Pangalan ng saksi

Hanapbuhay

Edad nang makita ang mga lamina (taon)

Relasyon kay Joseph Smith

Oliver Cowdery[BIO]

Klerk, guro, hukom pangkapayapaan, abogado, at patnugot ng pahayagan

23

Kaibigan, tagasuporta, eskriba

David Whitmer[BIO]

Magsasaka at tagapangasiwa ng kuwadra ng mga inuupahang kabayo

24

Kaibigan, tagasuporta

Martin Harris[BIO]

Magsasaka

46

Kaibigan, tagasuporta, eskriba, pinansyal na tagapagbigay-singaw

Christian Whitmer[BIO]

Sapatero

31

Kaibigan, tagasuporta

Jacob Whitmer[BIO]

Sapatero at magsasaka

29

Kaibigan, tagasuporta

Peter Whitmer, Jr.[BIO]

sastre

20

Kaibigan, tagasuporta

John Whitmer[BIO]

Magsasaka, tagapag-alaga ng hayop, at patnugot ng pahayagan

27

Kaibigan, tagasuporta, eskriba

Hiram Page[BIO]

Manggagamot at magsasaka

29

Kaibigan, tagasuporta

Joseph Smith, Sr.[BIO]

Tagagawa ng bariles, magsasaka, guro, at mangangalakal

58

Ama

Hyrum Smith[BIO]

Magsasaka at gumagawa ng bariles

29

Kapatid

Samuel H. Smith[BIO]

Magsasaka, magtotroso, tagasulat, tagapagtayo, at tagapamahala ng tavern

21

Kapatid

Pangalan ng saksi

Petsa ng pahayag

Pahayag

Oliver Cowdery

Nobyembre 9, 1829

“Ito ay isang malinaw, bukas, magandang araw, malayo sa sinumang naninirahan, sa isang liblib na parang, nang makita namin ang talaang binanggit, na dinala at inilapag sa harap namin ng isang anghel, na nababalutan ng maluwalhating liwanag, [na] umakyat [bumaba, sa palagay ko] mula sa gitna ng langit.”[49]

Mga bandang Taglagas–Taglamig 1830–1831

“Bandang huling bahagi ng taglagas, ilan sa kanila ang dumating upang bumisita sa mga Mananampalataya. Ang isa sa kanila ay nagngangalang Oliver Lowdree [Cowdery], na nagsabi na isa siya sa mga tumulong sa pagsasalin ng gintong Biblia, at nakita rin niya ang Anghel, at inatasan siya nito na humayo at magpatotoo, na wawasakin ng Diyos ang salinlahing ito.”[50]

Mga bandang Nobyembre 1830

“Mga dalawang linggo na ang nakalipas, may ilang taong dumaan dito dala ang aklat, at ang isa sa kanila ay nagpapanggap na nakakita ng mga anghel, at tumulong sa pagsasalin ng mga lamina. . . . Sa karatig na bayan ng Kirtland, nauunawaan namin na dalawampu o tatlumpu ang nabautismuhan sa bagong kaayusan ng mga bagay; marami sa kanila ay dati nang nabinyagan.—Ang pangalan ng taong narito, na nagpapanggap na may banal na misyon, at nakakita at nakausap ang mga anghel, ay Cowdray.”[51]

Hulyo 22, 1833

“Noong 1833, nang laganap at naghahari ang karahasan ng mga mandurumog sa Jackson Co. Mo., ako at si O. Cowdery ay [tumakas] mula sa aming mga tahanan, dahil sa takot sa personal na pananakit noong Sabado, ika-20 araw ng Hulyo. Ang mga mandurumog . . . ay nag-alok ng walumpung dolyar na pabuya para sa sinumang magdadala kay Cowdery o McLellan sa Independence. . . Palihim akong bumaba sa pamayanan ng mga Whitmer, at . . . nakatagpo ko sina David Whitmer at Oliver Cowdery. Sinabi ko sa kanila, ‘mga kapatid, hindi pa ako kailanman nakakita ng hayagang pangitain sa buong buhay ko. . . Totoo ba ang Ang Aklat ni Mormon?’ Tiningnan ako ni Cowdery nang may kabigatan na makikita sa kanyang mukha, at sinabi, ‘Kapatid na William, isinugo ng Diyos ang kanyang banal na anghel upang ipahayag sa amin ang katotohanan ng pagsasalin nito, at dahil dito alam namin. At kahit patayin kami ng mga mandurumog, mamamatay pa rin kaming ipinahahayag ang katotohanan nito.’”[52]

Oktubre 21, 1848

“Isinulat ko gamit ang sarili kong panulat ang buong Ang Aklat ni Mormon (maliban sa ilang pahina) habang binibigkas ito ng propeta habang nagsasalin siya sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos, sa tulong ng Urim at Tummim, o gaya ng tawag dito sa aklat na iyon, mga banal na tagapagpaliwanag. Nakita ko sa sarili kong mga mata, at nahawakan ng sarili kong mga kamay, ang mga laminang ginto na pinagkunan ng salin.”[53]

David Whitmer

Hulyo 18, 1831

Oktubre 1838

“Taimtim kong itinanong kay David kung totoo bang nakita niya ang anghel, ayon sa kanyang patotoo bilang isa sa tatlong saksi ng Ang Aklat ni Mormon. Sumagot siya, kasintiyak ng may Diyos sa langit, nakita niya ang anghel ayon sa kanyang patotoo sa aklat na iyon.”[55]

Enero 9, 1872

“Lumingon si G. Whitmer kay G. Lefler at nagsabi, mabuti, hinihingi ng Makapangyarihang Diyos sa akin na magbigay ng patotoo sa katotohanan ng Ang Aklat ni Mormon Ito ang dalisay na ebanghelyo ni Jesucristo Isinalin mula sa mga Lamina Sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos ni Joseph Smith nilalaman nito ang dalisay na ebanghelyo ni Cristo tulad ng itinuro niya sa kanyang mga disipulo sa Kontinenteng ito Alam kong katotohanan ang sinasabi ko.”[56]

