Liham ng CES

Ano ang CES Letter?

Isa itong dokumentong isinulat ni Jeremy Runnells[BIO] na naglilista ng “maraming seryosong problematikong hamon sa mga pundamental na pag-aangking totoo” ng Simbahan.[1]

Tinatawag itong CES Letter dahil orihinal itong isinulat ni Runnells para sa isang empleyado ng Sistema ng Edukasyon ng Simbahan.[2]

Timeline ng mga pangyayaring may kaugnayan sa CES Letter

Pebrero 2012

Si Jeremy Runnells,[BIO] may-akda ng CES Letter, ay nakaranas ng isang "krisis sa pananampalataya" habang pinag-aaralan ang kasaysayan at doktrina ng The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, at pagsapit ng tag-init ng 2012 ay sinabi niyang "[hindi na siya] naniniwala rito."[3]

Oktubre 9, 2012

Nag-post si Runnells ng isang satirikong bukás na liham na para kay Apostol Quentin L. Cook[BIO] na nagsasabing ang “patotoo ni Runnells ay nasira ng mga kasinungalingang nakita ko sa masamang internetz.”[4][5]

Nobyembre 15, 2012

Humingi si Runnells ng payo sa isang ex-Mormon na forum sa Reddit, na sinasabing, “May asawa akong TBM [“True Believing Mormon”] na dinadala pa rin ang mga bata sa simbahan. Gusto kong malaman ang pinakaepektibong paraan para iligtas sila mula sa Mormonismo.”[6]

Unang bahagi ng Marso 2013

Sinimulan ni Runnells ang pagsulat ng isang dokumento na naglalarawan ng kanyang mga alalahanin tungkol sa kasaysayan at doktrina ng Simbahan sa kahilingan ng isang direktor ng Sistema ng Edukasyon ng Simbahan (CES). Ang direktor ay kaibigan ng lolo ni Runnells at “sinusubukan lang tumulong.”[7]

Marso 26, 2013

Ibinahagi ni Runnells ang unang draft ng dokumento na para sa CES Director sa ex-Mormon forum sa Reddit at humingi ng “feedback/advice.”[8]

Abril 12, 2013

Ipinost ni Runnells ang huling draft ng dokumento[9] at inanyayahan ang mga gumagamit ng Reddit sa ex-Mormon forum na “i-personalize ito para sa inyong sarili upang maibigay sa inyong mga TBM na mahal sa buhay.”[10]

Huling bahagi ng Abril 2013

Ipinadala ni Runnells ang "Letter to a CES Director: Why I Lost My Testimony" sa hindi pinangalanang direktor ng CES.[11]

Huling bahagi ng Abril 2013

Si Tom Phillips[BIO] ay nag-post ng "Letter to a CES Director" sa mormonthink.com.[12]

Hunyo 2013

Nagsimulang maglathala ang FAIRMormon (ngayon ay FAIR)[BIO] ng serye ng mga tugon sa mga isyung binanggit sa CES Letter.[13]

Hulyo 30-31, 2013

Si Runnells ay "nangangalap ng opinyon mula sa marami" ng mga pagtutol sa tugon ng FAIRMormon sa ex-Mormon na forum sa Reddit.[14]

Agosto 2013

Inilunsad ni Runnells ang cesletter.com, na nagho-host ng liham pati na rin ng mga pagtutol sa mga kritisismo laban sa liham.[15]

Pebrero 2014

Bilang tugon sa mga kritisismo mula sa FAIRMormon, inilathala ni Runnells ang "Debunking FairMormon" sa website ng CES Letter.[16]

Hunyo 12, 2014

Ini-host ni John Dehlin[BIO] si Jeremy Runnells sa kanyang podcast na Mormon Stories, kung saan tinatalakay ni Runnells ang kanyang pinagmulan, ugnayan sa Simbahan, at ang CES Letter.[17]

Pebrero 11, 2015

Humingi si Runnells ng mungkahing bagong subtitle para sa CES Letter sa ex-mormon forum sa Reddit dahil ang "[Why I Lost My Testimony] ay baka masyadong nakakatakot o nakaka-turn off para sa mga TBM."[18] Ang bersyon ng CES Letter noong Marso 2015 ay inilathala nang walang subtitle.[19]

Hulyo 26, 2015

Sinasabi ni Runnells na ang "target audience" ng CES Letter ay ang mga "nasa gitna" at na "[TBMs] ay hindi ko target audience dahil hindi pa sila handa para rito. Ang hinahanap ko ay ang mga nag-aalinlangan."[20]

Abril 1, 2016

Inilathala ni Jim Bennett[BIO] ang A CES Letter Reply: Faithful Answers for Those Who Doubt.[21]

Abril 17, 2016

Si Jeremy Runnells ay inakusahan ng apostasiya[22] at idinaos ang isang disciplinary council ng Simbahan.[23] Nagbitiw si Jeremy sa kanyang pagiging miyembro ng Simbahan habang ginaganap ang pulong ng council at kaagad pagkatapos ay nagsagawa ng press briefing upang ipahayag ang kanyang pagbibitiw sa Simbahan, na nagsasabing, "Ngayong gabi, nabawi ko ang sarili kong kapangyarihan."[24]

Oktubre 2016

Nagsalita si Runnells tungkol sa "Pagbawi ng Iyong Sariling Kapangyarihan at Kalayaan" sa ExMormon Foundation Conference.[25]

Disyembre 3, 2017

Ang 138-pahinang CES Letter 2.0 ay inilabas, at ang "pinakamalaki at pinakamahalagang pagbabago" ay ang "mas pinalambot na tono" kumpara sa mga naunang bersyon.[26]

Expand Timeline

Ano ang layunin ng CES Letter?

Ang liham ay orihinal na isinulat para sa isang kaibigan ng pamilya ni Runnells na nagtrabaho para sa Sistema ng Edukasyon ng Simbahan, pero ipinost din ito sa Reddit para ma-"personalize" at maibahagi ng iba sa kanilang mga "TBM na mahal sa buhay."[27] Ang ipinahayag na layunin nito ay nagbago sa paglipas ng panahon.[28]

Sino ang nilalayong mambabasa ng CES Letter?

Noong 2015, sinabi ni Runnells na, "[Ang mga TBM] ay hindi ang target kong audience dahil hindi pa sila handa rito. Ang hinahanap ko ay ang mga nagdududa."[29] Idinagdag din niya, "Ang target na audience ay ang mga nasa gitna pa ng pagpapasya."[30]

Ano ang pangunahing punto ng CES Letter?

Ang CES Letter ay nangangatwiran na mapanlinlang at hindi pare-pareho ang Simbahan at ang mga lider nito,[31] na napakarami at hindi malalampasang problema ang Simbahan sa mga pahayag nito tungkol sa katotohanan,[32] at na ang paniniwala rito ay alinman sa “delusional” o “insane.”[33]

Kaya ano ang laman ng CES Letter?

Ang dokumento ay isang pagsasama-sama ng mga madalas na puna sa Simbahan,[34] kabilang ang maraming salaysay ng Unang Pangitain, ang Kinderhook Plates, poligamya ni Joseph Smith, ang pagsasalin ng Aklat ni Abraham, at iba pa.[35]

Tumpak ba ang CES Letter ?

Oo at hindi. Halo ito ng mga katotohanan at maling paglalarawan[36] na isinulat bilang isang salaysay na nakabatay sa palagay na mapanlinlang ang Simbahan at “hindi maaaring maging totoo.”[37]

Ano ang sinabi ng mga tagasuri tungkol sa CES Letter ?

