal ng doktrina nito, ni sa pagkakatugma ng teolohiya nito sa Biblia."
- Robert A. Rees concludes that Joseph Smith did not write the Book of Mormon by automatic writing.
[225]↩︎
Nag-aral si Hyrum sa Moor's Indian Charity School, na matatagpuan malapit sa Dartmouth, sa kahit bahagi man lang ng taong-pampaaralan ng 1814–1815.
- Joseph Perry records the students of Moor's Indian Charity School for the year of 1814-1815, with Hyrum Smith present for the first quarter.
[226]↩︎
Nakatala si Hyrum Smith bilang isang estudyante sa Moor's Indian Charity School sa bahagi ng taong-panuruan 1814–1815. Ang Moor's Charity School ay orihinal na nilayon upang turuan ang mga Katutubong Amerikano at ihanda sila na maging mga misyonero. Kalaunan, tumanggap din ito ng mga batang Ingles at nagsilbing paghahanda para makapasok sa Dartmouth College.
Walang natitirang mga tala na nagmumungkahi na dumalo si Hyrum sa mga klase o lektyur sa Dartmouth.
- Joseph Perry records the students of Moor's Indian Charity School for the year of 1814-1815, with Hyrum Smith present for the first quarter.
- An exhibit summarized by DCL recounts the history of Moor's Charity school.
[227]↩︎
Iniulat sa mga talaan ng Moor's Charity School na sa unang quarter ng taong pampaaralan ng 1814–1815, si Hyrum Smith ay kumukuha ng mga klase sa aritmetika.
- Joseph Perry records the students of Moor's Indian Charity School for the year of 1814-1815, with Hyrum Smith present for the first quarter.
[228]↩︎
Sa Sketches of the Alumni of Dartmouth College mula 1867, kinilala ang mga magulang ni John Smith bilang sina Joseph Smith at Elizabeth Palmer, malalayong kamag-anak ni Hyrum Smith. Gayunman, ipinapakita ng isang memoir na isinulat ng biyuda ni John Smith at ng mga tala mula sa Massachusetts na ang ina ni John ay si Sarah Sawyer. Ibig sabihin nito, ang ama ni John Smith ay ibang Joseph Smith, kaya walang pagkakamag-anak sina Hyrum at John.
Si Richard K. Behrens ang unang nag-ugnay sa pinagmulan ng angkan ni Hyrum Smith kay John Smith, na binanggit ang mga alumni sketch. Si G.T. Chapman, na tumulong sa pagsulat ng mga sketch, ay nagsabi na maaaring may mga pagkakamali ang proyekto. Maaaring may nagawang pagkakamali sa talaangkanan.
Kung tama ang pagmamapa ni Behrens sa pamilya Smith, at ang ina ni John Smith ay si Elizabeth Palmer sa halip na si Sarah Sawyer, kung gayon ang anak ng pamangkin ng ama sa tuhod sa tuhod ni Hyrum Smith ay si John Smith; sa madaling salita, pinsang buo sa ikalawang antas na may dalawang henerasyong agwat.
Namatay si John Smith noong Abril 30, 1809. Pumasok si Hyrum sa Moor's Indian Charity School noong mga 1814–1815.
[229]↩︎
Dinalaw ni Hyrum sina Joseph at Oliver sa Harmony, Pennsylvania, bandang katapusan ng Mayo 1829. Halos dalawang buwan nang nagsasalin sina Joseph at Oliver, na nagsimula noong Abril 7.
- Samuel and Hyrum Smith’s visits to Joseph during the Book of Mormon translation.
- Joseph Smith’s history says Oliver Cowdery began work as his scribe on April 7, 1829.
[230]↩︎
Isinulat ni Rick Grunder sa simula ng kanyang aklat:
Puno ng mga “at nangyari,” “narito,” at “masdan,” malakas na naipakita ng akda ni Hunt ang isang diwang nauna sa kalaunang Ang Aklat ni Mormon, na may mensaheng ang mga Katutubong Amerikano ay maaaring gawing Kristiyano at mapaunlad, na si Satanas ang nagbigay-inspirasyon sa mga kaaway ng matutuwid na Amerikano (pati na sa pakikipagsabwatan sa mababangis na Indian), at na ang Amerika—kapag matuwid—ay pinoprotektahan ng Diyos. Ang The Late War ay mahalaga nang doble sa mga pag-aaral tungkol sa Mormon dahil ipinapakita nito ang malawak na iba’t ibang kaparehong pampanitikang Hebraismo na itinataguyod ng ilang tagapagtanggol ng Ang Aklat ni Mormon bilang mga palatandaan ng isang sinaunang orihinal na tekstong Hebreo.