Disyembre 8, 1875

“Narinig ninyo na ako ay saksi sa pinagmulan ng Ang Aklat ni Mormon. Habang binabasa ninyo ang aking patotoo na ibinigay maraming taon na ang nakalipas, iyon ay nananatiling kasingtiyak ng sarili kong pag-iral; katulad noong ibinigay ko iyon, at mananatiling gayon sa buong ikot ng kawalang-hanggan.”[57]

Disyembre 22, 1877

“Naglakad kami sa isang maliit na bukas na lugar at lahat ay umupo sa isang troso. Mga alas-11 ng umaga noon. Nang may lumitaw na liwanag, at lalo itong luminaw hanggang sa isang anghel ang tumayo sa harap namin, at sa paglitaw ng isang mesa ay inilatag ang mga lamina, ang Urim at Tummim, ang bola o direktor, ang tabak ni Laban, atbp., at isang tinig ang nagpahayag at nagpatotoo sa katotohanan ng pagsasalin, habang binabaliktad ang mga pahina, at dito nagtapos ang pangitain.”[58]

Setyembre 7, 1878

“Iyon ay noong Hunyo 1829, pinakahuling bahagi ng buwan, at ang walong saksi, sa palagay ko, kinabukasan. Si Joseph mismo ang nagpakita sa kanila ng mga lamina. Kami (ang Tatlong Saksi) ay hindi lamang nakita ang mga lamina ng Ang Aklat ni Mormon, kundi pati ang mga Laminang Tanso, ang mga laminang naglalaman ng talaan ng kasamaan ng mga tao sa mundo, at marami pang ibang lamina. Ang totoo, para bang sina Joseph, Oliver, at ako ay nakaupo mismo rito sa isang troso, nang mapalibutan kami ng isang liwanag. Hindi ito tulad ng liwanag ng araw, ni tulad ng apoy, kundi mas maluwalhati at mas maganda. Umaabot ito paikot sa amin, hindi ko masasabi kung gaano kalayo, ngunit sa gitna ng liwanag na ito, mismo sa harap namin, mga kasinlayo ng pagkakaupo niya riyan (itinuturo si John C. Whitmer na nakaupo mga 2 o 3 talampakan mula sa kanya) ay may lumitaw na tila isang mesa, na may maraming talaan dito, bukod pa sa mga lamina ng Ang Aklat ni Mormon; gayundin ang espada ni Laban, ang mga Director (ibig sabihin, ang bolang dala ni Lehi) at ang mga Tagapagpaliwanag. Nakita ko ang mga ito nang kasinglinaw ng pagkakita ko sa higaan na ito (hinampas niya ng kamay ang higaan sa tabi niya), at narinig ko ang tinig ng Diyos nang kasinlinaw ng anumang narinig ko sa buong buhay ko na ipinahahayag na ang mga iyon (ang mga lamina) ay naisalin sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos.”[59]

Marso 1881

“Nakatala sa American Cyclopædia at sa Encyclopædia Britannica na ako, si David Whitmer, ay itinanggi ang aking patotoo bilang isa sa tatlong saksi sa kabanalan ng Ang Aklat ni Mormon; at na ang dalawa pang saksi, sina Oliver Cowdery at Martin Harris, ay itinanggi ang kanilang patotoo sa Aklat na iyon. Sasabihin ko muli sa buong sangkatauhan na kailanman ay hindi ko itinanggi ang patotoong iyon o ang alinmang bahagi nito. Pinatototohanan ko rin sa mundo na kailanman ay hindi rin itinanggi nina Oliver Cowdery o Martin Harris ang kanilang patotoo. Pareho silang namatay na muling pinagtitibay ang katotohanan ng banal na pagiging tunay ng Ang Aklat ni Mormon. . . . Kailanman ay hindi ko itinanggi ang patotoong iyon o ang alinmang bahagi nito, na noon pang matagal na nailathala kasama ng Aklat na iyon, bilang isa sa tatlong saksi. Alam na alam ng mga taong higit na nakakakilala sa akin na lagi akong nanindigan sa patotoong iyon. At upang walang sinumang mailigaw o magduda sa aking kasalukuyang pananaw tungkol dito, muli kong pinagtitibay ang katotohanan ng lahat ng aking mga pahayag, gaya ng pagkakagawa at pagkakalathala noon.”[60]

Hunyo 5, 1881

“Iyon ay sa huling bahagi ng Hunyo, 1829. Magkakasama noon sina Joseph, Oliver Cowdery, at ako, at ipinakita ng anghel ang mga ito sa amin. Hindi lamang namin nakita ang mga lamina ng Ang Aklat ni Mormon, kundi ipinakita rin niya sa amin ang mga lamina na tanso ng aklat ni Ether at marami pang iba. Ganito ipinakita ang mga ito sa amin. Sila Joseph, Oliver, at ako ay NAKAUPO SA ISANG TROSO nang kami ay nalukuban ng isang liwanag na mas maningning kaysa sa araw. Sa gitna ng liwanag na ito, ilang talampakan lamang ang layo mula sa amin, ay lumitaw ang isang mesa na may maraming laminang ginto, gayundin ang tabak ni Laban at ang mga tagapagturo. Nakita ko ang mga ito nang kasinglinaw ng pagkakita ko sa iyo ngayon, at malinaw kong narinig ang tinig ng Panginoon na nagpahayag na ang mga tala sa mga lamina ng Ang Aklat ni Mormon ay isinalin sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos.”[61]