Parehong mga Latter-day Saint at mga dating Latter-day Saint ay tumugon sa CES Letter.[38] Sa pangkalahatan, kinokondena ito ng mga Latter-day Saint bilang mahinang iskolarship na may malinaw na pagkiling, at itinuturing naman ng mga dating Latter-day Saint na higit na tumpak at kapuri-puri dahil inilalantad nito ang mahahalagang isyu (tingnan sa ibaba).[39]

Mga negatibong pagsusuri ng CES Letter

Source	Comment
David Snell[BIO]	Ang CES Letter ay gumagawa ng daan-daan, oo, daan-daang mga pahayag. Sadya man o hindi, kung minsan ang ginagawa ng Liham ay binabaha lang ang mga mambabasa ng napakaraming negatibong impormasyon kaya napapataranta sila bago pa talaga sila makahinga nang malalim at masuri ang mga indibidwal na pahayag. . . "Ang ilan sa impormasyong nasa Liham ay totoo lang. Ang ilan naman, sa abot ng masasabi ko, ay hayagang mali (at sana ay mga tapat na pagkakamali ang mga iyon). At sa palagay ko, ang ilang impormasyon ay kulang sa mahalagang detalye o may naiiwang iba pang kaugnay na impormasyon."[40]
C. Randall Nicholson[BIO]	“Tulad ng karamihan sa mga materyal na kritikal sa simbahan, walang bagong sinasabi ang CES Letter. . . Kaya bakit iniisip ng mga tagasunod nito na napakalaking isyu ito at paulit-ulit silang naglalagay ng mga link dito sa mga usapang may kaugnayan sa simbahan? Naniniwala ako na ito ay dahil, sa isang partikular na garapal na halimbawa ng kamalian ng “mahabang listahan,” pinapalitan nito ang kalidad ng dami sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng napakaraming kritisismo sa napakaliit na espasyo.”[41]
Michael Ash[BIO]	“Nilito ng CES Letter ang ilang Banal sa mga Huling Araw . . . [ang Liham] ay maaaring magdulot ng sikmurang kirot sa espirituwal na mga tiyan ng ilang miyembro—mangyayari talaga ito kapag kumain ka ng habanero pepper na akala mo ay cherry tomato.”[42]
Daniel Peterson[BIO]	“Ang palagay ko—ibibigay ko na ang buod—ay na masyadong kaunti ang oras at pagsisikap na ginugol ng may-akda sa pagtingin sa mga tanong na ito, na masyado siyang maagang “tumalon palabas,” na may mga sagot, kahit man lang sapat, at sa ilang kaso ay talagang higit pa sa sapat sa halos bawat isyung ibinangon.”[43]
Jim Bennett[BIO]	Ang CES Letter ay mahinang iskolarship na gumagawa ng mga argumento na tila hindi mismo nauunawaan ng may-akda nito, at sumisipi ng mga sanggunian na hindi man lang niya inabalaang basahin. Sa kabuuan, ang mga paratang nito ay hindi pumapasa sa masusing pagsusuri.[44]

Expand Table

Mga positibong pagsusuri ng CES Letter

Pinagmulan	Komento
Grant Palmer[BIO]	Ang CES Letter ni Jeremy Runnells ay isang mahusay na buod ng mga pangunahing suliranin ng The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Dahil sa malaking oras, lakas, at perang ibinibigay sa LDS Church, nararapat lang na seryosong tingnan ng mga miyembro ang mga bagay na lampas sa itinuturo sa mga pulong ng Simbahan."[45]
Hans Mattsson[BIO]	“Ang CES Letter ni Runnells ay naglalahad ng maraming usaping pangkasaysayan tungkol sa kasaysayan ng LDS, na para sa maraming miyembro ay naging isang wake-up call. Karapat-dapat na basahin ang liham, kapwa sa loob at labas ng komunidad ng LDS."[46]
John Dehlin[BIO]	“Masusing sinaliksik, ang aklat na ito ay kumakatawan sa tapat, taos-puso, at napakalaking pagsisikap ni Jeremy na tipunin at suriin ang pangunahing ebidensya tungkol sa mga pinagmulan ng simbahang LDS. Ito ay isang kamangha-manghang gawa ng malasakit. . . Wala akong alam na ibang sanggunian—sa internet man o nakaimprenta—na mas tumpak, maikli, at gayunman ay komprehensibo. Lubos kong inirerekomenda ang aklat na ito.”[47]
Lindsay Hansen Park[BIO]	“Para sa akin, sa palagay ko ang CES Letter ay isang magandang buod ng mga kamalian at problema sa Simbahang LDS. Magandang puntahan ito para sa isang listahan ng mga isyu.”[48]

Expand Table

Mayroon bang dumaan sa CES Letter at gumawa ng mga pagwawasto o pagsalungat?

Oo. May ilang mga pagtutol sa CES Letter na tumugon sa mga maling paglalarawan at pagbaluktot ng impormasyon (tingnan sa ibaba).[49]

Mga pagsagot sa CES Letter

Dokumento	Mga Tala
Nalinlang ng "CES Letter"[50]	Ang 91-pahinang dokumentong ito ay isinulat at inilathala online ni Michael Ash[BIO] noong 2015. Tinutukoy at sinasagot ni Ash ang 93 natatanging pahayag sa CES Letter.
Tugon sa "Letter to a CES Director: Why I Lost My Patotoo (CES Letter: My Search for Answers to my Mormon Doubts) at "Debunking FAIR's Debunking"(Debunking FairMormon)[51]	Nailathala sa website ng FAIR[BIO], ang pagsagot na ito ay binubuo ng libo-libong pahina na tumutugon sa CES Letter gayundin sa artikulo ni Runnells na "debunking FairMormon," na nailathala sa website ng CES Letter.
Ang Pagsagot ni dice1899 sa CES Letter[52]	Si Sarah Allen[BIO] ang may-akda ng 70-bahaging seryeng ito na inilathala sa Reddit mula 2021–2022.
Mata ng Tumingin, Batas ng Ani: Mga Obserbasyon sa Hindi Maiiwasang Bunga ng Magkaibang Paraan ng Pagsisiyasat nina Jeremy Runnells at Jeff Lindsay[53]	Ang sanaysay na ito ni Kevin Christensen[BIO] ay inilathala noong 2014 sa Interpreter at isang meta-analysis ng CES Letter at ng tugon dito ni Jeff Lindsay.[BIO]
Isang Tugon sa CES Letter: Matapat na mga Sagot para sa mga Nagdududa[54]	Ang 372-pahinang pagsagot na ito ni Jim Bennett ay na-update noong 2018. Isa itong tugon sa CES Letter na nakaayos bilang aklat, linya bawat linya.
CES Letter: Isang Mas Malapit na Pagsusuri[55]	Ang sagot na ito, na inayos ni Brian Hales,[BIO] ay may ilang nag-ambag at sinusuri ang CES Letter nang pahayag sa pahayag, na pinapatungan ang orihinal na teksto ng komentaryo at mga link sa kaugnay na mga sanggunian na may detalyadong pagsusuri.

Expand Table

Ano ang personal na pinagmulan ni Jeremy Runnells?

Si Runnells ay lumaki sa Simbahan, naglingkod sa isang misyon, nag-aral sa BYU, at nagpakasal sa templo.[56] Mayroon siyang tatlong anak.[57]

Isang kulay na litrato mula Abril 26, 2016, ni Jeremy Runnells, may-akda ng CES Letter, na nagpapahayag na aalis siya sa Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, na nakatayo sa ibabaw ng tailgate ng isang pickup truck, may mga PA speaker sa magkabilang gilid, sa paradahan ng simbahan, at may mga bundok sa likuran. — Ipinahayag ni Jeremy Runnells, ang may-akda ng CES Letter, ang kanyang pag-alis sa Simbahan.

Natiwalag ba si Jeremy Runnells mula sa Simbahan?

Hindi. Kusang nagbitiw si Jeremy Runnells sa kanyang pagiging miyembro noong Abril 17, 2016, sa kalagitnaan ng isang konseho ng Simbahan dahil sa apostasiya.[58] Kaagad pagkatapos nito, nagsagawa si Runnells ng isang press conference sa labas ng gusali ng kapilya at sinabi, "Itiniwalag ko ang LDS Church."[59]

Tumugon ba ang Simbahan sa CES Letter?

Hindi, pero nagbigay ang Simbahan ng mga pangkalahatang babala tungkol sa kung paano suriin ang impormasyon.[60]

The Facts

Ang CES Letter ay isang listahan ng mga isyu o problema sa mga pahayag ng katotohanan ng The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.
Sinusubukan ng dokumento na hikayatin ang mga mambabasa na isipin na mapanlinlang ang Simbahan at na kabaliwan ang manatiling miyembro nito.
Maraming organisasyon at indibidwal ang nagsulat ng detalyadong mga tugon sa mga pahayag na ginawa sa CES Letter.
Ang Simbahan ay hindi direktang tumugon sa CES Letter.

Our Take

Kung nakakita ka ng mga materyal na kritikal sa Simbahan online, malaki ang posibilidad na ito ay link o sanggunian sa CES Letter. Para sa mga nakabasa nito, ang mahabang listahan ng mga isyung may kaugnayan sa Simbahan ay maaaring makaramdam na nakaka-overwhelm at nakakapanghina ng loob. Maaaring umalis ang ilan na nagtatanong: nagsinungaling ba sa akin ang Simbahan? Napakarami bang problema na dapat itong hindi totoo? Dapat ko bang iwan ang Simbahan?