- Rick Grunder argues that the Book of Mormon contains the same themes and language as The Late War.
[231]↩︎
Isinulat ni Benjamin L. McGuire na ang computer analysis nina Chris at Duane Johnson sa Ang Aklat ni Mormon at The Late War ay lumikha ng ilusyon ng magkatulad na mga parirala kahit kaunti lang ang tunay na pagkakatulad.
Ibig sabihin nito na sa lahat ng posibleng mga pariralang matatagpuan sa The Late War, 1.07% lang ng mga iyon ang napunta sa Ang Aklat ni Mormon. At sa loob ng Ang Aklat ni Mormon, sa mahigit 200,000 posibleng natatanging parirala, 0.27% lang ang maaaring nagmula sa The Late War. Hindi ito mataas na bilang. Malaki ang ibinababa ng ratio na ito kapag inalis natin ang 75 na pagkakatulad na kinuha mula sa aplikasyon para sa copyright
- Benjamin L. McGuire acknowledges that The Book of Mormon may share phrases with The Late War, but unlike the latter, it deeply engages with biblical themes and spiritual questions.
[232]↩︎
Ikinumpara ni Stanford Carmack ang gramatika ng Ang Aklat ni Mormon sa apat na mala-Bibliyang teksto, kasama ang The Late War. Sinuri niya ang agentive na of at by; sintaks ng lest; paggamit ng relative pronouns na may personal na antecedents; periphrastic na did; pariralang more-part; had (been) spake; maramihan na (-th); at verbal complementation. Ang naging konklusyon ni Carmack:
Sinasabi sa atin ng mahalagang pagsusuring (morpo)syntactic na ang anyo at istruktura ng Ang Aklat ni Mormon ay hindi maaaring nalikha mula sa kaalaman sa mga sulating mala-Biblia, o sa bagay na iyon, mula sa kaalaman lamang sa huling makabagong Ingles at biblikal na Ingles.
Sa madaling sabi, ang teksto ng Ang Aklat ni Mormon ay nagpapakita ng mataas na antas ng sinaunang morpo-sintaks; ang mga huwad na tekstong biblikal ay nagpapakita ng mas mababang antas ng sinaunang morpo-sintaks.
Ipinangatwiran ng mga iskolar na Banal sa mga Huling Araw na sina Matthew Roper at Paul Fields na ang estilo ng Ang Aklat ni Mormon ay mas kahawig ng istilong biblikal ng King James kaysa sa The Late War.
- Stanford Carmack concludes the Book of Mormon uses early modern English and archaic grammar far beyond Joseph Smith’s abilities.
- Matt Roper et. al argue that The Book of Mormon's language shows distinct voices and is not stylistically similar to 19th century pseudo-biblical literature.
[233]↩︎
Napansin ng mga iskolar na hindi tiyak ang mga stylometric na paghahambing sa pagitan ng The Late War at ng Ang Aklat ni Mormon. Itinuturo ni Benjamin McGuire na ang mga listahan ng pariralang may apat na salita ay nag-aalis ng kahulugan sa wika, kaya lumilikha ng mabababaw na pagkakatulad habang binabalewala ang konteksto at kahulugan.
Si G. Bruce Schaalje, gamit ang Bayesian analysis, ay katulad ding nangangatwiran na ang mga istatistikal na pagkakatulad sa teksto ay bahagya lamang na nagpapataas sa posibilidad ng tuwirang impluwensiya.
- Benjamin L. McGuire acknowledges that The Book of Mormon may share phrases with The Late War, but unlike the latter, it deeply engages with biblical themes and spiritual questions.
- G. Bruce Schaalje proposes a formula to determine the amount of influence of The Late War in The Book of Mormon.