Abril 1887

“Tungkol sa aking patotoo sa pagdalaw ng anghel, na nagsabi sa aming tatlong saksi na totoo ang Ang Aklat ni Mormon, ito ang masasabi ko: Siyempre, kami ay nasa espiritu nang makita namin iyon, dahil walang taong makakakita sa mukha ng isang anghel maliban sa espirituwal na pananaw, pero kami rin ay nasa katawan, at ang lahat ay likas sa amin, gaya ng sa anumang oras. . . . Isang maliwanag na liwanag ang bumalot sa amin kung saan kami naroon, na pumuno sa katanghaliang tapat, at doon sa isang pangitain, o sa espiritu, kami ay nakakita at nakarinig gaya ng nakasaad sa aking patotoo sa Ang Aklat ni Mormon.”[62]

Martin Harris

Mga bandang Marso 15, 1831

"Martin Harris, isa pang pangunahing manlilinlang na Mormon, ay dumating dito noong nakaraang Sabado mula sa hukay ng bibliya sa New York. Agad siyang pumuwesto sa inuman ng hotel, kung saan hindi nagtagal ay sinimulan niyang basahin at ipaliwanag ang Mormon na panlilinlang, at ang lahat ng malalabong talata mula Genesis hanggang Mga Pahayag. Ikinuwento niya ang lahat tungkol sa mga gintong lamina, mga anghel, mga espiritu, at si Jo Smith.—Nakita at nahawakan niya ang lahat ng iyon, sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Diyos!"[63]

Mga bandang Setyembre 1845

“Ipinagpatuloy namin ang aming paglalakbay patungong Cleveland, Ohio. Sa rutang ito ay marami kaming nakita na kawili-wili; nakita namin si G. Martin Harris, nagbigay siya ng patotoo sa Ang Aklat ni Mormon, sinabi niyang isinulat niya ang bahagi nito habang isinasalin ito ni G. Joseph Smith mula sa gintong mga lamina.”[64]

1846

“Nang lumabas kami sa pulong, pinalibutan si Martin Harris ng maraming tao sa kalye, na umaasang bibigyan niya sila ng magagamit laban sa Mormonismo; ngunit nang tanungin siya kung si Joseph Smith ba ay isang tunay na propeta ng Diyos, sumagot siya ng oo; at nang tanungin kung totoo ang Ang Aklat ni Mormon, ito ang sagot niya: ‘Alam ba ninyo na iyan ang araw na sumisikat sa atin? Dahil kung gaano kayo katiyak niyan, gayon din ako katiyak na si Joseph Smith ay isang tunay na propeta ng Diyos, at isinalin niya ang aklat na iyon sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Diyos.’”[65]

Nobyembre 23, 1850

“Pumunta ako upang makita si Martin Haris. Isa siya sa 3 saksi sa Ang Aklat ni Mormon at sinabi niyang alam niyang totoo ito dahil nakita niya ang mga laminas at siya mismo ang nakaaalam. . . .”[66]

Mga bandang Setyembre 15, 1853

Sumagot si G. Harris at sinabi—“Ako ang kanang-kamay ni Joseph Smith, at alam ko na siya ay isang propeta ng Diyos. Alam ko na totoo ang Ang Aklat ni Mormon.” Pagkatapos, sabay hampas ng kanyang kamao sa mesa, sinabi niya—“At alam mo na alam ko na ito ay totoo. Alam ko na ang mga lamina ay naisalin sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos, sapagkat ipinahayag ito sa amin ng kanyang tinig; samakatuwid alam ko nang tiyak na totoo ang gawaing ito. Sapagkat,” patuloy ni G. Harris, “hindi ba minsan ay hinawakan ko ang mga lamina sa aking tuhod nang isang oras at kalahati, habang nakikipag-usap kay Joseph, nang pumunta kami upang ilibing ang mga iyon sa kakahuyan, para hindi makuha ng kaaway ang mga iyon? Oo, ginawa ko. At kung gaano karami sa mga lamina ang isinalin ni Joseph Smith, hinawakan ko ang mga iyon gamit ang aking mga kamay, lamina pagkatapos ng lamina.[’]” Pagkatapos, habang inilalarawan ang mga sukat ng mga iyon, itinuro niya gamit ang isa sa mga daliri ng kanyang kaliwang kamay ang likod ng kanyang kanang kamay at sinabi, “Sa palagay ko ay ganito ang haba ng mga iyon, o mga walong pulgada, at ganito naman ang kapal, o mga apat na pulgada; at ang bawat isa sa mga lamina ay mas makapal kaysa sa pinakamakapal na lata.”[67]

Mga bandang 1869

“Nakita ko ang mga laminang metal; nakita ko ang anghel; narinig ko ang tinig ng Diyos. Alam ko na totoo ang Ang Aklat ni Mormon at na si Joseph Smith ay isang tunay na propeta ng Diyos; para ko na ring pinag-aalinlanganan ang sarili kong pag-iral kung pag-aalinlanganan ko ang banal na pagiging tunay ng Ang Aklat ni Mormon o ang banal na katungkulan ni Joseph Smith.”[68]

Tinatayang Agosto 28, 1870

“Si Joseph Smith ang unang humawak sa mga lamina, at si Martin Harris, isa sa mga itinalagang saksi, ang ikalawa. Inilalarawan ni G. Harris ang mga lamina bilang maninipis na dahon ng ginto, na may sukat na pito sa walong pulgada, at may kabuuang bigat na apatnapu hanggang animnapung libra. . . . Naniniwala siya sa pagdalaw ng mga anghel na may pisikal na katawan, sapagkat nakita at nakausap niya sila, ayon sa palagay niya, at kumbinsido siya.”[69]