Ipinapahayag ng CES Letter na “delusional” at “baliw” ang magkaroon ng pananampalataya sa naipanumbalik na ebanghelyo at sa Simbahan at na ang isang makatuwiran at matalinong tao ay hindi sasali rito. Inilalahad nito ang napakahabang listahan ng mga karaniwang puna laban sa Simbahan at binabalot ito sa paraang sadyang ginawa upang magdulot ng negatibong emosyonal at intelektuwal na mga reaksyon sa mambabasa. Ginagawa ito sa paghahalo ng piling mga katotohanan at mga pagbaluktot tungkol sa Simbahan at sa paggabay sa mambabasa sa landas na minamanipula sila tungo sa damdamin ng galit, hiya, at pagtataksil.

Hinikayat ang mga Banal sa mga Huling Araw na “Humanap kayo sa pinakamabubuting aklat ng mga salita ng karunungan; hangarin ang pag-aaral, maging sa pag-aaral at gayundin sa pananampalataya” (Doktrina at mga Tipan 88:118). Sa panahon ng impormasyon, ang paghahangad na matuto “sa pag-aaral” ay kasama ang paghahanap ng mapagkakatiwalaang mga sanggunian, pagtiyak ng mga katotohanan, at pagkilala at pakikitungo sa pagkiling ng lahat ng mapagkukunan ng impormasyon. Maaaring magsabay ang edukado at makatwirang pag-iisip at paniniwala, at maraming Banal sa mga Huling Araw ang napapanatili ang kanilang kaugnayan kay Jesucristo habang maingat nilang pinag-aaralan ang mga isyung ito.

Kapag ang masikap na pag-aaral ay isinasama sa pananampalataya, ang paghahanap ng katotohanan at liwanag ay maaaring maging isang masigla at nakapagpapalakas na karanasan na nagpapalawak ng ating pananaw, nagpapatibay ng ating malasakit sa kapwa, nagpapalakas ng ating pananampalataya kay Jesucristo, at nagpapapanibago ng ating pag-unawa sa Kanyang ipinanumbalik na ebanghelyo.

What's Your Take?

Once some Mormonr readers submit their takes, they will appear here. Submit yours above!