[234]↩︎
Ang pinakaunang kilalang pahayag na nag-uugnay sa The Late War sa Ang Aklat ni Mormon ay mula sa aklat ni Rick Grunder noong 2008 na Mormon Parallels: A Bibliographic Source.
Ang Huling Digmaan ay inilathala noong 1819.
- Rick Grunder argues that the Book of Mormon contains the same themes and language as The Late War.
[235]↩︎
Sa CES Letter, inilahad ni Runnells ang sumusunod na paghahambing:
ANG UNANG AKLAT NI NAPOLEON - Huwag ninyong kondenahin ang (sinulat)... isang salaysay... ang Unang Aklat ni Napoleon... sa ibabaw ng lupa... nangyari nga na... ang lupain... ang kanilang mga mana, ang kanilang ginto at pilak at... ang mga utos ng Panginoon... ang mga hangal na imahinasyon ng kanilang mga puso... maliit ang pangangatawan... Jerusalem... dahil sa baluktot na kasamaan ng mga tao.
ANG AKLAT NI MORMON - Huwag ninyong hatulan ang (kasulatan)... isang salaysay... ang Unang Aklat ni Nephi... sa ibabaw ng lupa... at nangyari... ang lupain... ang kanyang mana at ang kanyang ginto at ang kanyang pilak at... ang mga utos ng Panginoon... ang mga hangal na imahinasyon ng kanyang puso... malaki ang pangangatawan... Jerusalem... dahil sa kasamaan ng mga tao.
- Jeremy Runnells asserts that The Book of Mormon parallels The First Book of Napoleon.
[236]↩︎
Itinuro ni Scott Gordon at ng FAIR Latter-day Saints na ang mga “piniling parirala” na inihambing sa pagitan ng The First Book of Napoleon at ng Ang Aklat ni Mormon ay pinili lang para bumagay sa gusto nilang ipakita, inayos muli, at pinagdikit-dikit mula sa maraming pahina at ilang kabanata.
Pansinin ng mga mananaliksik na walang ebidensya na nabasa ni Joseph Smith ang The First Book of Napoleon, ni walang paliwanag kung paano nito maaaring naimpluwensiyahan ang idinikta na pagsasalin.
[237]↩︎
Inihambing ng Banal sa mga Huling Araw na lingguwistang si Stanford Carmack ang balarila ng Ang Aklat ni Mormon sa apat na pseudo-biblikal na teksto, kabilang ang Ang Unang Aklat ni Napoleon. Nagtapos siya na ang balarila ng Ang Aklat ni Mormon ay mas tunay na arkaiko, at hindi maaaring nalikha sa pamamagitan ng pagbabasa ng mga pseudo-biblikal na aklat.
- Stanford Carmack concludes the Book of Mormon uses early modern English and archaic grammar far beyond Joseph Smith’s abilities.
- Stanford Carmack critiques connections made between The Late War and the Book of Mormon.
[238]↩︎
Si Chris Johnson ay kabilang sa mga naunang nagbigay ng pahayag na ito noong 2013.
Ang Unang Aklat ni Napoleon ay inilathala noong 1809.
- Chris Johnson says the First Book of Napoleon contributed to the Book of Mormon, but The Late War is the most significant source.
[239]↩︎
Ang mga kuwento tungkol sa nawawalang kayamanan ni Captain Kidd ay iniulat na laganap at tanyag noon, pero humina na ang kasikatan nito pagsapit ng dekada 1820. Sinasabi sa isang muling paglilimbag ng isang artikulo ng New-York Times mula 1827:
Sa New England, lalo na, ang mga kuwentong may kinalaman sa kilalang pusakal na ito [Kidd], noon ay ipinapasa mula sa isang pamilya tungo sa iba, at mula sa isang salinlahi tungo sa kasunod, na may kaparehong pagiging regular ng kanilang talaangkanan, na nagsisilbing walang-kasawang pinagmumulan ng aliw para sa maiitim ang mukha at mapuputi ang buhok na mga paslit na nagtitipon sa paligid ng apuyan tuwing taglamig; ngunit unti-unti na silang nawala, at kaunti na lamang ngayon ang naririnig tungkol sa kanya maliban sa matatagpuan sa ilang lumang balada, o mula sa ilang ubod-tandang kaibigan.