Nobyembre 23, 1870

"Bilang tugon ay sasabihin ko ito tungkol sa mga lamina, sinasabi ko na ipinakita nga sa akin ng anghel ang mga laminang naglalaman ng Ang Aklat ni Mormon. Dagdag pa rito, ang salin na dinala ko kay Prop. Anthon ay kinopya mula sa mismong mga laminang ito; gayundin, pinatotohanan ng propesor na ito ay isang tamang salin."[70]

Enero 1871

“[N]oong anumang paraan, walang taong nakarinig sa akin na itanggi ang katotohanan ng Ang Aklat ni Mormon, o ang pagparito ng anghel na nagpakita sa akin ng mga lamina. . . Ipinakita sa akin ng Diyos ang mga bagay na ito sa pamamagitan ng kanyang Espiritu—sa pamamagitan ng pagparito ng mga banal na anghel—at pinagtibay ang mga ito sa pamamagitan ng mga tandang sumunod, hakbang-hakbang, habang umuunlad ang mundo, sa loob ng limampu’t tatlong taon.”[71]

1874

“Habang magkasama kaming nakaupo sa ilalim ng punong may lilim, nagkaroon ako ng napakagandang pag-uusap kay Martin: ‘Nakita mo ba ang mga laminang ginto? Nakita mo ba ang anghel?’ Sumagot siya sa diwa na ito: ‘Hindi lamang ito paniniwala, kundi isang bagay na alam ko. Nakita ko ang mga lamina at ang mga nakasulat sa mga iyon. Nakita ko ang anghel at ipinakita niya ang mga iyon sa akin.’”[72]

Hulyo 1875

“Ang Propeta at sina Oliver Cowdery, David Whitmer at ako ay pumunta sa isang maliit na kakahuyan upang manalangin, para tumanggap ng pangako na makikita namin ito sa sarili naming mga mata. Upang makapagpatotoo kami sa mundo. Dalawa o tatlong beses kaming nanalangin, at sa wakas ang anghel ay tumayo sa harap nina Oliver at David, at ipinakita sa kanila ang mga lamina, Ngunit, narito, ako ay humiwalay upang manalangin at sa aking matinding pagkabalisa ay hiniling ko sa Propeta na lumuhod kasama ko, at manalangin para sa akin, upang makita ko ang mga lamina. at ginawa namin iyon at kaagad ang anghel ay tumayo sa harap ko at nagsabi ng ‘tumingin ka’ at nang silipin ko siya ay bumagsak ako, Ngunit tumayo ako at nakita ko ang anghel na binabaliktad ang mga ginintuang dahon, at sinabi ko ‘sapat na ito, aking Panginoon at aking Diyos! Pagkatapos ay narinig ko ang tinig ng Diyos na nagsabi na ang aklat ay totoo, at naisaling tama. Pagkatapos ay pumihit siya na parang wala na siyang iba pang sasabihin; at naghanda na kaming umalis.’”[73]

Christian Whitmer at Peter Whitmer, Jr.

Mga bandang 1830–1836

“Sa mga pumanaw na at namahinga na, binabanggit namin ang mga pangalan ng aming dalawang bayaw, sina Christian at Peter Whitmer, jr. Ang una ay namatay noong ika-27 ng Nobyembre 1835, at ang isa naman noong ika-22 ng Setyembre nitong nakaraan, sa Clay county, Missouri. Marami sa simbahang ito ang personal na nakakilala sa aming mga kapatid: sila ang unang tumanggap sa bagong tipan nang ito ay marinig nila, at sa gitna ng tuloy-tuloy na pag-uusig at pagkalito, hanggang sa kanilang mga huling sandali, pinanatili nila ang katotohanan nito—kapwa sila kabilang sa talaan ng walong saksi sa Ang Aklat ni Mormon, at kahit sila ay pumanaw na, may malaking kasiyahan naming pinagninilayan na ipinahayag nila hanggang sa kanilang mga huling sandali ang katiyakan ng kanilang naunang patotoo: Ang testamento ay may bisa pagkatapos ng kamatayan ng gumawa nito. Nawa’y maalala ng lahat ng babasa ang katotohanang ito, na ang Panginoon ay nagbigay sa mga tao ng isang saksi tungkol sa kanyang sarili sa mga huling araw, at na ito ay tapat nilang ipinahayag hanggang sa sila ay pumanaw.”[74]

Jacob Whitmer

Mga bandang 1830–1856

“Ang aking ama, si Jacob Whitmer, ay laging naging tapat at totoo sa kanyang patotoo sa Ang Aklat ni Mormon, at pinagtibay niya ito sa kanyang hinihigaan ng kamatayan.”[75]

Peter Whitmer, Jr.

Disyembre 13, 1831

“...ang salita ng Panginoon ay dumating sa akin sa pamamagitan ni Propetang Joseph Smith sa ikasampung buwan na nagsasabing Pedro sasama ka sa iyong kapatid na si Oliver sa mga Lamanita nagsimula kami sa parehong buwan papuntang kanluran sa tribo ng Bufolow at doon namin ipinahayag ang Ang Aklat ni Mormon...”[76]

John Whitmer

Marso 31, 1837

“. . .sa pagsasabi na ang Ang Aklat ni Mormon ay isang hayag mula sa Diyos, wala akong anumang pag-aatubili; kundi buong pagtitiwala kong nilagdaan ang aking pangalan dito bilang ganoon. . . . Kaya nais kong magpatotoo sa lahat ng makaaalam ng pahayag na ito; na tunay na nakita ko ang mga laminang pinagmulan ng pagkakasalin ng Ang Aklat ni Mormon, at nahawakan ko ang mga laminang ito, at tiyak kong nalalaman na isinalin ni Joseph Smith, jr. ang Ang Aklat ni Mormon sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos.”[77]