Read More Difficult Questions

85 Primary Sources

Footnotes

BIOJeremy Runnells
Jeremy Todd Runnells (1980–present) is the author of The CES Letter and founder of the CES Letter Foundation. He was born and raised in southern California and was active in the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints until 2012. In April of 2013, Runnells published Letter to a CES Director: Why I Lost My Testimony. Runnells resigned from the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints in April 2016.
BIOQuentin L. Cook
Quentin L Cook (September 8, 1940 – present) was born in Logan, Utah and is a current member of the Quorum of the Twelve Apostles of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. He is a former lawyer and business executive and received his Juris Doctorate from Stanford University in 1966. He and his wife, Mary, have three children.
BIOTom Phillips
Tom Phillips joined the Church in 1969 in England and served in many prominent leadership positions including bishop, stake president, and area executive secretary. In 2008, Phillips claimed to have received a second temple anointing and published an account of the experience. In 2014 Phillips attempted to take President Thomas S. Monson to court based on Britain's Fraud Act of 2006. Phillips was involved with the Church-critical website MormonThink for many years.
BIOFAIR
FAIR (originally The Foundation for Apologetic Information and Research) is a non-profit 501(c)(3) organization for Latter-day Saint apologetics. FAIR was founded in 1997 by volunteers with the aim of sharing apologetic information, defending the Latter-day Saint faith, and responding publicly to criticism of the Church. The organization's name was changed to FAIRMormon 2013. The name was changed to FAIR (Faithful Answers, Informed Responses) in 2021.
BIOJohn Dehlin
John Dehlin (1969 – present) is a podcast host for Mormon Stories and an excommunicated Latter-day Saint. Dehlin served a mission in Guatemala and Arizona, attended Brigham Young University, and received a Ph.D. in psychology from Utah State University. Dehlin founded Mormon Stories in 2005 and has published several blogs. Dehlin was excommunicated for apostasy from the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints in 2015. His request for appeal was denied.
BIOJim Bennett
Jim Bennett is a Latter-day Saint writer, apologist, and political activist. He has previously worked as a columnist for the Deseret News and is currently a freelance writer based in Sandy, Utah. In 2018 he published A Faithful Reply to the CES Letter. Bennett is the son of former Utah Senator Bob Bennett. Jim Bennett helped found the United Utah Party and ran for Congress in 2017 as the party's first candidate.
BIODavid Snell
David Snell is a member of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints and a host of the YouTube channel Saints Unscripted. He served a mission in Chihuahua, Mexico and is the founder of The Sunday Pews. Snell has a journalism degree from BYU and has written for a number of websites and organizations, including Mormon Newsroom Pacific, KBYU11, Classical 89 Radio and FamilyShare.com.
BIOC. Randall Nicholson
Christopher Randall Nicholson (June 23, 1993 – present) was born in Orem, Utah and raised in upstate New York as a member of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. C. Randall Nicholson received a bachelor's degree in English with an emphasis in creative writing from Utah State University in 2018, and a Master's degree in English from USU in 2022. Nicholson left the LDS Church in 2022. He identifies as an “Autistic Asexual Author, Child of God, and Pretty Okay Guy” on his website.
BIOMichael R. Ash
Michael R. Ash (August 12, 1961 – present) is a writer and staff member at FAIR. He has written and published articles on apologetics and Mormon studies for FAIR, FARMS, Sunstone, and Dialogue. Ash is a former weekly columnist for the Mormon Times. Michael Ash is the author of Bamboozled by the “CES Letter.”
BIODaniel C. Peterson
Daniel C. Peterson (1953–present) is a professor emeritus of Islamic Studies and Arabic in the Department of Asian and Near Eastern Languages at Brigham Young University. He attended received a bachelor's degree in philosophy and Greek from BYU and did graduate work in Jerusalem and Cairo before receiving a Ph.D. from UCLA. His academic work focuses mostly on the Qur'an and Islamic philosophy. Peterson served as chairman of the board of the Foundation for Ancient Research and Mormon Studies and currently serves as editor-in-chief of Interpreter: A Journal of Latter-day Saint Faith and Scholarship.
BIOGrant H. Palmer
Grant H. Palmer (August 17, 1940 – September 25, 2017) was born in Salt Lake City, Utah. Palmer was employed by the Church Educational System for over thirty-four years and worked in institutes and seminaries across the world. He was an active member of the Mormon History Association. He was disfellowshipped in 2004 for his 2002 book An Insider's View of Mormon Origins, which challenges the origins of the Church and the Book of Mormon. He resigned from the Church on October 25, 2010.
BIOHans H. Mattsson
Hans H. Mattsson (September 19, 1950 – present) was born in Gothenburg, Sweden and served a mission in the England Central Mission. Hans H. Mattsson served as the first Swedish Area Authority Seventy in the early 2000s before resigning from the Church in 2016. He has been active in publishing and voicing his criticism in the media, including the New York Times and the Mormon Stories podcast.
BIOLindsay Hansen Park
Lindsay Hansen Park (1982–) is a feminist blogger and the Executive Director of the Sunstone Education Foundation. In 2014, she launched the Year of Polygamy podcast, which she hosts.
BIOSarah Allen
Sarah Allen is an affiliate of FAIR who has published responses to the CES Letter on both the r/lds subreddit and the FAIR website. She works in mortgage compliance, and serves as a moderator on the r/lds subreddit.
BIOKevin Christensen
Kevin Christensen (b. 1954) is a technical writer based in Pittsburg, Pennsylvania. He received a Bachelor's degree in English from San Jose State University. He is a member of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints and has published articles and essays in Dialogue, Sunstone, the FARMS Review of Books, the Journal of Book of Mormon Studies, Insights, the Meridian Magazine, the FARMS Occasional Papers, Glimpses of Lehi's Jerusalem, Interpreter, Square Two, FAIR, and the book Joseph Smith Jr.: Reappraisals After Two Centuries.
BIOJeff Lindsay
Jeffrey Dean Lindsay (1959–present) is a Latter-day Saint apologist. He received a Ph. D. in chemical engineering from Brigham Young University and worked as a U.S. patent agent. Lindsay is the current vice president of the Interpreter Foundation and has written books and articles defending the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints for over twenty years, primarily through his blog arisefromthedust.com and website jefflindsay.com.
BIOBrian C. Hales
Brian C. Hales (1957–living) is an author and anesthesiologist who resides in Utah. He served as a missionary in Venezuela from 1976 to 1978. Hales studied medicine at the University of Utah and completed his residency at the University of Kansas Medical Center. He has written books on the topic of polygamy, including Modern Polygamy and Mormon Fundamentalism.
[1]↩︎
Ang unang bersyon ng dokumento ay 77 pahina ang haba. Sa konklusyon, iminumungkahi ni Runnells na ang dami ng mga “isyu” na inilista niya ay may problema na sa mismong sarili nito:
Sadyang napakaraming problema. Hindi lang iisang isyu ang pinag-uusapan dito. Pinag-uusapan natin ang dose-dosenang seryosong isyu na sumisira sa pinakapundasyon ng LDS Church at sa mga pag-aangkin nito na totoo.
- Jeremy Runnells states in the CES Letter conclusion that it is delusion to continue affiliating with the Church in light of all the "problematic challenges."
- First edition of the CES Letter published online.
[2]↩︎
Madalas banggitin ni Jeremy Runnells ang kahilingang natanggap niya na isulat ang kanyang mga alalahanin para sa isang CES Director, na kaibigan ng kanyang lolo at nagsabing handa itong tumulong. Isinulat ni Runnells ang sumusunod na pagbabalik-tanaw sa kanyang liham ng pagbibitiw noong 2016:
Kinontak ako ng isang CES Director noong Marso 2013 para ibahagi ang aking mga tanong at alalahanin tungkol sa LDS church at sa mga pundasyonal nitong pag-aangking totoo. Ang CES Letter ang naging tugon ko. Kinumpirma ng CES Director na nabasa niya ang “napakahusay na pagkakasulat” na liham at kinilala na ang mga ito ay mga isyu “na labis na ikinababahala ng mga Brethren,” at nangako siya na magbibigay siya ng sagot. Sa kasamaang-palad, wala nang dumating na sagot.
[3]↩︎
Ipinaliwanag ni Runnells ang pag-usad ng kanyang krisis sa pananampalataya sa podcast na Mormon Stories:
Kailangan mong tandaan na nangyari ang krisis ko sa pananampalataya noong Pebrero 2012, at pagkatapos pagsapit ng tag-init ng 2012, para akong, “Hindi na ako naniniwala rito.”
- Jeremy Runnells states that in the summer of 2012 "I don't believe in this anymore" on Mormon Stories podcast.
[4]↩︎
Ang liham ay isinulat bilang tugon sa isang talumpating ibinigay ni Quentin L. Cook na nagturo ng sumusunod:
Marami sa mga dumaranas ng espirituwal na tagtuyot at kulang sa katapatan . . . ay ibinabad ang kanilang sarili sa mga materyal sa internet na nagpapalaki, nagpapasobra, at, sa ilang kaso, nag-iimbento ng mga pagkukulang ng mga naunang lider ng simbahan. Pagkatapos ay humihinuha sila ng maling mga konklusyon na maaaring makaapekto sa patotoo. Ang sinumang gumawa ng mga pagpiling ito ay maaaring magsisi at mapanibagong espirituwal.
Ang bukas na liham ni Runnells, na ipinost niya sa Reddit, ay may satirikal na katangian:
Isa ako sa mga dating espirituwal na nawawala at “apostatang” kaluluwa na ang patotoo ay nawasak ng mga kasinungalingang nakita ko sa masamang internetz. Pero noong Sabado ng gabi, sinunod ko ang payo mo sa pangkalahatang kumperensya, nagsisi ako sa pagkadismaya ko, at talagang umubra ito.
Ipinagpapatuloy ng liham ang mapanuyang tono, at inililista ang maraming hamon sa mga pahayag ng katotohanan ng mga Banal sa mga Huling Araw bilang “katawa-tawang mga kasinungalingan” na “itinakwil sa pamamagitan ng [kanyang] pagsisisi.”
- Jeremy Runnells posts an open letter to Quentin L. Cook satirically addressing several controversial Church-related subjects.
- Elder Quentin Cook suggests that those who have drawn "incorrect conclusions" from "internet materials... can repent and be spiritually renewed."
[5]↩︎
Na-interview si Runnells noong 2014 ni John Dehlin sa podcast na Mormon Stories at tinanong tungkol sa kanyang bukas na liham kay Elder Cook:
Runnells: Medyo nang-iinis lang ako, um, sarkastiko ako sa sulat na iyon. Dehlin: Medyo galit ang dating kapag binasa, sa totoo lang. Runnells: Siyempre naman. Galit na galit ako. Alam mo? At sinumang magsabi sa iyo na kapag umalis ka sa Simbahan, dapat pabayaan mo na lang ito at huwag kang magalit, huwag kang maging galit na apostata—hindi nila naiintindihan ang trauma at ang proseso ng pag-alis.
- Jeremy Runnells posts an open letter to Quentin L. Cook satirically addressing several controversial Church-related subjects.
- Jeremy Runnells explains why he wrote the satirical open letter on Reddit to Quentin L. Cook in an interview on Mormon Stories.
[6]↩︎
Ang terminong "TBM" ay isang daglat para sa "True Believing Mormon" o "True Blooded Mormon." Karaniwan itong itinuturing na mapanlait.
Inilathala ni Runnells ang sumusunod sa ex-Mormon subreddit noong Nobyembre 2012 (Tandaan na ang “TSCC” ay isang acronym para sa “The So-Called Church” at ang BIC ay isang acronym para sa “Born In the Covenant.”):
Ako ay BIC, RM, Temple Married na umalis sa simbahan ilang buwan na ang nakalipas (hindi pa ako pormal na humihiwalay). Ang asawa ko ay cafeteria Mormon na gusto pa ring magsimba kasama ang mga bata. May 3 akong anak na lahat ay wala pang 6 na taong gulang. Sa ngayon, dalawa ang pinaka-ikinababahala ko: 1) Ang TSCC na sinisira ang papel ko bilang ama sa pamamagitan ng pagtuturo sa kanila ng kalokohang “nawala sa tatay ninyo ang espiritu.” 2) Ang TSCC na bina-brainwash ang mga anak ko para maging mga TBM na robot na “Sumunod sa Propeta.” Kailan ang tamang oras para sabihin ang tungkol sa hindi ko na paniniwalaan at ang mga detalye kung bakit nawala ang paniniwala ko? . . . May TBM akong asawa na dinadala pa rin ang mga bata sa simbahan. Gusto kong malaman ang pinakaepektibong paraan para mailigtas sila sa Mormonismo para hindi nila pagdaanan ang pinagdaanan ko.
- Jeremy Runnells asks "How do I save my kids from Mormonism?" on Reddit (r/exmormon).
[7]↩︎
Ikinuwento ni Runnells ang tungkol sa kanyang limitadong pakikipag-ugnayan sa CES Director sa Mormon Stories:
Kaya ipinasa ng lolo ko sa kanya ang impormasyon ko, at nagulat ako na nag-email nga sa akin ang CES Director. Mabait talaga siyang tao. Sinusubukan lang niyang tulungan ang lolo ko at ako. Wala akong galit sa kanya. Sa totoo lang, hindi ko siya sinisisi kung bakit hindi siya sumagot sa akin. Malamang inaasahan niya ang limang tanong sa isang email, pero ang ipinadala ko sa kanya ay halos 77–80 pahinang dokumento.
- Jeremy Runnells recounts the interactions he had with the CES Director who had offered to help him with his concerns.
[8]↩︎
Noong Marso 26, 2013, inilathala ni Jeremy Runnells ang unang draft ng CES Letter sa ex-Mormon subreddit at humingi ng feedback:
Kailangan ng Feedback! Hiniling sa akin ng TBM kong lolo na kausapin ko ang kaibigan niyang CES Director tungkol sa mga alalahanin ko. Nag-alok ang taga-CES na makipag-usap sa akin. Ang PDF na ito ay isang magaspang na draft ng ipapadala ko sa taga-CES at sa lolo ko. Kailangan ko ang feedback/payo ninyo, mga pare. Salamat!
- Jeremy Runnells requests feedback on rough draft of CES Letter.
[9]↩︎
Ibinahagi ni Runnells ang huling draft ng kanyang liham sa ex-Mormon Reddit noong Abril 13, 2013, at tinanong ang mga mambabasa kung may mga naiisip sila:
Follow-up mula sa kaibigan ng lolo kong TBM na CES Director na humihiling sa akin na ibahagi ang mga alalahanin. Tapos na ang huling draft ng liham! Ipaalam ninyo sa akin kung ano ang tingin ninyo bago ko ipadala.
Ang terminong "TBM" ay isang daglat para sa "True Believing Mormon" o "True Blooded Mormon" at sa pangkalahatan ay itinuturing na mapanlait.
- Jeremy Runnells requests feedback on the final draft of CES letter in r/exmormon.
[10]↩︎
Ang post ni Runnells ng huling draft ay nakatanggap ng mga komento na nagtatanong kung puwedeng ibahagi ang dokumento. Sumagot si Runnells:
Magagawa ninyo ang kahit anong gusto ninyo sa Word document. Iangkop ninyo ito para sa sarili ninyo para maibigay sa inyong mga TBM na mahal sa buhay. Sa inyo na ito.
- Jeremy Runnells comments users can personalize CES letter for "TBM loved ones".
[11]↩︎
Noong Pebrero 2015, inilathala ni Jeremy Runnells ang kanyang pag-alala sa takbo ng panahon ng pagsulat at pagpapadala niya ng CES Letter:
Nilapitan ako ng lolo ko tungkol sa CES Director noong huling bahagi ng Pebrero 2013. Nilapitan ako ng CES Director noong unang bahagi ng Marso 2013. In-email ko sa CES Director ang PDF noong huling bahagi ng Abril 2013. Kaya, mahigit kaunti sa isang buwan ang ginugol ko sa pagsulat ng CES Letter.
- Jeremy Runnells recalls the circumstances and timing surrounding the creation of the CES Letter and the FAIR debunking content in a comment on Reddit.
[12]↩︎
Binanggit ni Jeremy Runnells ang pagkilala na natanggap ng CES Letter sa podcast na Mormon Stories noong 2014:
Hindi ako nakatanggap ng maraming puna. Ang nakuha ko lang ay, “Wow, astig na ginawa mo itong komprehensibo.” Kaya parang kumalat lang ito, medyo nag-viral, at napunta ito sa mga taga-MormonThink, kay Tom Phillips, at talagang nagustuhan niya ito. Nag-email siya sa akin. Sinabi niya, “Maganda ito. I-post natin ito.” Sabi ko, “Ayos.” Kaya in-upload namin ito, at pagkatapos noon, doon talaga ito sumabog.
- Jeremy Runnells recalls CES Letter being shared on Mormonthink.com around late April after going viral on Mormon Stories Interview.
- CES Letter pdf shared on mormonthink.com/personalstories on May 1, 2013.
[13]↩︎
Sa huling kalahati ng 2013, naglathala ang FairMormon ng sagot sa bawat kabanata ng "A Letter to a CES Director." Sa buod, isinulat nila ang sumusunod sa ilalim ng heading na "Accuracy":
Inilalahad ng liham ang maraming nakakabahalang isyu sa anyo ng mga tanong. Sinasabi ng may-akda na, “Umaasa ako na magkakaroon kayo ng mas mabubuting sagot kaysa sa marami sa mga ibinigay ng mga di-opisyal na apologista tulad ng FAIR at Neal Maxwell Institute (dating FARMS).”
- FairMormon publishes detailed responses to the claims made in the CES Letter.
[14]↩︎