- New-York Times article on Captain “Robert” Kidd mentions popularity of his stories and buried treasure, reprinted in The Farmers’ Journal.
[240]↩︎
Unang nagsabi ang residente ng Palmyra na si Pomeroy Tucker noong 1867 na mahilig si Joseph Smith sa mga kuwento tungkol kay Captain Kidd. Ilang iba pang kapitbahay ng mga Smith ang nagsabi rin ng mga katulad na bagay.
[241]↩︎
Bagaman hindi binanggit ang pagkahumaling sa mga kuwento noong pagkabata, sinabi ng aklat ni E. D. Howe noong 1834 na Mormonism Unvailed na diumano’y natagpuan ni Joseph ang mga laminang ginto habang hinahanap niya ang kayamanan ni Captain Kidd.
kung tatanggapin natin ang paghahayag tungkol sa mga laminang tanso bilang sagradong katotohanan, kailangan nating ipalagay na nagkaroon ng malaking kakulangan sa talaan ng misyon ng ating Tagapagligtas, . . . at dahil dito ay naiwan ang mundo sa kadiliman, . . . hanggang sa ang nekromansiya ng mineral rod ni Joseph Smith, Jr., habang naghahanap ng pera ni Robert Kidd na ibinaon sa Manchester, Ontario County, New York, ang nakatagpo sa mga lamina ni Nephi
Ang “Robert Kidd” ay isa pang pangalan ni William Kidd.
- E. D. Howe claims Joseph Smith was searching for Captain Kidd’s money when he claimed to have found the plates.
- New-York Times article on Captain “Robert” Kidd mentions popularity of his stories and buried treasure, reprinted in The Farmers’ Journal.
[242]↩︎
Dalawang mapa mula noong dekada 1700 ang may kasamang mga isla ng Comore na may isang lugar na tinatawag na Meroni.
Sinasabi ni Jeremy Runnells:
Ang “Camora” at ang pamayanang “Moroni” ay mga pangalang lumitaw sa mga kuwento ng pirata at treasure hunting na may kinalaman kay Captain William Kidd (isang pirata at treasure hunter), na pamilyar sa maraming taga-New England noong ika-19 na siglo—lalo na sa mga treasure hunter.
[243]↩︎
Tinutulan ng website na The CES Letter: A Closer Look ang pahayag na maaaring ginamit ni Joseph ang Comoros bilang inspirasyon para sa Cumorah dahil walang umiiral na mga kuwento tungkol kay Captain Kidd na mas nauna sa 1829 ang bumabanggit sa islang iyon.
Walang sinasabi ang sinuman sa mga taga-Palmyra na nagbanggit tungkol sa pagkahumaling ng mga Smith sa kayamanan ni Captain Kidd tungkol sa Cumorah at Moroni.
- debunking-cesletter.com argues that the only book available to Joseph Smith about Captain Kidd does not mention a word like Cumorah.
[244]↩︎
Dalawang kilalang Pranses na mapa mula noong 1740s ang nagpapakita ng isla ng Anjouan (Johanna) sa mga isla ng Comoros, kabilang ang isang lugar na tinatawag na “Meroni.” Iba ito sa mas huling kabiserang lungsod ng Moroni sa isla ng Ngazidja (Grand Camore). Ang “Moroni” ay hindi makikita sa alinmang kilalang mapa bago ang 1851, pero may ilang mas naunang mapa na tumutukoy sa “Moroon,” na malamang na naging lungsod ng Moroni. Walang ebidensya na nakita o nagkaroon ng access si Joseph Smith sa mga Pranses na mapang ito.
Ang CES Letter: Isang Mas Malapit na Pagsusuri:
Walang ebidensya na nakakita si Joseph ng mapa ng Africa, lalo na ng mapa na may ganoong kadetalyeng mga pangalan ng mga pulo at bayan. Kung hihiram o mangongopya si Joseph Smith ng mga pangalan mula sa isang mapa tulad ng 1808 African map na ipinakita sa The CES Letter, kataka-taka na iisa lang sa daan-daan ang ginamit.