Abril 5, 1839

“Sinasabi ko ngayon, nahawakan ko ang mga laminang iyon, may maiinam na ukit sa magkabilang panig—nahawakan ko ang mga iyon . . . ipinakita sa akin ang mga iyon sa pamamagitan ng isang kapangyarihang sobrenatural.”[78]

Marso 18, 1861

“Pumasok ako sakay sa Far West at pinuntahan si John Whitmer, isa sa mga saksi sa Ang Aklat ni Mormon. . . . patuloy pa rin siyang nagpatotoo na totoo ang Ang Aklat ni Mormon at na si Joseph Smith ay propeta ng Panginoon . . .”[79]

Marso 5, 1876

“Nais kong gumawa ng mabuti kapag nasa kapangyarihan ko ito. Hindi ko kailanman narinig na ang sinuman sa tatlo, o walong saksi ay itinanggi ang patotoong ibinigay nila sa Aklat gaya ng inilathala sa unang edisyon ng Ang Aklat ni Mormon[.] Dalawa na lamang sa mga saksi sa Aklat na iyan ang buhay ngayon, samakatuwid nga, si David Whitmer na isa sa tatlo at [ako mismo,] si John Whitmer[,] na isa sa walo[.] Ang aming mga pangalan ay naipahayag na sa lahat ng Bansa, mga wika at mga Tao bilang isang Banal na hayag mula sa Diyos. At isasakatuparan nito ang mga layunin ng Diyos ayon sa pahayag na nakapaloob doon, atbp.”[80]

Disyembre 11, 1876

“Mula sa isinulat mo, ipinalalagay kong nabasa mo na ang Ang Aklat ni Mormon, kasama ang mga patotoong kalakip nito; at sa mga patotoong iyon ay nabasa mo ang aking pangalang nakalagda bilang isa sa Walong saksi sa nasabing aklat. Ang patotoong iyon ay totoo noon, totoo ngayon, at magiging totoo magpakailanman at magpakailanman.”[81]

Mga bandang taglamig ng 1877–1878

“[A]ng talaang iyon na sinabi sa akin ni matandang Father John Whitmer noong nakaraang taglamig, na may luha sa kanyang mga mata, na alam niya na kasingtiyak ng alam niyang siya ay may buhay na isinalin ni Joseph ang sinaunang sulat na nasa mga laminang iyon na kanyang ‘nakita at nahawakan,’ at na, bilang isa sa mga tagakopya, tumulong siyang kopyahin iyon, habang ang mga salita ay lumalabas mula sa mga labi ni Joseph, sa pamamagitan ng sobrenatural o makapangyarihang kapangyarihan.”[82]

Mga unang bahagi ng 1878

“Si G. John Whitmer ang nagbigay ng talumpati. Maaalala ng napakaraming mambabasa na si G. Whitmer ay isa sa tanging dalawang nabubuhay pa ngayon na tumulong (mga saksi) sa pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon, o na mas kilala bilang Mormon Bible. Itinuturing si G. Whitmer ng komunidad na ito bilang isang mapagkakatiwalaan, tapat, at masunurin sa batas na mamamayan, at dahil dito, ang kanyang pagkakahirang [upang mangaral] ay humatak ng malaking tagapakinig. Sinabi ni G. Whitmer na madalas niyang nahawakan ang mismong mga laminang ginto na tinanggap ni G. Smith mula sa anghel; sinabi niya na ito ay purong ginto, ang bahagi ng aklat ay mahigpit na nakaselyo, ang kabilang bahagi ay bukas, at ang bahaging ito ang isinalin, at ito ang tinatawag ngayon na Mormon Bible.”[83]

Abril 1878

“Tinanggap ako ni John Whitmer gaya ng pagtanggap ng isang mahal na ama sa isang anak, at agad niyang sinagot ang lahat ng tanong ko. Sinabi ko: Alam ko na nakalagay ang iyong pangalan sa patotoo sa Ang Aklat ni Mormon, na nakita mo ang mga lamina? Siya—Ganoon nga, at totoo ang patotoong iyon. Ako—Hinawakan mo ba ang mga lamina gamit ang iyong mga kamay? Siya—Oo, ginawa ko!”[84]

Hiram Page

Mayo 30, 1847

“Tungkol sa Ang Aklat ni Mormon, magiging hindi makatarungan iyon sa aking sarili, at sa gawain ng Diyos sa mga huling araw, kung sasabihin kong nalaman kong totoo ang isang bagay noong 1830, at nalaman ko ring mali ang mismong bagay na iyon noong 1847. Na sasabihin kong napakatuso ng aking isip na nakalimutan ko na ang nakita ko. Na sasabihin kong ang isang taong may kakayahan ni Joseph, na noong panahong iyon ay hindi alam kung paano bigkasin ang salitang Nephi, ay makasusulat ng isang aklat na may animnaraang pahina, na kasingtama ng Ang Aklat ni Mormon nang walang kapangyarihang sobrenatural. At na sasabihin kong yaong mga banal na anghel na dumating at nagpakita sa akin habang naglalakad ako sa bukid, upang pagtibayin ako sa gawain ng Panginoon sa mga huling araw—tatlo sa kanila ang muling dumating sa akin pagkatapos at umawit ng isang himno sa sarili nilang dalisay na wika; oo, magiging pagtrato iyon sa Diyos ng langit nang may paghamak, kung itatanggi ko ang mga patotoong ito, kasama ng napakarami pang iba na hindi ko na babanggitin dito.”[85]

Mga bandang 1830–1852

“Alam ko na ang aking ama ay tapat at matatag sa kanyang patotoo tungkol sa kabanalan ng Ang Aklat ni Mormon hanggang sa pinakahuli. Tuwing nagkakaroon siya ng pagkakataong ibahagi ang kanyang patotoo tungkol dito, lagi niya itong ginagawa, at tila labis siyang nagagalak na nabigyan siya ng pribilehiyong makita ang mga lamina at sa gayon ay maging isa sa Walong Saksi.”[86]