Sa sunod-sunod na mga post noong Hulyo 2013, humingi si Jeremy Runnells (username na "kolobot") ng tulong mula sa ex-Mormon na komunidad sa Reddit upang matulungan siyang tumugon sa kritika ng FAIR sa CES Letter.
[15]↩︎
Ang orihinal na website ng CES Letter ay may simpleng thumbnail na larawan na naka-link sa bersyon noong Abril 28, 2013 ng A Letter to a CES Director.
- Jeremy Runnells creates the cesletter.com Website.
[16]↩︎
Sa introduksyon ng "Debunking FairMormon," nagrereklamo si Runnells na "ang FairMormon ay parang pagpukpok ng berdeng Jell-O sa pader" at na sila ay "madalas magbago ng kanilang mga sagot."
Sinabi rin niya na ang Simbahan ay nagdudulot ng “hindi masukat na di-kinakailangang pagdurusa” dahil ito ay “hindi tapat tungkol kay Joseph Smith, sa mga pinagmulan ng Simbahan, at sa kasaysayan ng Simbahan.”
Sa isang komento noong 2015 sa ex-Mormon subreddit, sinabi niya na “Madali lang ang CES Letter kumpara sa Debunking FAIR's Debunking ko (halos 900 pahina ang nilalaman).”
- Jeremy Runnells responds to FairMormon "debunking" CES Letter.
- Jeremy Runnells recalls the circumstances and timing surrounding the creation of the CES Letter and the FAIR debunking content in a comment on Reddit.
[17]↩︎
Ininterbyu ng Mormon Stories si Jeremy Runnells nang mahigit tatlong oras, at tinalakay ang kanyang pinagmulan, karanasan sa Mormonism, pagsulat ng CES Letter, at buhay pagkatapos ilathala ang liham.
- John Dehlin hosts Jeremy Runnells on his podcast Mormon Stories 480: Jeremy Runnells Pt 1 - On Growing Up Mormon and the Genesis of the CES Letter June 2014.
[18]↩︎
Sa post na ito sa Reddit noong 2015, nilinaw ni Runnells na balak niyang i-update ang subtitle ng CES Letter para hindi ito maging isang “hadlang” para sa sinumang maaaring mag-isip na basahin ito:
Malinaw na ang CES Letter ay naging mas malaki na kaysa sa isang simpleng liham para sa isang CES Director, at kung ang subtitle ay isang hadlang na pumipigil sa ilang tao na matuklasan ang marami sa mga isyung pangkasaysayan, bukas ako na i-update ito.
- Jeremy Runnells asks ExMormon reddit to help him change the title of the CES Letter because "'Why I Lost My Testimony' might be too scary" to "TBMs."
[19]↩︎
Habang inalis ng Marso 2015 na update ng CES Letter ang subtitle, nagdagdag ang "2.0" na edisyon ng dokumento na inilathala noong 2017 ng bagong subtitle: "Ang Paghahanap Ko ng mga Sagot sa Aking mga Pagdududang Mormon."
- March 2015 version of Letter to a CES Director by Jeremy Runnells.
- CES Letter 2.0 launches on cesletter.org.
[20]↩︎
Sa isang komento sa ex-Mormon Reddit, inilarawan ni Runnells ang "target audience" ng CES Letter at kung paano maaaring tumugon ang ilang "TBM":
May tatakbo bang palayo na ilang TBM? Oo. . . . Hindi ko target na mambabasa ang mga taong ito dahil hindi pa sila handa para rito. Ang hinahanap ko ay ang mga nagdududa.
- Runnells identifies the "target audience" of the CES Letter as "doubting members or TBMs who have accepted the possibility that the Church is not true."
[21]↩︎
Ang “A CES Letter Reply: Faithful Answers for Those Who Doubt” ay isang 372-pahinang tugon, linya sa linya, sa Oktubre 2017 na bersyon ng CES Letter.
- Jim Bennett's "A CES Letter Reply: Faithful Answers For Those Who Doubt."
[22]↩︎
Sinabi ng pangulo ng stake ni Runnell sa simula ng disciplinary court na ang dahilan ng council ay iniulat na apostasiya:
Ang dahilan ng konsehong ito ay iniulat na ikaw ay nasa apostasiya, dahil paulit-ulit kang kumilos sa malinaw, hayagan, at sinasadyang pagsalungat sa simbahan o sa mga pinuno nito. Kabilang sa iba pang mga ginawa mo, naglathala ka ng mga materyal at lumahok sa mga panayam na nagtangkang siraan ang simbahan, hayagan mong ipinahayag ang pananaw mo na mapanlinlang ang mga kasulatan ng simbahan, at nagpahayag ka ng pagtutol sa mga pinuno ng simbahan kabilang ang propetang si Joseph Smith.
- Transcript of Jeremy Runnells' recorded disciplinary court, April 17, 2016, posted to reddit and Mormonthink.
[23]↩︎
Lihim na nag-record si Runnells ng audio at video ng pulong ng kanyang disciplinary council. Ang audio recording at transcript ay inilagay sa Internet Archive noong Abril 20, 2016 ng user na si "eiznem."
Nagtatapos ang pulong sa pagbibigay ni Runnells ng isang liham ng pagbibitiw sa kanyang pangulo ng stake habang sinasabi ang sumusunod:
Kaya, isa itong huwad na paglilitis. Tapos na ako sa paglilitis na ito. Pangulo, itinitiwalag ko ang LDS church, itinitiwalag ko kayo, at itinitiwalag ko ang huwad na paglilitis na ito sa buhay ko. Narito ang liham ko ng pagbibitiw. Paalam.
[24]↩︎
Idinaos ang press briefing sa paradahan ng stake center. Dinaluhan ito ng iba’t ibang miyembro ng lokal na media at mga tagasuporta ni Runnells. Tumayo siya sa likod ng isang pickup truck at bumasa mula sa isang inihandang pahayag sa harap ng mga tao. Ang sumusunod ay sipi mula sa kanyang pahayag na para sa kanyang mga tagasuporta:
Wala akong ginawang mali. Gusto ko lang ang katotohanan. Gusto ko ng mga opisyal na sagot sa mga problemang pinatutunayan ng mga sanaysay ng simbahan para malutas ang mga alalahanin at pag-aalinlangan ko. Um, para sa inyo na nahihirapan sa pag-aalinlangan, imbes na ‘itigil ang pag-aalinlangan sa inyong mga pag-aalinlangan’, pahalagahan ninyo ang inyong mga pag-aalinlangan, suriin ninyo ang inyong mga pag-aalinlangan, lutasin ninyo ang inyong mga pag-aalinlangan. Ang pag-aalinlangan ang simula ng kaalaman at karunungan. Ang tanging kapangyarihan na mayroon ang simbahan ay ang kapangyarihang ibinibigay ninyo sa kanila.
Pagkatapos ng kanyang pahayag, naghain ng mga meryenda.
- Jeremy Runnells press meeting following resignation April 17, 2016.
- Gephardt Daily news reports on the press conference held in a church parking lot immediately after Jeremy Runnells' disciplinary court.
[25]↩︎
Si Jeremy Runnells ay inimbitahang maging pangunahing tagapagsalita sa 2016 ExMormon Foundation Conference sa Salt Lake City, Utah. Ang sumusunod ay isang sipi mula sa isang oras na talumpati ni Runnells:
Nalaman ko na ang iisang pinakamahalagang tanong na puwedeng itanong ng isang tao sa sarili niya kapag sinusubukan niyang magpasya kung talagang sisiyasatin o hindi ang mga pahayag ng katotohanan ng LDS Church ay isang tanong lang: “Paano kung hindi ito totoo?”
- ExMormon Foundation Conference speech "The Examined Life: Restoring Your Own Power and Liberty - Jeremy Runnells (CES Letter author)".
[26]↩︎
Ang anunsyo ng CES Letter 2.0 ay nagsabi na ang dokumento ay makukuha sa mga format na paperback, ePub, at PDF. Kasama rin dito ang isang larawan ng karakter sa komiks na si Batman na sinasampal si Robin at nagsasabing, "Pinalambot ni Jeremy ang tono sa CES Letter 2.0!"
Sa iba pang mga pagbabago at rebisyon, ang pagbabago sa tono ay iniulat na siyang pinakamahalaga:
Ang pinakamalaki at pinakamatinding pagbabago sa CES Letter 2.0 ay ang tono. Wala na anumang problema sa tono sa CES Letter. . . Masusing sinuri ni Jeremy ang buong dokumento nang maraming beses para tukuyin at baguhin ang mga bahagi ng dokumento na mapanlait o may pagalit na tono.
Kasama rin sa bersyong ito ng CES Letter ang isang bagong subtitle: "Ang Paghahanap Ko ng mga Sagot sa Aking mga Pag-aalinlangan bilang Mormon."
- CES Letter 2.0 launches on cesletter.org.
[27]↩︎
Ang terminong "TBM" ay isang daglat para sa "True Believing Mormon" o "True Blooded Mormon" at sa pangkalahatan ay itinuturing na mapanlait.
Matapos humiling ang ilang nagkomento ng nae-edit na bersyon ng dokumento, nagbigay si Runnells ng isa at sinabi, “Magagawa ninyo ang kahit ano na gusto ninyo sa Word document. Iayon ninyo ito para sa inyong sarili upang maibigay sa inyong mga mahal sa buhay na TBM. Inyo na ito.”
- Jeremy Runnells comments users can personalize CES letter for "TBM loved ones".
[28]↩︎
Sinabi ni Runnells noong 2013:
Hindi ko ito isinulat para sa taga-CES. Wala akong ilusyon na mababago ko ang isip niya. Hindi iyon mangyayari. Isinulat ko ito para sa mga anak ko na balang araw ay tatanungin ang tatay nila kung bakit niya iniwan ang pananampalataya.
At noong 2015 ay isinulat niya:
Ang target na mambabasa ay ang mga nag-aalinlangan pa. Sila ang mga umiikot ang mga mata kapag naririnig nila ang "pagdudahan ang inyong mga pagdududa".
Kalaunan noong 2015, sinabi ni Runnells na nagbago na ang kanyang “obsession” sa CES Letter at interesado siyang “tulungan ang mga indibidwal, mag-asawa, at mga pamilya” at “nahuhumaling sa pagpapagaan ng pagdurusa at pagtulong na palayain ang isipan ng mga tao mula sa isang kulto.”