[245]↩︎
Tingnan ang talahanayan sa itaas na may pamagat na "Mga Halimbawa ng Maling Magkakahawig na Salita sa Ang Aklat ni Mormon."
[246]↩︎
Bilang ebidensya ng sakit sa pag-iisip sa kasaysayan ng pamilya ni Joseph, itinuro ni Isaac Woodbridge Riley ang mga “pag-atake” na naranasan ng lolo ni Joseph sa panig ng ina na si Solomon Mack at ng ilang inapo na hindi pinangalanan.
- Isaac Woodbridge Riley claims Joseph Smith had epilepsy and produced the Book of Mormon through automatic writing.
[247]↩︎
Isinulat ni Harry M. Beardsley sa kanyang aklat noong 1931 tungkol kay Joseph Smith:
Ang Aklat ni Mormon ay bunga ng isip ng isang nagdadalaga o nagbibinatang kabataan at ng isip na may mga sintomas ng pinakakaraniwang sakit sa pag-iisip ng pagdadalaga at pagbibinata — dementia præcox. . . . Tiyak na ang mga pangitain ni Joe ay may kasamang mga seizure na, batay sa kanyang mga salaysay, ay tila epileptiko.
Nakakarinig si Joe ng mga tinig, nagkaroon ng mga pangitain, at nakipag-ugnayan sa Diyos. Ang kanyang mga pakikipagsapalaran sa paghuhukay ng kayamanan ay pawang sinamahan ng pagkukunwaring may kapangyarihan siyang makakita ng mga bagay na hindi nakikita ng iba. . . . Ang doktrina ng poligamya ay nagmula sa pagnanasa sa pakikipagtalik. Ang aklat ni Inang Smith at ang mga journal ni Joe ay punô ng mga pahayag ng kani-kanilang pag-iisip na inuusig sila. Ang una sa mga tendensiyang schizophrenic ni Joe na nabuo ay ang kanyang pagiging mapanaginip nang gising; nang matuklasan niya ang kanyang peekstone, nauwi ito sa pagtitig sa kristal. Maaaring ihambing ang pagtitig sa kristal sa kusang-loob na schizophrenia
- Harry M. Beardsley claims Joseph Smith had dementia præcox (schizophrenia), which helped him produce the Book of Mormon.
[248]↩︎
Inangkin ng dating siruhano at propesor ng medisina na si William D. Morain:
Nagpakita si Joseph Smith, Jr. sa buong buhay niya ng iba’t ibang sintomas na iminumungkahi na mayroon siyang hati o hiwalay na alaala ng kahit bahagi man lang ng mga kakila-kilabot na pangyayari sa mga operasyon noong kanyang pagkabata, na nakatago bilang amnesya sa kanyang isipan.
Sa prosesong ito, nailayo siya sa nakakapagod na realidad ng kasalukuyan. Ngunit tila sinanay din ni Joseph ang sarili niya na gamitin ang kakayahan niyang humiwalay sa realidad kung kailan niya gusto, sa isang uri ng kusang pagha-hypnotize sa sarili.
- William D. Morain writes that Joseph Smith's leg surgery left him with a dissociative mental condition that influenced his creation of the Book of Mormon.
[249]↩︎
Ipinapahayag ng dating manggagamot at neurologist na si Osamu Muramoto na dapat pagtuunan ng pansin ng mga iskolar ang paglalarawan sa mga sintomas ng isang taong namatay na, sa halip na bigyan siya ng diagnosis na isang tiyak na sakit, maliban kung lalo nang malakas ang ebidensya. Sa ganitong diwa, sinasabi ni Muramoto na posible ang retrospective diagnosis, pero na “lahat ng medical diagnosis ay sa esensya isang social construction.”
Isinulat ng mga iskolar ng kasaysayang medikal na sina Mathias Schmidt, Saskia Wilhelmy, at Dominik Gross:
Kaya ang paglalapat ng mga kategorya at depinisyon ng sakit sa nakaraan ay isang hindi katanggap-tanggap na pagpapasimple at isang anakronismo. . . . Sa pinakamabuti, makakakita tayo ng mga pagkakatulad nang hindi itinutumbas ang mga ito; kung hindi, mababago nang pabalik ang nakaraan.