Hyrum Smith

Humigit-kumulang Agosto 1838

“Sapagkat iisa lamang ang sermon na narinig ko mula nang kami ay mapunta sa lugar na ito, at iyon ay mula kay Hyrum Smith. Habang lumilipat siya sa Missouri, sandali siyang tumigil sa amin. Maganda ang kanyang pahayag. Pinag-uusapan namin ang Ang Aklat ni Mormon, na kung saan isa siya sa mga saksi. Sinabi niya na dalawa lamang ang kanyang kamay at dalawa ang kanyang mata. Sinabi niya na nakita niya ang mga lamina sa pamamagitan ng kanyang mga mata at nahawakan ang mga ito ng kanyang mga kamay, at nakita rin niya ang isang pantabing-dibdib, at sinabi niya kung paano ito ginawa.”[87]

Disyembre 1839

“. . .Nagpapasalamat ako sa Diyos na nadama ko ang matibay na pasiya na mamatay na lamang, kaysa itanggi ang mga bagay na nakita ng aking mga mata, na nahawakan ng aking mga kamay, at na pinatotohanan ko, saanman ako dalhin ng aking kapalaran; at matitiyak ko sa aking minamahal na mga kapatid na nagawa kong magbigay ng kasinglakas na patotoo, nang wala nang nakaharap sa akin kundi kamatayan, gaya ng naibigay ko kailanman sa buong buhay ko. Ang tiwala ko sa Diyos ay nanatili ring hindi natitinag.”[88]

Mga Hunyo 1843

“Nakita namin si Hiram Smith, isang kapatid ni Joseph, at narinig namin siyang mangaral, at nakausap namin siya tungkol sa kanyang relihiyon, sa pinagmulan at pag-unlad nito; at narinig namin siyang ipahayag, sa lunsod na ito sa harap ng madla, na ang nakatala tungkol sa mga lamina, atbp. atbp., ay ang taimtim na katotohanan ng Diyos.”[89]

Mga bandang 1843–1844

“Nang ako ay sampung taong gulang pa lamang, narinig ko ang patotoo ni Patriarka Hyrum Smith, isa sa walong saksi, tungkol sa pagka-Diyos ng Ang Aklat ni Mormon at sa paglitaw ng mga lamina kung saan ito isinalin.”[90]

Hunyo 26–27, 1844

“Binasa at nagkomento si Patriarka <​Hyrum Smith​> tungkol sa mga sipi mula sa Ang Aklat ni Mormon, tungkol sa mga pagkabilanggo at pagliligtas sa mga lingkod ng Diyos alang-alang sa ebanghelyo. . . . Kapwa nagbigay sina Joseph at Hyrum ng tapat na patotoo tungkol sa gawain sa mga huling araw, at sa paglabas ng Ang Aklat ni Mormon.”[91]

Samuel H. Smith

Abril 1830

"Kinuha ko ang aklat, at sa kahilingan ni [Samuel H. Smith] ay tiningnan ko ang patotoo ng mga saksi. Sinabi niya, 'Kung babasahin mo ang aklat na ito nang may pusong nananalangin, at hihilingin mo sa Diyos na bigyan ka ng isang patotoo, malalaman mo ang katotohanan ng gawaing ito.' Sinabi ko sa kanya na gagawin ko iyon, at pagkatapos ay tinanong ko siya kung ano ang kanyang pangalan. Sinabi niya na ang pangalan niya ay Samuel H. Smith. 'Ah,' sabi ko, 'isa ka pala sa mga saksi.' 'Oo,' sabi niya, 'alam ko na ang aklat ay isang hayag mula sa Diyos, na isinalin sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Espiritu Santo, at na ang kapatid kong si Joseph Smith, jun., ay isang Propeta, Tagakita at Tagapagpahayag.'"[92]

Mga bandang tagsibol ng 1832

“Binasa ni Elder [Samuel] Smith ang ika-29 na kabanata ng Isaias sa unang pulong at inilarawan ang mga pangyayari tungkol sa paglabas ng Ang Aklat ni Mormon, na sinabi niyang siya ay saksi. Alam niya na nasa kanyang kapatid na si Joseph ang mga lamina, dahil ipinakita iyon sa kanya ng propeta, at nahawakan niya ang mga iyon at nakita ang mga ukit doon.”[93]

Hunyo 1844

“Ang kanyang [ni Samuel Smith] mga paggawa sa simbahan mula una hanggang huli [sic], sa pagdadala ng mabubuting balita sa mga lungsod sa silangan; at sa huli ang kanyang katatagan bilang isa sa mga saksi sa Ang Aklat ni Mormon, at ang marami niyang banal na katangian ng kabutihan, kaalaman, pagtitimpi, pagtitiis, kabanalan, kabaitan sa kapatid, at pag-ibig sa kapwa, ay ilalahad pa tungkol sa kanya sa hinaharap, bilang isang tao ng Diyos.”[94]

Pangalan ng saksi

Hanapbuhay

Edad noong mangyari ang karanasan

Relasyon kay Joseph Smith

Patotoo

Emma Smith[BIO]

Eskribano, editor, operator ng boardinghouse, at mananahi ng damit

24–25

Asawa

“Ang mga lamina ay madalas na nakalagay sa mesa nang walang anumang pagtatangkang itago ang mga ito, na nakabalot sa isang maliit na telang lino para sa mesa, na ibinigay ko sa kanya upang ipambalot sa mga ito. Minsan ay nahipo ko ang mga lamina habang nakahiga ang mga ito sa mesa, at sinundan ko ng hipo ang kanilang hugis at anyo. Tila nababaluktot ang mga ito gaya ng makapal na papel, at kumakaluskos na may metalikong tunog kapag iginagalaw ng hinlalaki ang mga gilid, gaya ng minsan nating pagpitik sa mga gilid ng isang aklat.”[96]