At noong 2017 sinabi niya: "Ginagawa ko ang lahat ng makakaya ko para maibalik ang aking patotoo at para subukang gawing totoo ang Simbahang LDS. Ang CES Letter ay isa lamang liham para sa isang CES Director. Wala nang iba. Wala nang kulang."
[29]↩︎
Sa isang komento sa Reddit noong 2015 tungkol sa pagtanggap ni Runnells ng mga donasyon para pondohan ang CES Letter, nilinaw niya kung sino ang naiisip niyang target na mambabasa:
May ilang TBM ba na lalayo? Oo. Kabalintunaan, may ilan na sarkastikong ituturo ang mga donasyon habang wala naman silang nakikitang problema sa pagdo-donate sa FairMormon na humihingi rin ng mga donasyon. Hindi sila ang target kong mambabasa dahil hindi pa sila handa rito. Hinahanap ko ang mga nagdududa. Hinahanap ko ang mga nakatanggap na sa posibilidad na hindi totoo ang Simbahan at desididong alamin ang natitirang bahagi ng kuwento.
- Runnells identifies the "target audience" of the CES Letter as "doubting members or TBMs who have accepted the possibility that the Church is not true."
[30]↩︎
Ginawa ni Runnells ang komentong ito tungkol sa target na mambabasa ng CES Letter sa ex-Mormon forum sa Reddit:
Ang target na mambabasa ay iyong mga nag-aalinlangan pa. Iyong mga umiikot ang mga mata kapag naririnig nila ang "pagdudahan ang inyong mga pagdududa." Iyong mga nagbabasa ng mga sanaysay at napapaisip na, "Ano ba ito?" Iyong mga gustong malaman ang mga detalye at tumanggap na sa posibilidad na hindi totoo ang Simbahan.
- Runnells comments on Reddit that "the target audience" of the CES Letter "are the fence sitters" and that his rebuttal to FAIR's criticisms of the CES Letter "is going to destroy FairMormon's latest crayon drawing butthurt recovery attempt."
[31]↩︎
Ang CES Letter ay gumagawa ng maraming pahayag na nangangatwiran na mapanlinlang at hindi pare-pareho ang Simbahan at ang mga lider nito. Kabilang dito ang mga sumusunod:
- "A church that is afraid to let its people determine for themselves truth and falsehood in an open market is a church that is insecure and afraid of its own truth claims." (p. 123)
- "Joseph Smith’s pattern of behavior or modus operandi for a period of at least 10 years of his adult life was to keep secrets, to be deceptive, and to be dishonest – both privately and publicly." (p. 59)
- "Yesterday's doctrine is today's false doctrine. Yesterday's prophets are today's heretics." (p. 64)
- Current edition of the CES Letter, updated October 2017.
[32]↩︎
Iginigiit ng CES Letter na ang Simbahan, bilang isang organisasyon, ay may "maraming seryosong problematikong hamon sa mga batayang pahayag nito ng katotohanan."
Idinaragdag nito:
Sadyang napakaraming problema. Hindi lang iisang isyu ang pinag-uusapan dito. Pinag-uusapan natin ang dose-dosenang seryosong isyu na sumisira sa pinakapundasyon ng LDS Church at sa mga pag-aangkin nito na totoo.
- Jeremy Runnells states in the CES Letter conclusion that it is delusion to continue affiliating with the Church in light of all the "problematic challenges."
[33]↩︎
Ang konklusyon ng CES Letter ay kinabibilangan ng sumusunod na pahayag:
Pasensya na, pero ang pananampalataya ay paniniwala at pag-asa kapag kakaunti ang ebidensya para o laban sa isang bagay. Ang delusyon ay paniniwala kapag napakaraming ebidensya laban sa isang bagay. Para sa akin, lubos na kabaliwan ang itaya ang buhay ko, ang mahalaga kong oras, ang pera ko, ang puso ko, at ang isip ko sa isang organisasyon na may napakaraming seryosong problematikong hamon sa mga pundasyonal nitong pag-aangking totoo.
- Jeremy Runnells states in the CES Letter conclusion that it is delusion to continue affiliating with the Church in light of all the "problematic challenges."
[34]↩︎
Ikinuwento ni Runnells ang proseso niya ng pagtipon ng impormasyon at pananaliksik mula sa ibang mga sanggunian para mabuo ang CES Letter sa podcast na Mormon Stories:
Hindi ito impormasyon ko at nakatayo ako sa balikat ng mga higante, ang mga Tanner. . . Ang ginawa ko ay kinuha ko ang kanilang pananaliksik, ang kanilang mga pananaw, at ang kanilang mga gawa, at inayos ko ito sa paraang pinakamabisa para sa akin, na nagpapaliwanag sa takbo ng isip ko kung bakit hindi na ako naniniwala sa Simbahan.
- Jeremy Runnells talks about taking research from others, including the Tanners, and compiling it to create the CES Letter on the Mormon Stories podcast.
[35]↩︎
Inililista ng CES Letter ang mga ipinapalagay na isyu sa ilalim ng mga sumusunod na pamagat ng kabanata:
- The Book of Mormon,
- First Vision, Book of Abraham,
- Polygamy,
- Prophets,
- Kinderhook Plates,
- Testimony and Spiritual Witness,
- Priesthood Restoration,
- Witnesses,
- Temples and Freemasonry,
- Science, and
- Other.
- Introduction to the CES Letter + table of contents.
[36]↩︎
Maraming indibidwal at organisasyon ang nagsuri nang kritikal sa CES Letter para sa katumpakan at pagkiling. Ang pangkalahatang pagkakasundo ay na bagaman maraming pahayag at makasaysayang pangyayari sa CES Letter ang teknikal na tama, may mahahalagang pag-alis ng impormasyon, maling paglalarawan, at mga pagkakamali. Tingnan ang talahanayang “Mga Pagsalungat sa CES Letter.”
Ipinahayag ni David Snell, ang host ng Saints Unscripted, ang pananaw na ito:
Ang ilan sa impormasyon sa Liham ay totoo lang. Ang ilan, sa abot ng masasabi ko, ay hayagang mali (at sana ay mga tapat na pagkakamali ang mga iyon). At sa tingin ko, ang ilang impormasyon ay kulang sa mahalagang nuance o may iniiwang iba pang kaugnay na impormasyon.
- David Snell gives an overview of the CES Letter on Saints Unscripted.
[37]↩︎
Ang may-akda mismo ay nagpahayag na itinuturing niya ang Simbahan na hindi totoo at mapanlinlang:
Masakit kong tinanggap para sa sarili ko na ang mga pahayag ng katotohanan ng LDS Church ay imposibleng maging totoo. Natuklasan ko, sa panghihiram sa mga salita ni Joseph Fielding Smith sa itaas, na si Joseph Smith ay isang manlilinlang na sadyang nagtangkang iligaw ang mga tao at na dapat siyang ilantad, ang kanyang mga pahayag ay dapat pasinungalingan, at ang kanyang mga doktrina ay dapat ipakitang mali.
Napansin ng ilang manunulat ang paulit-ulit na mensahe sa CES Letter na mapanlinlang ang Simbahan tungkol sa kasaysayan nito at sa mga pahayag nito tungkol sa katotohanan. Halimbawa, ibinahagi ni Scott Gordon, isang manunulat tungkol sa mga paksang LDS, ang sumusunod na pananaw:
Ang CES Letter ay isang pagtatangkang bumuo ng ibang salaysay tungkol sa mga pahayag ng katotohanan ng The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. . . . Ang tema ng aklat ay na nagsinungaling sa iyo ang Simbahan tungkol sa kasaysayan nito, at tungkol kay Joseph Smith bilang tagasalin at propeta, kaya walang paraan na maaari itong maging totoo.
- Scott Gordon suggests that the CES Letter presents the narrative that the "Church has lied to you about its history" and therefore "there is no way it can be true."
- Jeremy Runnells' Resignation Letter.
[38]↩︎
Ang mga Banal sa mga Huling Araw gaya nina Daniel Peterson, Jim Bennett, at David Snell ay bawat isa nang sumulat bilang tugon sa CES Letter, gayundin ang mga dating Banal sa mga Huling Araw gaya nina John Dehlin at Lindsay Hansen Park.
[39]↩︎
Halimbawa, si Jim Bennett, isang Banal sa mga Huling Araw, ay sumulat:
Ang CES Letter ay mahinang iskolarship na gumagawa ng mga argumento na tila hindi rin nauunawaan ng mismong may-akda nito, at sumisipi ng mga sanggunian na hindi man lang niya inabalaang basahin. Sa kabuuan, ang mga paratang nito ay hindi tumatagal sa masusing pagsusuri.
Sa kabilang banda, sinabi ni Grant Palmer, isang dating Banal sa mga Huling Araw, na ang CES Letter ay “isang mahusay na buod ng mga pundasyong problema ng Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw.”
- Jim Bennett's "A CES Letter Reply: Faithful Answers For Those Who Doubt."
- CES Letter Reviews from Hans H. Mattsson, Grant H. Palmer, and John Dehlin (cesletter.org).
[40]↩︎
Ibinahagi ni David Snell ang komentong ito sa serye sa YouTube na Saints Unscripted noong Hunyo 2021 bilang bahagi ng isang pitong-minutong video na naglalahad ng pangunahing ideya at pinagmulan ng CES Letter.
- David Snell gives an overview of the CES Letter on Saints Unscripted.
[41]↩︎
Ibinahagi ng may-akda na si C. Randall Christensen, isang dating Banal sa mga Huling Araw at masipag na blogger, ang pahayag na ito sa isang post sa kanyang website. Naniniwala si Christensen na ang CES Letter ay "tumanggap ng mas higit na atensyon kaysa sa nararapat dito."