- Osamu Muramoto writes on the retrospective diagnosis of historical figures.
- Schmidt, Wilhelmy, and Gross write that retrospective diagnosis must be heavily scrutinized, and should only be done following rigorous methods.
[250]↩︎
Isinulat ng mananaliksik na Banal sa mga Huling Araw na si Brian C. Hales:
Walang makikitang ebidensya sa mga tala ng kasaysayan na si Joseph Smith ay nagpakita ng isang saykayatrikong patolohiya habang idinidikta ang Ang Aklat ni Mormon.
- Brian C. Hales outlines views regarding Joseph Smith creating the Book of Mormon through mental illness.
[251]↩︎
Sa isang 2025 meta-analysis ng schizophrenia at mga pag-aaral sa pag-iisip, isinulat ni Noaz Cohen at iba pa:
Ipinakita ng meta-analysis ng lahat ng 11 pag-aaral ang isang makabuluhang pagbaba . . . na katumbas ng karaniwang pagbaba na 5 IQ points sa pagitan ng mga pagtatasa bago nagsimula ang sakit at pagkatapos nitong magsimula.
Sa pagsulat tungkol sa pag-iisip sa bipolar disorder noong 2023, sinabi nina Jennifer Nicoloro-SantaBarbara at iba pa:
Ang mga kakulangan sa pag-iisip na nakikita sa bipolar disorder, sa mga larangan tulad ng pagkatutong berbal, atensyon, at ehekutibong tungkulin, ay may pagkakatulad sa uri ng mga naiulat sa schizophrenia, bagaman hindi gaanong malala. Mahalagang tandaan na ang mga kakulangan sa pagganap ng pag-iisip, sa mga larangan tulad ng atensyon, bilis ng pagproseso, tahasang memorya, at ilang aspeto ng ehekutibong tungkulin, ay nagpapatuloy kahit matatag ang kalagayang emosyonal ng mga pasyente at may kaugnayan sa mahinang kalidad ng buhay (QoL), kapansanan, at hindi ganap na paggaling ng kakayahang gumanap.
- Noaz Cohen et al. find that schizophrenia leads to cognitive decline.
- Jennifer Nicoloro-SantaBarbara et al. write about cognition in bipolar disorder.
[252]↩︎
Ang historyador na si Bernard DeVoto, na nagsabing ang mga pangitain at paghahayag ni Joseph Smith ay nagmula sa paranoia at mga guni-guni, ay tiningnan pa rin ang manuskrito nina Sidney Rigdon at Solomon Spaulding bilang mahahalagang bahagi sa paglikha ng Ang Aklat ni Mormon.
- Bernard DeVoto says Joseph Smith was a "paranoid" that experienced hallucinations, says Book of Mormon was influenced by Solomon Spaulding's Manuscript Found and Sidney Rigdon.
[253]↩︎
Ang artikulong "The entheogenic origins of Mormonism: A working hypothesis" ay inilathala sa Journal of Psychedelic Studies noong 2019. Kabilang dito ang malalim na pananaliksik tungkol sa mga entheogen at sa mga epekto ng mga hallucinogenic na droga at sangkap, at mayroon itong apat na may-akda, dalawa sa kanila ay mga retiradong manggagamot at iskolar:
- Robert T. Beckstead: Retired, former Department of Emergency Medicine in Idaho, Idaho State University Medicine Residency Affiliate faculty. University of Utah Medical School alumnus.
- Michael Winkelman: Retired, former faculty at the Arizona State University School of Human Evolution and Social Change, Ph.D. from University of California-Irvine, M.P.H. from University of Arizona.
- Bryce Blankenagel: Host of Naked Mormonism Podcast, former member of the Church.
- Cody Noconi: Host of Mormons and Drugs Podcast, filmmaker, author, professional chef, former member of the Church.
[254]↩︎
Walang binanggit na mga sanggunian o halimbawa para sa pahayag na gumamit ng mga hallucinogen sa pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon.
Walang mga tala sa kasaysayan na bumabanggit sa paggamit ng mga hallucinogen upang mapadali ang mga espirituwal na karanasan tulad ng pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon.