Lucy Mack Smith[BIO]

Pintor ng oilcloth, nars, tagalikom ng pondo, at may-akda

52

Ina

“Tinanong ko siya kung nakita niya ang mga lamina. Sinabi niyang hindi, hindi para sa kanya na makita ang mga iyon, pero binuhat niya ang bigat ng mga iyon at hinawakan ang mga iyon.”[97]

Lucy Harris[BIO]

Hindi alam

35–36

Kakilala

“Binuhat ng asawa ni Martin [ang mga lamina] at naramdaman niya ang mga iyon sa ilalim ng [isang] pantakip.”[98]

William Smith[BIO]

Magsasaka at patnugot ng pahayagan

17–18

Kapatid

“Noong taglamig ng 1829 at 1830, inilathala ang Ang Aklat ni Mormon, na siyang salin ng bahagi ng mga laminang nakuha niya. Pagkatapos ay ipinakita niya ang mga lamina sa aking ama at sa aking mga kapatid na sina Hyrum at Samuel, na mga saksi sa katotohanan ng aklat na isinalin mula sa mga iyon. Pinahintulutan akong buhatin ang mga iyon habang nasa isang punda ng unan; ngunit hindi makita ang mga iyon, dahil labag iyon sa mga utos na natanggap niya. Tumitimbang ang mga iyon ng mga animnapung libra ayon sa pinakamabuti kong paghuhusga.”[99]

Katherine Smith Salisbury[BIO]

Mananahi at manghahabi

14–17

Kapatid

“Nang iniuuwi ni Joseph ang mga lamina mula sa pinagtaguan ng mga ito para gawin ang pagsasalin, minsan ay sinundan siya hanggang mismong pintuan ng bahay ng kanyang ama ng ilang lalaking determinadong makuha ang “Joe Smith’s Gold Plates,” gaya ng tawag nila rito. Palaging nagbabantay para sa kaligtasan ng kanyang kapatid at nang marinig ang hindi pangkaraniwang kaguluhan sa labas, mabilis na tumakbo si Katherine papunta sa pinto at binuksan iyon nang biglaan, kasabay ng pagdating ni Joseph na humahabol ang hininga. Isinaksak niya ang isang balumbon sa kanyang mga bisig, at sa paos at hingal na tinig ay bumulong, “Kunin mo ito agad at itago mo,” at pagkatapos ay nawala siya sa dilim. Pagkasara ng pinto, dali-daling tumakbo si Catherine papunta sa silid-tulugan kung saan sila natutulog ni Sophronia. Inalis ni Sophronia ang sapin sa kama at inilagay ni Catherine ang balumbon sa kama, saka agad ibinalik ang sapin. Pareho silang humiga sa kama at nagpanggap na natutulog. Ang mga naghahabol, nang hindi makita si Joseph sa labas, ay bumalik sa bahay upang maghanap, ngunit hindi nila ginulo ang mga babae dahil mukhang natutulog ang mga ito.”[100]

Catherine Smith Salisbury

Mananahi at manghahabi

14

Kapatid

“Sinabi niya sa akin na pinahintulutan siya ni Joseph na “buhatin” ang pakete ngunit hindi na makita ang mga laminang ginto, dahil pinagbawalan siya ng anghel na ipakita ang mga iyon sa panahong iyon. Sinabi niya na napakabigat ng mga iyon.”[101]

Mananahi at manghahabi

14–17

Kapatid

“Pagkatapos ay sinabi sa akin ni Catherine Smith Salisbury na habang nag-aalis siya ng alikabok sa silid kung saan may pag-aaral ang Propeta, nakita niya sa mesa ang isang pakete na naglalaman ng mga laminang ginto na kinalalagyan ng nakaukit na salaysay ng Ang Aklat ni Mormon. Sinabi niya na binuhat niya ang mga laminang iyon at nalamang mabigat ang mga ito na parang ginto, at ipinadaan din niya ang kanyang mga daliri sa gilid ng mga lamina at naramdaman na magkakahiwalay silang mga laminang metal at narinig ang kalansing na tunog na ginawa ng mga ito.”[102]

Josiah Stowell[BIO]

Magsasaka at may-ari ng lagarian

57

Employer, kaibigan, tagasuporta

"...nakita ng saksi ang isang sulok nito; ito ay kahawig ng isang batong may bahagyang luntiang kulay; sa palagay niya ay mga isang talampakang parisukat ito at anim na pulgada ang kapal; hindi niya ito ipapakita kaninuman; iniutos ng Panginoon sa kanya na huwag; hindi alam ni Smith na nakita ng saksi ang isang sulok ng Biblia, ayon sa tawag dito ni Smith; sinabi sa saksi na ang mga pahina ay yari sa ginto; may mga nakasulat na titik sa mga pahina."[103]

Alvah Beaman[BIO]

Magsasaka

52

Tagasuporta, kaibigan

“Pagkatapos ay inilabas ni Joseph ang mga iyon [ang mga lamina], at itinago ang mga ito sa ilalim ng lumang pagawaan ng panday-tansong sisidlan, sa pamamagitan ng pag-angat ng isang tabla at paghuhukay sa lupa at paglilibing sa mga ito. Nang alisin ang mga ito roon, inilagay ang mga ito sa isang lumang Ontario glass box. Pinutol ni matandang G. Beman [Alvah Moses Beaman] ang mga dulo, para maging tamang haba ang kahon upang mailagay ang mga ito roon, at nang mailagay na ang mga ito sa loob ay sinabi niyang narinig niya ang tunog na jink ng mga ito, pero hindi siya pinahintulutang makita ang mga ito. Sinabi niya iyon sa akin.”[104]