- Author C. Randall Nicholson shares his criticism of the CES Letter in a blog post on his website.
[42]↩︎
Ang pahayag na ito ay mula sa Bamboozled by the CES Letter, isang pagsalungat sa CES Letter na inilathala ni Michael Ash noong 2015.
- Michael Ash says that the CES letter can cause trouble for members.
[43]↩︎
Ang pahayag na ito ay mula sa isang talumpati na ibinigay ni Daniel C. Peterson sa 2014 FAIR Conference.
- Daniel C. Peterson response to CES Letter at FAIR conference 2014.
[44]↩︎
Ang pahayag na ito ay mula sa sunod-sunod na pagsagot ni Jim Bennett sa CES Letter na inilathala noong 2018.
- Jim Bennett's "A CES Letter Reply: Faithful Answers For Those Who Doubt."
[45]↩︎
Ang pahayag na ito ay naka-post sa homepage ng CES Letter at iniuugnay kay Grant Palmer, isang dating empleyado ng CES na nagbitiw ng kanyang membership sa Simbahan noong 2010.
- CES Letter Reviews from Hans H. Mattsson, Grant H. Palmer, and John Dehlin (cesletter.org).
[46]↩︎
Ang pahayag na ito ay naka-host sa homepage ng CES Letter at iniuugnay kay Hans Mattsson, isang dating pitumpu ng lugar mula sa Sweden na nagbitiw ng kanyang pagiging miyembro noong 2016.
- CES Letter Reviews from Hans H. Mattsson, Grant H. Palmer, and John Dehlin (cesletter.org).
[47]↩︎
Ang pahayag na ito ay naka-post sa homepage ng CES Letter at iniuugnay kay John Dehlin, ang host ng podcast na Mormon Stories, na itiniwalag mula sa Simbahan noong 2015.
- CES Letter Reviews from Hans H. Mattsson, Grant H. Palmer, and John Dehlin (cesletter.org).
[48]↩︎
Isinulat ni Lindsay Hansen Park ang "A Critique of the CES Letter" noong 2016, kung saan ibinahagi niya ang pananaw niya tungkol sa mga kalakasan ng CES Letter:
Sa tingin ko, ang CES Letter ay isang magandang pagsasama-sama ng mga kamalian at problema sa LDS church . . . Ang CES Letter ay nagpapatunay rin sa maraming masasakit at mapang-abusong sitwasyong nararanasan ng mga tao. Hindi ito nauunawaan ng mga kritiko ng liham. Kung nasasaktan ka, pero hindi mo kailanman naramdaman na kaya mong ilahad o angkinin ang sakit mo, sinasabi sa iyo ng CES Letter na oo, totoo ang sakit mo, hindi perpekto ang simbahan, sa katunayan—malayong-malayo rito. Maaari itong maging sobrang nakapagpapalakas sa paraang iyon.
Ngunit nagsulat din siya tungkol sa itinuturing niyang isang malaking isyu sa CES Letter:
Kung ituturing mo ang CES Letter bilang mapagkakatiwalaang pinagmumulan, paniniwalaan ito nang buong puso, at mamumuhay ayon dito, inuulit mo lang ang Mormon na padron o paradigma. Ginagawa mo itong bagong propeta sa halip na isang sanggunian. Ito ang tinatawag kong tapat na pagiging exMormon.
- Lindsay Hansen Park comments on CES Letter on Feminist Mormon Housewives website.
[49]↩︎
Kasama sa mga pagsagot na ito ang mga dokumento o post sa social media nina Michael Ash, Sarah Allen, Kevin Christensen, at iba pa.
[50]↩︎
Bukod sa pagtugon sa mga pahayag sa CES Letter, kasama sa pagtalakay ni Michael Ash sa dokumento ang isang introduksiyon na pinamagatang "Operation Mincemeat" na nilalayong turuan ang mga mambabasa tungkol sa maling impormasyon at panlilinlang sa mga pinagmumulan ng impormasyon.
- "Bamboozled by the 'CES Letter'" by Michael Ash.
[51]↩︎
Kasama sa pagtutol ng FAIR ang daan-daang paksa na tumatalakay sa iba’t ibang pahayag sa CES Letter gamit ang sarili nilang datos at mga interpretasyon.
- FAIR's "Debunking the CES Letter Response to 'Letter to a CES Director: Why I Lost My Testimony' (CES Letter: My Search for Answers to my Mormon Doubts) and 'Debunking FAIR's Debunking."
[52]↩︎
Nag-post si Sarah Allen ng lingguhang mga tugon sa iba’t ibang bahagi ng CES Letter sa Reddit sa loob ng mahigit isang taon. Ang kanyang pitumpung-bahaging serye ay naka-host na rin ngayon sa website ng FAIR.
- Sarah Allen's 70-part series "dice1899's CES Rebuttal" on Reddit.
[53]↩︎
Inihahambing ng sanaysay na ito ang mga interpretasyon ni Runnells sa datos sa mga interpretasyon ng apologist na Banal sa mga Huling Araw na si Jeff Lindsay upang ipakita kung paano maaaring bigyang-kahulugan ang parehong datos sa magkaibang pananaw at humantong sa magkaibang konklusyon.
- Kevin Christensen's "Eye of the Beholder, Law of the Harvest: Observations on the Inevitable Consequences of the Different Investigative Approaches of Jeremy Runnells and Jeff Lindsay" published by Interpreter.
[54]↩︎
Si Jim Bennett ay dumaraan nang linya sa bawat linya sa CES Letter, at hindi tulad ng ibang mga may-akda, sinusubukan niyang magsama ng komedya at mga anekdota para ipakita ang kanyang mga punto.
- Jim Bennett's "A CES Letter Reply: Faithful Answers For Those Who Doubt."
[55]↩︎
Ang paraan at layunin ng hindi nagpapakilalang pagsagot na ito sa CES Letter ay ipinaliliwanag sa introduksyon ng dokumento:
Ang CES Letter ay naglalaman ng isang madaling gamiting buod ng mga pinakabagong kritisismo laban sa simbahan. Sa mga pahina sa ibaba, tinatalakay ang mga alalahaning ito isa-isa upang makapagpasya ang mga mambabasa kung tama bang naipakita ang mga isyu at kung ang mga ito ay bumubuo ng wastong ebidensya laban sa simbahan o kung mabigat ang pagkiling ng mga ito at puno ng maraming kalahating katotohanan at maling paglalarawan.
- The CES Letter: A Closer look; an anonymous refutation of the CES Letter.
[56]↩︎
Sinasabi ng website ng CES Letter:
Ipinanganak at lumaki sa Southern California, si Jeremy ay ikapitong henerasyong Mormon na may pamana ng mga Pioneer at naabot ang bawat mahalagang yugto ng kabataang Mormon. Bilang isang Eagle Scout, returned missionary, at nagtapos sa BYU, ikinasal si Jeremy sa Templo ng San Diego na may mga inaasahan at planong mamuhay bilang Mormon sa buong buhay niya.
- Jeremy Runnells personal bio on CESLetter.org.
[57]↩︎
Nag-post si Runnells sa Reddit tungkol sa kanyang tatlong anak at nagsama ng larawan ng kanyang pamilya sa website ng CES Letter.
[58]↩︎
Palihim na nag-record si Runnells ng audio at video ng pulong ng kanyang disciplinary council. Ang audio recording at transcript ay inilathala sa internet archive noong Abril 20, 2016, ng user na “eiznem.”
Nagtatapos ang recording sa pagbibigay ni Runnells ng liham ng pagbibitiw sa kanyang pangulo ng stake:
Kaya, isa itong huwad na paglilitis. Tapos na ako sa paglilitis na ito. Pangulo, itinitiwalag ko ang LDS church, itinitiwalag ko kayo, at itinitiwalag ko ang huwad na paglilitis na ito sa buhay ko. Narito ang liham ko ng pagbibitiw. Paalam.
Inilathala ni Runnells ang teksto ng kanyang liham ng pagbibitiw sa kanyang website.
- Jeremy Runnells' Resignation Letter.
- Transcript of Jeremy Runnells' recorded disciplinary court, April 17, 2016, posted to reddit and Mormonthink.
[59]↩︎
Nakatayo sa kama ng isang pick-up truck sa paradahan ng simbahan pagkatapos ng kanyang disciplinary council, sinabi ni Jeremy Runnells, “Itiniwalag ko na sa buhay ko ang LDS Church, si President Ivins, at ang kanilang huwad na hukuman.”
Pagkatapos ng kanyang pahayag, naghain ng mga meryenda.
- Gephardt Daily news reports on the press conference held in a church parking lot immediately after Jeremy Runnells' disciplinary court.
[60]↩︎
Noong 2018, sinabi ni Elder Dallin H. Oaks ng Korum ng Labindalawang Apostol ang sumusunod tungkol sa pagsusuri ng mga mapagkukunan ng impormasyon:
Dapat tayong maging maingat sa pag-asa sa impormasyon o payo na ibinibigay ng mga artista, kilalang atleta, o mga hindi kilalang pinagmumulan sa internet. Ang kadalubhasaan sa isang larangan ay hindi dapat ituring na kadalubhasaan sa katotohanan tungkol sa ibang mga paksa. Dapat din tayong maging maingat sa motibasyon ng taong nagbibigay ng impormasyon.
Kasama sa 2019 update ng kursong Instituto na "Mga Pundasyon ng Pagpapanumbalik" ang mga tanong na tutulong sa mga estudyante na suriin ang mga pinagmumulan ng datos:
Mga Tanong sa Pagsusuri ng mga Sanggunian 1. Ano ang mga kwalipikasyon, layunin, at posibleng kinikilingan ng may-akda? 2. Gaano kalapit ang ugnayan ng may-akda sa mga pangyayaring inilalarawan? 3. Sinasadya ba ng may-akda na balewalain ang makukuhang ebidensya upang manlinlang? 4. Ang mga turo at pangyayaring tinatalakay sa sangguniang ito ba ay inilahad sa tamang konteksto ng kanilang panahon, lugar, at kalagayan? 5. Sinusuportahan ba ang mga turo at pangyayari ng iba pang mapagkakatiwalaang sanggunian?
- The Institute teacher material for "Foundations of the Restoration" includes a section on "evaluating sources."
- Dallin H. Oaks speaks about evaluating data and sources in the October 2018 General Conference.