Isinulat ni Brian C. Hales:
Ang ideya na si Joseph Smith ay isang napakahusay na herbalist at mycologist na kayang matukoy nang tama ang kaibhan ng mga psychedelic na kabute at mga death cap at pagkatapos ay maihanda nang wasto ang mga entheogen upang makuha ang inaasahang mga guni-guni ay walang historikal na suporta. . . . Sa kabuuan, walang ebidensya na ang mga kabute, cacti, ibang mga halaman, o mga likido mula sa balat ng palaka ay hinanap, inani, inihanda, o kinain ng unang henerasyon ng mga mananampalataya o ng sinumang sumunod pagkatapos nila.
- Brian C. Hales rejects Robert Beckstead et al.'s findings about Joseph Smith's possible use of hallucinogenic drugs.
[255]↩︎
Sa tugon ni Brian C. Hales sa Beckstead, et al., isinulat niya:
Ang payak na mga paglalarawan ng mga gawaing panrelihiyon na inilahad sa [artikulo nina Beckstead, at iba pa] ay hindi nagpapaliwanag kung ano sana ang naging isang napakakomplikadong proseso kung ang mga gawaing iyon ay dulot ng mga entheogen. Bagaman may ilang paratang ng pagkalasing mula sa mga kritiko, walang makasaysayang ulat mula sa kaibigan man o kaaway na may kasamang mga detalyeng nag-uugnay sa pagkalasing sa anumang kemikal o gamot na nauna nang nainom, maliban marahil sa ethanol [alak].
- Brian C. Hales rejects Robert Beckstead et al.'s findings about Joseph Smith's possible use of hallucinogenic drugs.
[256]↩︎
Sinasabi nina Beckstead at iba pa na ang kanilang papel ay isang "gumaganang hipotesis."
Sa isang tugon kina Beckstead et al., naghinuha si Brian C. Hales na ang teoryang nag-uugnay sa mga pangitain ni Joseph Smith sa mga hallucinogen ay haka-haka at walang sapat na suporta. Walang ebidensyang pangkasaysayan na si Joseph Smith o ang mga unang miyembro ng simbahan ay nakatukoy, naghanda, o gumamit ng mga psychedelic na sangkap.
- Brian C. Hales rejects Robert Beckstead et al.'s findings about Joseph Smith's possible use of hallucinogenic drugs.
- Robert Beckstead et al. speculate that Joseph Smith used psychoactive substances to write the Book of Mormon.
[257]↩︎
Sinabi ng lider ng Simbahan na si Lawrence E. Corbridge noong 2019:
May walang limitasyong mga paratang at opinyon na ibinabato laban sa katotohanan. Sa bawat pagkakataong hanapin mo ang sagot sa kahit isang mapanlabang paratang at tumingala ka, may isa na namang nakatitig sa iyo. Hindi ko sinasabing ibaon mo ang ulo mo sa buhangin, pero sinasabi ko na maaari mong gugulin ang buong buhay mo sa desperadong paghahanap ng sagot sa bawat paratang na ibinabato laban sa Simbahan at hindi pa rin makarating sa pagkakaalam ng pinakamahahalagang katotohanan.
Ang mga sagot sa mga pangunahing tanong ay hindi nakukuha sa pagsagot sa mga pangalawang tanong. May mga sagot sa mga pangalawang tanong, pero hindi mo mapapatunayan ang isang positibong pahayag sa pamamagitan ng pagpabulaan sa bawat negatibong pahayag. Hindi mo mapapatunayan na totoo ang Simbahan sa pamamagitan ng pagpabulaan sa bawat paratang laban dito. Hindi iyon uubra kailanman. May depekto ang estratehiyang iyon. Sa huli, kailangan ng mapagtibay na patunay, at sa mga bagay ng Diyos, ang mapagtibay na patunay ay sa bandang huli at tiyak na dumarating sa pamamagitan ng paghahayag sa pamamagitan ng espiritu at kapangyarihan ng Espiritu Santo.
- Lawrence E. Corbridge says disproving claims against the Church does not prove the Church is true.
[258]↩︎
Naniniwala ang mga tao sa Mormonr na oo. ;-)