Harrison Burgess[BIO]

Hindi alam

19

bagong miyembro, misyonero

“Kinabukasan habang nagtatrabaho ako sa bukid, tila may kung anong bumulong sa akin, ‘Alam mo ba na totoo ang Ang Aklat ni Mormon?’ Naguluhan at nagdilim ang isip ko, at labis akong pinahirapan sa espiritu kaya iniwan ko ang aking trabaho at nagpunta ako sa kakahuyan. Ang paghihirap at dalamhating naranasan ko roon ay hindi mailarawan. Habang iyon ay tila patuloy na sinasabi ng manunukso, ‘Alam mo ba na totoo ang Ang Aklat ni Mormon?’ Nanatili ako sa kalagayang iyon nang mga dalawang oras. Sa wakas nagpasiya akong malaman, sa pamamagitan ng pagsasagawa ng pananampalatayang katulad ng taglay ng kapatid ni Jared, kung ipinahayag ko nga ba ang katotohanan o hindi, at nagsimula akong manalangin sa Diyos ng langit para sa isang patotoo tungkol sa mga bagay na ito. Biglang isang maluwalhating katauhan na nakadamit ng puti ang tumayo sa harap ko at ipinakita sa akin ang mga laminang pinagkunan ng Ang Aklat ni Mormon.”[105]

Mary Musselman Whitmer[BIO]

Hindi alam

51

Kaibigan, tagasuporta

“Si John C. Whitmer, isang apo ng babaeng tinutukoy, ay nagpatotoo sa sumusunod na pananalita: “Narinig ko ang aking lola (Mary Musselman Whitmer) na sabihin sa ilang pagkakataon na ipinakita sa kanya ang mga lamina ng Ang Aklat ni Mormon ng isang banal na anghel, na palagi niyang tinatawag na Kapatid na Nephi. (Walang duda na si Moroni ang tinutukoy niya, ang anghel na may pangangalaga sa mga lamina.) . . . Isang gabi, nang siya ay pumunta sa kamalig para maggatas ng mga baka (matapos gawin ang karaniwan niyang maghapong gawain sa bahay), nakatagpo niya ang isang estranghero na may dalang isang bagay sa kanyang likod na mukhang isang knapsack. Noong una ay medyo natakot siya rito, ngunit nang magsalita ito sa kanya sa isang mabait at magiliw na tinig at simulang ipaliwanag sa kanya ang uri ng gawaing nangyayari sa kanyang bahay, napuno siya ng hindi maipaliwanag na kagalakan at kasiyahan. Pagkatapos ay kinalag nito ang kanyang knapsack at ipinakita sa kanya ang isang bungkos ng mga lamina, na ang laki at anyo ay tumutugma sa paglalarawang kalaunang ibinigay ng mga saksi sa Ang Aklat ni Mormon. Binaligtad ng kakaibang taong ito ang mga pahina ng aklat ng mga lamina, pahina matapos ang pahina, at ipinakita rin sa kanya ang mga ukit sa mga ito; pagkatapos nito ay sinabi nito sa kanya na maging matiyaga at tapat sa pagdadala ng kanyang pasanin nang kaunti pang panahon, na nangangakong kung gagawin niya iyon, siya ay pagpapalain; at tiyak ang kanyang gantimpala, kung mananatili siyang tapat hanggang wakas. Pagkatapos ay biglang naglaho ang taong iyon kasama ang mga lamina, at hindi niya masabi kung saan ito nagpunta.”[106]

Luke Johnson[BIO]

Magsasaka, guro, at doktor

tinatayang 23–28 (?)

pinuno ng simbahan, apostol, misyonero

“Habang naroon ako ay nakilala ko si Luke Johnson, isa sa mga saksi sa Ang Aklat ni Mormon. Nais kong makausap siya tungkol dito. Naglakad kami sa pampang ng ilog. Tinanong ko siya kung totoo ang pahayag na nilagdaan niya tungkol sa pagkakita sa anghel at sa mga lamina. Kung nakita nga ba niya ang mga laminang pinagmulan ng pagkakalimbag o pagsasalin ng Ang Aklat ni Mormon. Sinabi niyang totoo iyon.”[107]

Joseph McKune Sr.[BIO]

Magsasaka

mga 66

Kakilala

“Habang si Joe ay nasa kanyang [ni McKune] bukid, nasa kanya ang Mormon Bible. Hindi matandaan ni Gng. Doolittle kung sinabi niyang natagpuan niya ito bago o pagkatapos ng kasal. Ang kanyang lolo ay minsang nagkaroon ng pribilehiyong mahawakan ang isang punda ng unan kung saan nakabalot ang diumano’y banal na kayamanan, at maramdaman sa pamamagitan ng tela na mayroon itong mga pahina. Batay sa laki at bigat ng aklat, inisip ni G. McKune na ang sukat nito ay halos kahawig ng isang karaniwang Biblia na inilimbag noong mga panahong iyon.”[108]

Sarah Folwer Anderick[BIO]

Magsasaka

humigit-kumulang 18–19

Kakilala

“Sinabi rin ni [Joseph Smith] na may natagpuan siyang ilang laminang ginto na may mga titik sa mga ito, sa isang burol sa pagitan ng bahay ng tiyuhin at ng ama, na madalas kong daanan. Ilang beses kong nakita ang sinasabi niyang mga lamina, na natatakpan ng tela. Tila anim o walong pulgada ang parisukat ng mga iyon. Madalas niya itong dalhin kasama niya. Narinig kong itinatago nila ang mga iyon sa ilalim ng ladrilyong apuyan.”[109]